Քիթի Քլայվ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քիթի Քլայվ
Դիմանկար
Ծնվել էնոյեմբերի 5, 1711(1711-11-05)[1][2]
ԾննդավայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Մահացել էդեկտեմբերի 6, 1785(1785-12-06)[3][4][5][…] (74 տարեկան)
Մահվան վայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
ԳերեզմանSt Mary's Church, Twickenham
ՔաղաքացիությունFlag of Great Britain (1707–1800).svg Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Մասնագիտությունդերասանուհի, երգչուհի, օպերային երգչուհի, դրամատուրգ, գրող և թատրոնի դերասանուհի
Kitty Clive Վիքիպահեստում

Քիթի Քլայվ, ի ծնե՝ Քեթրին Ռաֆթոր,(անգլ.՝ Kitty Clive, նոյեմբերի 5, 1711(1711-11-05)[1][2], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - դեկտեմբերի 6, 1785(1785-12-06)[3][4][5][…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), անգլիական թատրոնի դերասանուհի, օպերային երգչուհի (սոպրանո) և դրամատուրգ։ Նա խաղացել է կատակերգություններում և ֆարսերում։ Մասնակցել է Հենդելի օրատորիաների լոնդոնյան պրեմիերաներին։

Կենսագրություն և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քեթրին Ռաֆթորը ծնվել է 1711 թվականի նոյեմբերի 15-ին Լոնդոնում։ Նրա հայրը փաստաբան Ուիլյամ Ռաֆթորն էր՝ ծնունդով Կիլկենիից[6]։ Մանկուց թատրոնով տարված 17-ամյա Քիթիի առաջին դեբյուտը եղել է Դրուրի Լեյն թատրոնի բեմում՝ Նաթանիել Լիի «Միհրդատ, պոնտական թագավոր» դրամայում խաղացած ոչ մեծ դերով[7]։ Հետագայում նա մոտ 40 տարի հանդես է եկել այդ թատրոնի թատերախմբում՝ լինելով առաջատար երգիծական դերասանուհի[8][6]։ 1732 թվականին Քիթի Ռաթֆորն ամուսնացել է դատապաշտպան Ջորջ Էլայվի հետ, բայց հետագայում ամուսինները փոխադարձ համաձայնությամբ բաժանվել են, թեև պաշտոնապես երբեք չեն ամուսնալուծվել, և Քիթի Քլայվը մնացել է տնտեսապես անկախ[9]։

Քիթի Քլայվը մեծ հաջողությամբ ելույթ է ունեցել կատակերգություններում ու ֆարսերում՝ որպես դերասանուհի և երգչուհի։ Նրա ամենավառ դերերից էր Նելը՝ Չարլզ Քոֆիի «Ինքը սատանան ոտքը կկոտրի» բալլադային օպերայում[8][10]։ Գովեստի է արժանացել նրա կերտած Փոլիի դերը 1732 թվականի «Աղքատի օպերայում»[10]։ Նա խաղացել է նաև Ուիլյամ Շեքսպիրի կատակերգություններում, այդ թվում՝ «Անսանձ կնոջ սանձահարումը» (Կատարինա) և «Վենետիկի վաճառականը» (Պորցիա)[8]։ Հենրի Ֆիլդինգը հատուկ Քիթի Քլայվի համար ստեղծել է մի շարք դերեր իր ֆարսերում[7]։ Դրանք լի են եղել երաժշտական համարներով, իսկ հերոսուհիների բնավորությունները կերտվել են Քիթիի տաղանդի առանձնահատկությունները հաշվի առնելով։ Ֆիլդինգն այնքան է գնահատել նրա տաղանդը, որ 1732 թվականին «Կեղծ բժիշկը» ներկայացման հաջողությունը վերագրել է հենց դերասանուհու հիանալի խաղին, իսկ երկու տարի անց նրան հասցեագրված գովեստի նամակ է հղել իր «Բամբասկոտ սպասուհին» ֆարսում։ Քիթի Քլայվի կարիերայի նոր էտապն սկսվել է 1747 թվականին, երբ Դրուրի Լեյն թատրոնը ղեկավարել է Դեյվիդ Գարրիկը։ Երեք թատերաշրջանի ընթացքում Քիթին Դեյվիդի մշտական զուգընկերն է եղել բեմում[11][8]։

Քիթի Քլայվը բարեկամություն է արել Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի հետ[9]։ Հատուկ նրա համար երգահանը գրել է երկու երգ, որոնք հնչել են Դրուրի Լեյն թատրոնի ներկայացումներում։ Բացի այդ, երգչուհին մասնակցել է նրա երկու օրատորիայի լոնդոնյան առաջնախաղերին։ Հենդելը նրան է ընտրել Դալիդայի դերի համար «Սամսոն» օրատորիայում, ինչպես նաև «Մեսիա» օրատորիայի ռեչիտատիվը լիարժեք արիայի է վերածել, որը կատարել է հենց Քիթին։ Ժամանակակիցները բարձր են գնահատել Քիթի Քլայվի տաղանդը։ Հեղինակավոր քննադատ Սեմյուել Ջոնսոնը նրան համարել է երբևէ իր տեսած լավագույն դերասանուհին, իսկ Թոմաս Կուկը նրա վոկալ վարպետության մասին ասել է, որ նրան հավասարը չկա, եթե չհաշվենք իտալական օպերայի լավագույն ձայները։

