Հենրի Ռայդեր Հագարդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Հենրի Ռայդեր Հագարդ

HRiderHaggard.jpg

Ծնվել է Հենրի Ռայդեր Հագգարդ
1856 թ., հունիսի 22 (1856-06-22)
Բրադենեմ
(Անգլիա)
Մահացել է մայիսի 14, 1925 (68 տարեկան)
Լոնդոն, (Անգլիա)
Լեզու անգլերեն
Ազգություն բրիտանացի
Գրական ոճեր "Արկածային",
"Ֆենտեզի"
Ուշագրավ աշխատանք(ներ) "Սողոմոն թագավորի հանքերը",
"Մոնթեսումայի դուստրը"
Ամուսին(ներ) Օնորինա դե Վիան (ծնյալ Մորել)
Ստորագրություն Henry Rider Haggard signature.svg
link=c:{{{Վիքիպահեստ}}} Հենրի Ռայդեր Հագարդ Վիքիպահեստում
Վեբ-կայք riderhaggardsociety.org.uk

Հենրի Ռայդեր Հագգարդ (հունիսի 22, 1856, Բրադենեմ, Մեծ Բրիտանիա - մայիսի 14, 1925, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա), անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային և պատմական վեպերի հեղինակ։ Նրա վեպերը թարգմանվել և կարդացվում են աշխարհի շատ ժողովուրդների լեզուներով։ «Մոնթեսումայի դուստրը»[1] Հագգարդի լավագույն վեպերից է։ Հեղինակն այս վեպի նյութ է ընտրել պատմական իրողություն. Մեքսիկայի նվաճումը իսպանացիների կողմից XVI դարի սկզբներին, հնդկացիների կատաղի պայքարն իրենց ազատության համար, նրանց պարտությունը և հնդկացիների ացտեկական կայսրության կործանումը։ Իր վեպը հյուսելու համար Հագարդն օգտագործել է պատմական այս իրադարձություններին վերաբերող հարուստ գրականությունը, ժամանակակիցների հուշերն ու նկարագրությունները և զանազան փաստաթղթեր։ Բայց սրանով էլ չբավականանալով՝ նա անձամբ ճանապարհորդել է Մեքսիկայում, եղել է նրա լեռնաշխարհում, որտեղ մինչև հիմա էլ ապրում են բնիկ ժողովուրդների բազմալեզու մնացորդները, ուսումնասիրել է նրանց կենցաղն ու սովորույթները, նրանց նիստուկացը, հավատալիքները, անձամբ տեսել է այն բնությունը, լեռներն ու անտառները, գետերն ու լճերը, որտեղ տեղի են ունեցել կռիվները։ Հագգարդը գարշանքով է խոսում կռապաշտական հավատալիքների և կուռքերին մարդկային զոհաբերությունների մասին, բայց և դրան զուգադրում է կաթոլիկ ճիզվիտների սոսկալի արարքները և իր հերոսի բերանով ասում, որ քրիստոնյա իսպանացիներին էլ հանուն աստծո մարդկանց ողջ-ողջ այրում են խարույկի վրա կամ ողջ-ողջ թաղում պատի մեջ, և դա ամենևին էլ պակաս սոսկալի ու քստմնելի չէ, քան հնդկացիների կրոնական ծիսակատարությունները։ Ամբողջ վեպի մեջ զգացվում է հեղինակի ջերմ համակրանքը ազատատենչ բնիկ ժողովուրդների նկատմամբ։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Վաղ տարիները[խմբագրել]

Հարավային Աֆրիկա, 1875-1882[խմբագրել]

Հագարդն Անգլիայում[խմբագրել]

Օգնություն Լիլի Արչերին[խմբագրել]

Հանրային կապերը և պարգևները[խմբագրել]

Մահը[խմբագրել]

Հեղինակությունը և ժառանգությունը[խմբագրել]

H.Rider.Haggard.by.Leslie.Ward.for.Vanity Fair.May.21,1887.jpg

Հագարդի պատմություններն այժմ էլ լայնորեն ընթերցվում են: Այեշան՝ <<Նա>>-ի գլխավոր հերոսուհին, հոգեվերլուծաբանների կողմից համարվել է այնպիսի նախատիպ, ինպիսիք են Զիգմուդ Ֆրեյդը և Կառլ Յունգը: Նրա <<Նա, ով պետք է հնազանդվի>> արտահայտությունը օգտագործվել է բրիտանացի հեղինակ Ջոն Մորտայմերիկի կողմից՝ նրա <<Rumpole of the Bailey>> շարքում որպես մասնավոր անուն, որը գլխավոր հերոսը օգտագործում էր իր կնոջ՝ Հիլդայի համար, ումից առաջ նա սարսռում էր տանը (չնայած այն հանգամանքին, որ նա փաստաբան է): Հագգարդի <<Կորած աշխարհ>> ոճը ազդել է ամերիկացի այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Եդգար Բարրոթսը, Ռոբերտ Հովարդը, Տալբոթ Մանդին, Ֆիլիպ Ֆարմերը և Աբրահամ Մերրիտը: Ալլան Քուատերմեյնը՝ <<Սողոմոն արքայի քարանձավ>>-ի արկածային հերոսը, ամերիկյան կերպար Ինդիանա Ջոնսի կաղապարն էր` ցուցադրված Կորած տապանի զինվորները, Կործանման տաճարը, Ինդիանա Ջոնսն ու խաչակրաց արշավանքը և Ապակե գանգերի թագավորություն: Քուատերմեյնը ձեռքբերումներ է ունեցել վերջերս ի շնորհիվ իր հիմնական դերի <<Արտասովոր մարդկանց առաջնություն>>-ի համար: 1959 թվականին Հագարդը պարգևատրվել է գրական հմտության և թափանցիկ երևակայության ուժի համար Րոջեր Գրինի՝ Օքսֆորդի մասնիկներից մեկի կողմից: Մառախուղի մարդիկ գրքի առաջին գլուխը ստեղծվել է՝ ներշնչվելով <<Արքայական երկնքի ուժ>>-ի նշանաբանով:

Ազդեցությունը մանկական գրականության վրա XIX դարում[խմբագրել]

Ստեղծագործություն[խմբագրել]

Ալան Կվոտերմեյնի արկածները[խմբագրել]

Այեշայի արկածները[խմբագրել]

Ուրիշ վեպեր[խմբագրել]

Այլ ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Հագգարդ Հենրի Ռայդե, Մոնթեսումայի դուստրը, Երևան, 1969