Տյումեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաքային շրջան
Տյումեն
Tyumen
Դրոշ Զինանշան
Flag of Tyumen (Tyumen oblast).png Wapen Tjoemen.png

Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Հիմնադրված է1586 թ.
Մակերես698,48 կմ²
ԲԾՄ102 մետր
Կլիմայի տեսակ480
Պաշտոնական լեզուռուսերեն
Բնակչություն768 358 մարդ (հունվարի 1, 2018)[1]
Ժամային գոտիUTC+ 2
Հեռախոսային կոդ3452
Փոստային ինդեքսներ625000
Պաշտոնական կայքtyumen-city.ru(ռուս.)
##Տյումեն (Ռուսաստան)
Red pog.png

Տյումեն, քաղաք, ՌԴ-ի Տյումենի մարզի վարչական կենտրոնը: Նավահանգիստ Տուրա գետի (Տոբոլի վտակ) ափին: Երկաթուղային հանգույց: Մեքենաշինության (նավաշինության և այլն), փայտամշակման, տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն[2]:

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տյումեն Սիբիրում ռուսների հիմնած առաջին քաղաքն է: Հիմնադրվել է 1586 թվականին Չինգի-Տուրա («Չինգիզի քաղաք») թաթարական քաղաքի տեղում: Ռուսները Տյումեն անունը փոխառել են այն տարածաշրջանից, որում հայտնի էր թաթարական Տյումեն թագավորությունը: Դրա անվանման հիմքում են մոնղոլ և թուրք тюмян, тюмэн բառերը, որ նշանակում են «տասը հազար», տասը հազար մարդ միավորող զորամիավորում: Այդպես էին կոչվում նաև այդ տարածքը և դրա վրա բնակվող ցեղը: Այսպիսով`զորամիավորման, տարածքի և դրա բնակիչների անունը դարձավ նաև ռուսական Տյումեն քաղաքի անունը:

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամային գոտի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տյումենը գտնվում է MSC + 2 ժամային գոտում (Եկատերինբուրգի ժամանակ): UTC- ի նկատմամբ կիրառելի ժամանակի հաշվարկը +5: 00  աստղագիտական կեսօրը սկսվում է ժամը 12: 38-ին:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Տյումեն
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 5,6 7,3 17,1 30,7 34,9 36,2 37,5 37,4 31,2 24,1 12,8 9,0 37,5
միջին առավելագույնը (°C) −10,7 −8,2 0,1 9,4 17,7 23,3 24,5 21,2 14,7 7,2 −3,5 1,4 7,2
միջին ջերմաստիճանը (°C) −15 −13,3 −5,3 3,7 11,3 17,1 18,8 15,8 9,6 3,1 −7 −13 2,2
միջին նվազագույնը (°C) −19,2 −18,1 −10,4 −1,3 5,4 11,3 13,6 11,1 5,4 −0,4 −10,4 −16,9 −2,5
բացարձակ նվազագույնը (°C) −46,2 −43,7 −38,4 −29,5 −10,2 −1,9 0,7 −2,7 −8,6 −26,7 −41 −49,2 −49,2
տեղումների քանակը (մմ) 25 15 17 23 45 55 89 60 57 39 34 27 485
Աղբյուր՝ Տյումեն կլիմա (ռուսերեն)

Քաղաքի ընդհանուր բնութագրերի համաձայն, կլիման չափավոր մայրցամաքային է: Տեղումները ցածր են, միջինում տարեկան 480 մմ, հիմնականում ամռանը: Հունվար ամսվա միջին ջերմաստիճանը -15 °C է, մինչ այսօր գրանցված ամենացածր ջերմաստիճանը 1958 թ. Դեկտեմբերի 26-ին էր`- 49.2 °C,: Ձմռանը տեղումների քանակը մինչեւ 130 է: Ձմեռը չափավոր է: Ձմռան առաջին կեսը համեմետաբար մեղմ է երկրորդ կեսից, հաճախակի տաքացումներով: Հունվարից փետրվար պահպանվում է ցուրտ եղանակը, հնարավոր են նաև խիստ սառնամանիքներ: Փետրվարը ամենածանր ձմեռային ամիսն է: Մարտը ցուրտ է, գարնան եղանակային փոփոխություն նկատվում է ապրիլի առաջին օրերին: Լինում են ուժեղ շոգեր՝ առանց անձրևների, կամ միայն անձրևոտ օրեր և թեթև քամիներ: Ամառը ուղեկցվում է փոփոխական եղանակներով՝ շոգ օրերին հաջորդում են զով եղանակները: Հուլիսի ջերմաստիճանը +18,8 °C է, ամռանը առավելագույնը `+ 37,5 ° C: Աշունը նույնպես տաք է:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն 2018 թ. Համառուսական մարդահամարի բնակչության թիվը 1111 է: Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքներից 70-րդն էր: Սիբիրում `4-րդ, Ուրալը` 3-րդ տեղը:

2019 թ. Հունվարի 1-ին տվյալներով բնակչության թիվը ավելացել է 791,236 հազարի:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаFederal State Statistics Service.
  2. Горячко М.Д., Павлинов П.С Тюме́нь / председ. Ю.С. Осипов и др.. — Большая Российская Энциклопедия (в 35 т.). — Москва: Научное издательство «Большая российская энциклопедия», 2016. — Т. 32. Телевизионная башня - Улан-Батор. — С. 618—619. — 765 с. — 35 000 экз. — ISBN 978-5-85270-369-9
  3. «Stadt Քալլի»։ www.celle.de։ Արխիվացված օրիգինալից June 11, 2011-ին։ Վերցված է 2010-01-05