Քիթի Քլայվը դարձել է իր ժամանակի ամենաբարձր վարձատրվող դերասանուհիներից մեկը և, հնարավոր է, նույնիսկ ավելի շատ գումար է վաստակել, քան շատ տղամարդ-կատարողներ, որոնք ավանդաբար ավելի շատ էին վճարվում, քան իրենց կին գործընկերները։ Հայտնի լինելու հանգամանքը նրան իշխանություն և փառք է բերել, նաև իրավունք վերապահել՝ հանդես գալու որպես դերասանների իրավունքների բաց կողմնակից։

Քիթի Քլայվը խաղացել է ոչ միայն կատակերգություններում, այլ նաև ինքն էլ մի քանի ստեղծագործություն է գրել այդ ժանրում[7]։ Նա գրել է ֆեմինիստական ենթատեքստով մի քանի երգիծական ակնարկ, այդ թվում՝ «Փորձը» կամ «Կիսաշրջազգեստով տղաները» (1750), «Յուրաքանչյուր կին իր հումորով» (1760) և «Ռաութից գեղեցիկ կնոջ վերադարձի ակնարկները» (1763)։ Այդ պիեսներում նա օգտագործել է հումորը, որպեսզի քննադատի այն խնդիրները, որոնց բախվում են կին կատարողներն ու դրամատուրգները։ 1769 թվականին նա թողել է թատրոնը՝ վերջին անգամ հանդես գալով բեմում Էլիզաբեթ Գրիֆիթի «The School for Rakes» կատակերգությունում[12]։ Կյանքի վերջին տարիներին Քլայվը մտերմացել է Հորաս Ուոլփոլի հետ, որը նրան առանձնատուն է նվիրել Թուիքենեմում՝ իր տնից ոչ հեռու։ Հետագայում այդ առանձնատունը հայտնի է դարձել որպես Little Strawberry Hill[9][13]։ Դերասանուհին այնտեղ ապրել է մինչև իր մահը՝ 1785 թվականի դեկտեմբերի 6-ը։ Ուոլփոլը Քլայվի հիշատակին բանաստեղծություն է նվիրել, որը փորագրված է նրա առանձնատան այգում՝ հուշասափորի վրա[14][13]։

Ընտրյալ ներկայացումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Rosella in The Village Opera by Charles Johnson (1729)
  • Phillida in Love in a Riddle by Colley Cibber (1729)
  • Kitty in The Humours of Oxford by James Miller (1730)
  • Dulceda in Bayes's Opera by Gabriel Odingsells (1730)
  • Nell in The Devil to Pay by Charles Coffey (1731)
  • Chlose in The Lottery by Henry Fielding (1732)
  • Mercury in Timon in Love by John Kelly 1733)
  • Maria in The Man of Taste by James Miller (1735)
  • Liberia in The Universal Passion by James Miller (1737)
  • Violetta in Art and Nature by James Miller (1738)
  • Miss Kitty in The Coffee House by James Miller (1738)
  • Rosamond in Rosamond] by Thomas Arne (1740)
  • Kitty in High Life Below Stairs by James Townley (1759)
  • Muslin in The Way to Keep Him by Arthur Murphy (1760)
  • Lady Beverly in The School for Lovers by William Whitehead (1762)
  • Sift in The Widowed Wife by William Kenrick (1767)
  • Mrs Winifred in The School for Rakes by Elizabeth Griffith (1769)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Клайв, Китти // Театральная энциклопедия / П.А. Марков. — М: Советская энциклопедия, 1964. — Т. III.
  • Clive, Catherine Raftor // Encyclopedia of British Writers, 16th, 17th, and 18th Centuries / Alan Hager. — Book Builders LLC., 2014. — P. 62.
  • Philip H. Highfill, Kalman A. Burnim, Edward A. Langhans Clive, Mrs George, Catherine, née Raftor // A Biographical Dictionary of Actors, Actresses, Musicians, Dancers, Managers and Other Stage Personnel in London, 1660-1800: Cabanel to Cory. — SIU Press, 1975. — P. 341—362.
  1. 1,0 1,1 http://www.newulsterbiography.co.uk/index.php/home/viewPerson/264
  2. 2,0 2,1 https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-5694;jsessionid=DB8227AA9B504C49E9310D6BDEF02CBC
  3. 3,0 3,1 3,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #1013028341 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.twickenham-museum.org.uk/detail.php?aid=100&ctid=1&cid=14
  6. 6,0 6,1 A Biographical Dictionary of Actors, 1975, էջ 341
  7. 7,0 7,1 7,2 Encyclopedia of British Writers, 2014, էջ 62
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Театральная энциклопедия, 1964, 59
  9. 9,0 9,1 9,2 Encyclopaedia Britannica
  10. 10,0 10,1 A Biographical Dictionary of Actors, 1975, էջ 344
  11. A Biographical Dictionary of Actors, 1975, էջ 350
  12. A Biographical Dictionary of Actors, 1975, էջ 353
  13. 13,0 13,1 The Twickenham Museum
  14. A Biographical Dictionary of Actors, 1975, էջ 357