Ադամ Չարտորիսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ադամ Չարտորիսկի
Adam Jerzy Czartoryski (1808).jpeg
 
Քաղաքացիություն՝ Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg Ռեչ Պոսպոլիտա, Romanov Flag.svg Ռեչ Պոսպոլիտա և Ռեչ Պոսպոլիտա
Մասնագիտություն՝ դիվանագետ, գրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ
Ծննդյան օր հունվարի 14, 1770({{padleft:1770|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Վարշավա, Ռեչ Պոսպոլիտա[1]
Վախճանի օր հուլիսի 15, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3][4] (91 տարեկանում)
Վախճանի վայր Մոնֆերմել
Թաղված Champeaux cemetery of Montmorency
Դինաստիա Czartoryski family
Հայր Adam Kazimierz Czartoryski
Մայր Izabela Czartoryska
Ամուսին Anna Zofia Sapieha
Զավակներ Władysław Czartoryski, Witold Czartoryski և Izabella Elżbieta Czartoryska
 
Պարգևներ
Սպիտակ Արծվի շքանշան և Knight's Cross of the Virtuti Militari

Ադամ Եժի (Յուրի) Չարտորիսկի (հունվարի 14, 1770({{padleft:1770|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4], Վարշավա, Ռեչ Պոսպոլիտա[1] - հուլիսի 15, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3][4], Մոնֆերմել), լեհական և ռուսական քաղաքական և պետական գործիչ։

Ալեքսանդր I կայսեր մտերիմներից, Գաղտնի կոմիտեի (ռուս.՝ «Негласный комитет») անդամ, 1804—1806 թվականներին՝ արտաքին գործերի մինիստր։ Առաջադրել է Ալեքսանդր 1-ի իշխանության ներքո լեհական բոլոր հողերի միավորման ծրագիր։ 1815 թվականից Լեհական թագավորության սենատոր էր։ 1830-1831 թվականներին Լեհական ապստամբության ժամանակ եղել է Ազգական կառավարության ղեկավար, խոչընդոտել է սոցիալական և քաղաքական վերափոխումների անցկացմանը։ Ապստամբության պարտությունից հետո տարագրվել է։ Չարտորիսկիի փարիզյան նստավայրը («Տոթել Լամբեր») դարձել է պահպանողական-միապետական վտարանդիների կենտրոն, իսկ նրա կողմնակիցները նրան հայտարարել են «դե ֆակտո թագավոր»։ Զարգացրել է արմական տերությունների օժանդակությամբ Լեհաստանի անկախության վերականգնման ծրագիր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 676 CC-BY-SA-icon-80x15.png