Հայնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հայնի, (Հայնե, Հանի), քաղաք, համանուն գյուղախմբի կենտրոնը Արևմտյան Հայաստանի Դիարբեքիրի նահանգի Լըջե գավառակում, Դիարբեքիր (Ամիդ) քաղաքից մոտ 60 կմ հյուսիս-արևելք, Անբար (Ամբըրչայ) գետի գեղատեսիլ հովտում։ Հայկական աղբյուրներում առաջին անգամ հիշատակվում է Տարոնի Սուրբ Հովհաննես (Եղրդուտի) վանքի 1445-ի կոնդակում։ 1878-ին՝ ավելի քան 3000, 1914-ին՝ մոտ 8000 հայ բնակչություն։ Զբաղվում էին արհեստներով (հատկապես ջուլհակությամբ և կոշկակարությամբ), այգեգործությամբ, առևտրով։ Հայկական 2 համայնքները (լուսավորչական և բողոքական) ունեին մեկական եկեղեցի (լուսավորչականը՝ Սուրբ Աստվածածին), 5 վարժարան՝ ավելի քան 700 աշակերտով։ Հայնիում բնակվում էին նաև դմլիկներ (զազաներ)։ Նշանավոր էր քաղաքի կենտրոնում գտնվող Էնգեբիր (Այնի Քեբիր) աղբյուրը, որից, ըստ ժողոովրդական ստուգաբանության, առաջացել է Հայնի անվանումը։ Շրջակայքում կային մեծ քանակությամբ ջերմուկներ, աղի, քարի, կրաքարի չօգտագործվող հանքեր։ Հայնիի մերձակա Ներիբ լեռնաշղթայի երբեմնի խիտ կաղնու անտառները, անխնա հատման հետևանքով, XX-րդ դարի սկզբին գրեթե վերացել էին։

1915Հայոց Ցեղասպանության ժամանակ Հայնիի հայերը բռնությամբ տեղահանվել և բնաջնջվել են։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։

Հայնիում է ծնվել հայ կրթական գործիչ, մանկագիր և հրապարակախոս Բենիամին Ժամկոչյանը։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Տես նաև[խմբագրել]

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png