Ռոմեո և Ջուլիետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Romeo and Juliet by Frank Dicksee (cropped).jpg

Ռոմեո և Ջուլիետ - անգլիացի աշխարհահռչակ դրամատուրգ Ուիլյամ Շեքսպիրի գրչին պատկանող հայտնի ողբերգություն է՝ երկու սիրահարների դժբախտ հարաբերությունների մասին։ Սյուժեի հիման վրա նկարահանվել են մի շարք ֆիլմեր։ Ռուս կոմպոզիտոր Ս. Պրոկոֆյեվի կողմից գրվել է համանուն բալետը։

«Ռոմեոն և Ջուլիետը» Շեքսպիրի ամենահայտնի ստեղծագործությունների շարքում է և «Համլետի» հետ միասին հանդիսանում է նրա ամենահաճախ բեմադրվող պիեսներից մեկը։ Այս ստեղծագործության հերոսները համարվում են սիրահարների նախատիպարներ։

«Ռոմեոն և Ջուլիետը» պատկանում են ողբերգական ստեղծագործություններ այն դասին, որոնց ստեղծվել են հին հունական ժամանակներից: Սյուժեն հիմնված է իտալական մի հեքիաթի վրա, որը չափածո է թարգմանվել Արթուր Բրուկի կողմից 1562 թվականին` որպես «Ռոմեոյի և Ջուլիետի ողբերգական պատմություն» և վերապատմվել է արձակ շարադրանքով «Փելիս Փլեժրում» Ուիլյամ Փեինթերի կողմից 1567 թվական։ Շեքսպիրը օգտվել է երկու աղբյուրներից էլ, բայց սյուժեն ընդլայնելու համար զարգացրել է մի քանի կերպարներ, ինչպես օրինակ` Մերկուտիոյին և Փարիզին: Ենթադրվում է, որ Շեքսպիտը պիեսը գրել է 1591-1595 թվականների ընթացքում․ այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1597 թվականին։ Այդ տարբերակի տեքստը աղքատիկ էր, բայց հետագա խմբագրումները բարելավեցին այն` մոտեցնելով շեքսպիրյան ոճին։

Բանաստեղծական դրամատիկ կառուցվածքը, և այնպիսի էֆեկտները, ինչպես` կատակերգության և ողբերգության միջև անցումները` լարվածությունը մեծացնելու համար, երկրորդական կերպարների ընդլայնումը, ենթասյուժեի օգտագործումը պատմվածքը գեղեցկացնելու համար. այս ամենը գնահատվել է որպես Շեքսպիրի թատերական հմտության նշան: Պիեսը ծավալվում էր տարբեր բանաստեղծական ձևերից մինչև տարբեր կերպարներ, երբեմն ձևը փոխելով այնպես, ինչպես կերպարն էր զարգանում: Օրինակ` Ռոմեոն պիեսի ընթացքում դառնում է ավելի գիտակ:

«Ռոմեոն և Ջուլիետը» բազմիցս վերամշակվել է բեմի, ֆիլմի, մյուզիքլի և օպերայի համար։ Անգլիական ռեստավրացիայի ժամանակ այն վերաբեմադրվեց Ուիլյամ Դավենանտի կողմից: 18-րդ դարում Դեյվիդ Գերիքը ևս փոփոխության ենթարկեց մի քանի տեսարաններ, իսկ Ջորջ Բենդան, շատ հատվածներ բաց թողնելով՝ երջանիկ ավարտ ավելացրեց: 19-րդ դարի ներկայացումները, ներառյալ Շառլոտ Քաշմանինը, վերականգնեցին նախնական տեքստը և կենտրոնացան ռեալիզմի վրա: 1935 թվականին Ջոն Գիելգուդի տարբերակը բավականին նման էր Շեքսպիրի սյուժեին. նա օգտագործել էր Ելիզավետի կոստյումները և բեմական կեցվածքը` ողբերգությունը սաստկացնելու համար: 20-21-րդ դարերում պիեսն արդեն վերամշակվել էր զանազան տարբերակներով, ինչպես օրինակ` Ջորջ Քուկորի աշխատությունը, Ֆրանկո Զեֆֆիրելլիի 1968 թվականի տարբերակը, Բազ Լուհրմանի 1996 թվականին MTV-ից ոգեշնչված «Ռոմեո և Ջուլիետը» և 2013 թվականին` Կարլո Կարլեի կողմից ոչ-շեքսպիրյան մշակումը:

Կերպարներ[խմբագրել]

Վերոնայի իշխող գերդաստանները
Կապուլետի գերդաստանը
Մոնտեգյուների Տունը
Այլք
  • Հայր Լորենս - Ֆրանցիսկյան հայր, Ռոմեոյի հավատարիմը:
  • Հայր Հովհաննեսին ուղարկում են հայր Լորենսի նամակը Ռոմեոյին հանձնելու:
  • Դեղագործը, ով դժկամությամբ Ռոմեոյին թույնն է վաճառում:
  • Երգչախումբը կարդում է երկու գործողությունների յուրաքանչյուր նախերգանքը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

«Ռոմեո և Ջուլիետը» հայերեն թարգմանությամբ