Վամպիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Վամպիր (այլ կիրառումներ)
Կադր «Պլան 5 բաց տիեզերքից» ֆիլմից

Վամպիր (նաև՝ արնախում, հոգեգեշ, արնալեզ) եվրոպական մի շարք ժողովուրդների հավատալիքներում, գրականության և արվեստի մեջ արնախում և մղձավանջ հարուցող էակ։ «Վամպիր» բառը ծագում է սերբերենից և նշանակում է չղջիկ։

Մարդկանց արյուն խմող հրեշների մասին պատկերացումները գալիս են դեռ հնուց։ Դրանց մեծ մասի համաձայն վամպիրը մահացած հերետիկոսի հոգին է, որը հանգիստ չի գտնում և գիշերները գերեզմանից դուրս է գալիս մարդկանց արյուն խմելու համար։

Ժողովրդական հավատալիքներ[խմբագրել]

Մինչև 19-րդ դարը Եվրոպայում վամպիրը ասոցացվում էր որպես սարսափելի հրեշ որը երեկոները դուրս էր գալիս գերեզմանից։ Սովորաբար վամպիրներ են համարվում ինքնասպանները կամ հանցագործները, իսկ որոշ դեպքերում նաև մեղքեր գործող մարդիկ։ Երբեմն վամպիր կարող են դառնալ բռնության արդյունքում մահացածները։ Ռումինացիների մեծ մասը հավատում է վամպիրների գոյությանը, եվրոպական պատմությունները վկայում են որ վամպիրները ունեն սլավոնական ծագում։

Վամպիրների բնութագիրը[խմբագրել]

Դժվար է ընդհանուր բնութագիր տալ վամիրներին, քանի որ տարբեր են մշակութային հավատալիքները։

  • Վամպիրները կենդանություն ունեցող դիակներ են, որոնք ապրում են հասարակ մահկանացուների արյունով
  • Ըստ Եվրոպական ժողովուրդների հավատալիքների վամպիրները կարող են ապրել հավերժ։ Վամպիրը մի գերբնական արարած է ով ունի ֆիզիկական ուժ, որը շատ անգամ ավելի մեծ է քան սովորական մարդու ուժը։
  • Վամպիրները կարող են դուրս գալ միայն գիշերները։
  • Վամպիրները ունեն առողջ տեսք։
  • Վամպիրին սպանելու ամենատարածված ձևերն են՝ գլխատել, այրել մարմինը կամ սիրտը խրել փայտից պատրաստված նետ։
  • Վամպիրները խորշում են սխտորից(կասկածներ կան), արևի լույսից։ Ըստ ավանդույթի վամպիրները չեն կարող մտնել եկեղեցի կամ այլ սուրբ վայր(կասկածներ կան)
  • Ունեն բավական մեծ ժանիքատամներ
  • Խուսափում և վախենում են խաչերից ու նմանատիպ այլ կրոնական խորհրդանիշերից(կասկածներ կան)
  • Չունեն հայելապատկեր, ոչ էլ կարող են երևալ լուսանկարի մեջ(կասկածներ կան)
  • Վամպիրները չունեն ստվեր։(կասկածներ կան)
  • Չեն կարող մտնել որևէ տուն առանց տանտիրոջ հրավերի։
Նկար Ֆիլիպ Ջոնսի կողմից՝ Վամպիրը

Հայկական հայտնի վամպիրը[խմբագրել]

Հայկական միֆալոգիայում ամենահայտնի վամպիրը՝ Դախանավարը, որը յուրահատուկ էր՝ ուներ գերբնական ուժեր, բայց նաև բարություն: Նա կարելի է ասել ինչ-որ չափով հայրենաասեր վամպիր էի, քանի որ չէր սպանում իր հետ միևնույն տարածքում՝ Ուլտիշ-Ալտո Տեմում ապրող մարդկանց:

Հնդկաստանի վամպիրները[խմբագրել]

Հնդկաստանում նույնիսկ գոյություն ունի հատուկ գրականություն նվիրված վամպիրներին՝ «Քսանհինգ պատմություն Վետալների մասին»: Այն պատմում է Վիկրամադիտյա արքայի մասին, ով բազմիցս փորձել է բռնել անորսալի վետալին: Վետալների մասին պատմութունները նաև հավաքվել են Վետալ Պաչիսի ժողովածուում: (Baital Pachisi): Վիտալ ասելով հնդիկները հասկանում ենն արարածներ, որոնք ապրում են գետնի տակ, կախվում են ոտքերով առատաղից, գռգռվում են արյուն տեսնելիս, վախեցնում են մաևդկանց, լավ հարաբերությունների մեջ են ընդհատակյա աշխարհի մարդկանց հետ և դուրս են գալիս գիշերներով:

Չինաստանի Կաղող դիակները[խմբագրել]

Կաղող դիակներ - Սա վամպիր հասկացողություն է ըստ չինական ավանդույթի: Սակայն այս դեպքում նա սնվում է ոչ թե արյունով, այլ մարդու կյանքի էսոնցիայով (Ցի):

Հռոմ[խմբագրել]

Հռոմում վամպիրներին դիմում էին տարբեր անվանումներով՝ լեմուրներ,լամիյաներ, էմպուզիաներ: Սթրիքսը (strix) գիշերային թռչուն էր, որը սնվում էր մարդկային մարմնով և արյունով, շատ է հիշատակվում Հռոմեական պատմություններում: Ռումինական «ստրիգա» բառը, որը նշանակում է վամպիր առաջացել է հենց այդ բառից:

Վամպիրը որպես հասկացողություն առաջացել է Արևելյան Եվրոպայում սլավոնական ֆալկլյոռից, որտեղ վամպիրները էակներ էին, որոնք սպանում էին մարդկանց արյան ներծծման կամ էլ պեղդման միջոցով: Վամպիրը կարող էր ոչնչացվել միայն, եթե նրա գլուխը կտրեին, սիրտը հանեին և դիակը այրեին: