Տուբատահա խութ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
WorldHeritageBlanc.svg
Տուբատահա խութ
Tubbataha Reefs Natural Park*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Tubbataha Shark.jpg
Երկիր Ֆիլիպիններ Ֆիլիպիններ
Տիպ բնության
Չափանիշներ vii, ix, x
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Ասիա և Խաղաղ օվկիանոս
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1993  (17 նստաշրջան)
Համար 653
Լայնացումներ 2009
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն

Տուբատահա խութ, պահպանվող տարածք և ծովային բնության պարկ Ֆիլիպիններում, գտնվում է Սուլու ծովի կենտրոնական մասում։ Ծովային և թռչունների արգելավայրը բաղկացած է երկու խոշոր ատոլներից (Հյուսիսային և Հարավ կոչվող) ու ավելի փոքր չափեր ունեցող խութից և ընդհանուր առմամբ ընդգրկում է 7030 հա տարածք։ Այն գտնվում է Պալավան նահանգի վարչական կենտրոն Պուերտո Պրինսեսա քաղաքից 150 կմ հարավ-արևելք[1]։ Անմարդաբնակ կղզիները և խութը կազմում են Պալավանի Կագայանսիլո կղզային մունիցիպալիտետի մաս, որը գտնվում է խութից մոտ 130 կմ հյուսիս-արևելք։

1993 թվականի դեկտեմբերին ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցուցակում ընդգրկել է Տուբատահա խութի բնական այգին՝ որպես ծովային տեսակների շատ բարձր խտությամբ օղակղզիների եզակի օրինակ։ Հյուսիսային ատոլը ծառայում է որպես բնադրման վայր բազմաթիվ թռչունների և ծովային կրիաների համար։ Այգին անփոփոխ պահպանված մարջանային խութի օրինակ է 100 մետր խորությամբ մարջանային պատով, ընդարձակ ծովալճակով և երկու մարջանային կղզիներով[2]։ 1999 թվականին Ռամսարի համաժողովը Տուբատահա խութն ընդգրկել է միջազգային նշանակություն ունեցող ջրաճահճային վայրերի ցուցակում[3]։ 2008 թվականին առաջարկվել է խութը ընտրել որպես աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներից մեկը[4]։

Ազգային պարկը և Ֆիլիպինյան արշիպելագի հարավային մասը Կորալային եռանկյունու մաս են և ճանաչվում են որպես ծովային կենսաբազմազանության կենտրոն։ Նրա տարածքում հանդիպում են նկարագրված մարջանների 75 %-ը և աշխարհում հայտնաբերված խութային ձկների 40 %-ը[5]։ Ներկայում այդ տարածքը գտնվում է մեծ սպառնալիքի տակ` չափազանց շատ ձկնորսության և շրջակա միջավայրի համար վնասակար ձկնորսության ձևերի պատճառով[6]։ 1980 թվականից ի վեր խութեր այցելող գիտնականների հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Տուբատահա խութի բնական այգում բնակվում են առնվազն 600 տեսակի ձկներ, 360 տեսակի կորալներ, 11 տեսակի շնաձկներ, 13 տեսակ դելֆիններ ու կետեր և 100 տեսակի թռչուններ։ Խութը նաև ծառայում է որպես նաև բիսի և կանաչ ծովային կրիաների բնադրման վայր։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Location of Tubbataha Reef»։ Tubbataha Reefs Natural Park։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-21-ին։ Վերցված է 2013-02-06 
  2. «World Heritage List - Tubbataha Reefs Natural Park»։ UNESCO 
  3. «Global and Ecological Significance of Tubbataha»։ Official Website of the Tubbataha Reefs National Park։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-11-17-ին։ Վերցված է փետրվարի 11, 2013 
  4. Aie Balagtas See (օգոստոսի 14, 2008)։ «4 RP bets in New 7 Wonders of Nature drop in rankings»։ GMA News։ Վերցված է փետրվարի 6, 2013 
  5. «The Coral Triangle»։ website։ The Nature Convservancy։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-11-20-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 24, 2013 
  6. Mnepornuc (2009-08-05). «Saving the Coral Triangle». National Geographic Intelligent Travel. Retrieved on 2013-11-24.