Տոբոլ (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տոբոլ (գետ)
Gorskii 04668u.jpg
Իրտիշի և Տոբոլայի միախառնման վայրը, 1912 թ
Tobol basin.png
Բնութագիր
Երկարություն1591
Ավազանի մակերես426 000 կմ²
ԱվազանԿարայի ծով ԻրտիշՕբ
Ջրի ծախս805 (գետաբերանի մոտ)
Ջրահոսք
ԱկունքՏուրգայսկի սարահարթ
 · Ակունքի տեղակայումTurgay Plateau?
 · Բարձրություն272 մ
 · Կոորդինատներ51°28′ հս․ լ. 61°0′ ավ. ե. / 51.467° հս․. լ. 61.000° ավ. ե. / 51.467; 61.000
ԳետաբերանԻրտիշ գետ
 · Գետաբերանի տեղակայումՔաղաք Տոբոլսկ
 · Կոորդինատներ58°9′14″ հս․ լ. 68°12′55″ ավ. ե. / 58.15389° հս․. լ. 68.21528° ավ. ե. / 58.15389; 68.21528Կոորդինատներ: 58°9′14″ հս․ լ. 68°12′55″ ավ. ե. / 58.15389° հս․. լ. 68.21528° ավ. ե. / 58.15389; 68.21528
Տեղակայում
Հոսող հոսքերTavda River?, Tura River?, Իսետ, Uy River?, Ubagan River?, Q1092827?, Uk?, Yemurtla?, Q3726500?, Q3728910?, Q3728999?, Kocherdyk?, Bozbiye?, Q3729073?, Q3729085?, Niyap?, Q3729147?, Sintashta?, Q3729164?, Q3729250?, Q3730523?, Q3701844?, Q3701911?, Iska?, Kurtamysh?, Bochanka?, Yurgamysh?, Q3701957?, Q3701967?, Q3701992?, Alabuga?, Tap?, Yurga?, Q3730636?, Q3731164?, Q4084132?, Q4445580?, Utyak?, Ik River (Kurgan Oblast)? և Chërnaya?
ԵրկիրՂազախստան Ղազախստան
Ռուսաստան Ռուսաստան
ԵրկրամասԿոստանայ շրջան, Կուրգանի մարզ և Տյումենի մարզ
ՋրահավաքTobol River basin?

Տոբոլ (ռուս.՝ Тобол), գետ Ղազախստանում և Ռուսաստանում, Իրտիշի ձախ վտակը[1]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոբոլ գետը սկիզբ է առնում Տուրգայսկի սարահարթից և թափվում է Իրտիշ գետ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 272 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Լիսակովսկ, Ռուդնի, Կոստանայ, Կուրգան, Յալուտորովսկ, Տոբոլսկ քաղաքները[1]։

Հիդրոգրաֆիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոբոլ գետի երկարությունը կազմում է 1591 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 426000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 805 մ³[1]։

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումը առաջացել է ղազախերեն տաբուլ, բաշկիրերեն տոբոլ «ասպիրակ» բույսի անունից (այդ բույսը գետի երկայնքով շատ է տարածված), ոմանք էլ կարծում են, որ այն առաջացել է թյուրքական տուբուլ «սահմանազատիչ նշան» բառից (հավանաբար, Տոբոլը մի ժամանակ սահմանային գետի դեր է կատարել), իսկ ոմանք էլ այն այն կարծիքի են, որ անվանման հիմքում ընկած է տեղի Տոբոլակ խանի կամ նրա Տոբոլ-Տուրա քաղաքի անունը[1]:

Վտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոբոլ գետի վտակներն են ձախից՝ Ույ, Իսետ, Տուրա, Տավդա, աջից՝ Ուբագան գետերը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան, Աշխարհագրական անունների բառարան (Հ-Ֆ), Ե., «Լույս», 1989, էջ 383