Սեխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սեխ
Սեխ
Սովորական սեխ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Լատիներեն անվանում
Cucumis melo
n
Հոմանիշներ

n

Տիպիկ ներկայացուցիչներ

n

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում





Սեխ (Cucumis melo), դդմազգիների ընտանիքի (cucurbitaceae) Cucumis ցեղին պատկանող բոստանային մշակաբույս։ Աչքի է ընկնում յուրահատուկ բուրումնավետությամբ և համով։ Մեծ տեղ է գրավում Ժողովրդական սննդում։

Հիմնականում օգտագործվում է թարմ վիճակում, որպես քաղցր, բուրավետ և հյութալի սննդատեսակ։ Շաքարի քանակը սեխում կախված է ենթատեսակից և կարող է հասնել 3,6-ից մինչև 14 %-ի Բացի թարմ գործածությունից, սեխը մեծապես օգտագործվում է նաև մուրաբաների, ցուկատների, կոմպոտների, չրերի և թանձրուկի (մեղր) արտադրության մեջ, իսկ սերմերը ծեծած վիճակում նույնիսկ օգտագործում են որոշ կերակուրների մեջ։[1]

Սեխերն հարուստ են կալիումով, ինչպես նաև A և C վիտամիններով։[2]

Ճապոնական «միդորի» կոչվող լիկյորում օգտագործվում է սեխի համային հավելում։[3]

Ծագումը[խմբագրել]

Սեխի ծագման հնագույն օջախներն են համարվում Փոքր Ասիան, Իրանը, Աֆղանստանը և Միջին Ասիայի երկրները։ Հենց այդ երկրներում են ներկայումս կենտրոնացված սեխի հիմնական ենթատեսակները, ինչպես նաև դաշտամոլախոտային կիսամշակովի տեսակները։ Ասիական երկրներից սեխը տարածվել է Եվրոպայում և Ամերիկայում։[1]

Բուսաբանական նկարագրությունը[խմբագրել]

Սեխն ունի խոտանման, մագլցող ցողուն։ Միամյա բույս է. ցողունն հնգակյունանի է, սնամեջ, կոպիտ թավոտությամբ, 1-3 մետր երկարությամբ և առաջ ճյուղավորվող։ Հիմնական ճյուղավորությունները միջինում 3-ից 6-ն են և ավելի։ Երկարացողուն տեսակների ցողունը լինում է 1,5 մետր և ավելի։ Արմատային համակարգը բավականին հզոր, խորը գնացող և առատ ճյուղավորված։ Տերևները հերթադիր են՝ երկար տերևակաոթերով, տերևաթիթեղը կլորավուն է, երիկամաձև, սրտաձև կամ հնգանկյուն՝ հինգ խոշոր ջղերով և կոպիտ թավով։[1]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 Անդրեաս Մելիքյան, «Բանջարաբուծություն» Երևան, 2005, էջ 247-250
  2. «Սեխերի սննդարարության մասին փաստեր»
  3. «Միդորի» պաշտոնական կայք

Գրականություն[խմբագրել]

  • Անդրեաս Մելիքյան, «Բանջարաբուծություն» Երևան, 2005 - ISBN 99941-47-04-8

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]