Տյումեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաքային շրջան
Տյումեն
Tyumen
Դրոշ Զինանշան
Flag of Tyumen (Tyumen oblast).png Wapen Tjoemen.png

Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Հիմնադրված է1586 թ.
Մակերես698,48 կմ²
ԲԾՄ102 մետր
Կլիմայի տեսակ480
Պաշտոնական լեզուռուսերեն
Բնակչություն768 358 մարդ (հունվարի 1, 2018)[1]
Ժամային գոտիUTC+ 2
Հեռախոսային կոդ3452
Փոստային ինդեքսներ625000
Պաշտոնական կայքtyumen-city.ru(ռուս.)
##Տյումեն (Ռուսաստան)
Red pog.png

Տյումեն, քաղաք, ՌԴ-ի Տյումենի մարզի վարչական կենտրոնը։ Նավահանգիստ Տուրա գետի (Տոբոլի վտակ) ափին։ Երկաթուղային հանգույց։ Մեքենաշինության (նավաշինության և այլն), փայտամշակման, տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն[2]։

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տյումեն Սիբիրում ռուսների հիմնած առաջին քաղաքն է։ Հիմնադրվել է 1586 թվականին Չինգի-Տուրա («Չինգիզի քաղաք») թաթարական քաղաքի տեղում։ Ռուսները Տյումեն անունը փոխառել են այն տարածաշրջանից, որում հայտնի էր թաթարական Տյումեն թագավորությունը։ Դրա անվանման հիմքում են մոնղոլ և թուրք тюмян, тюмэн բառերը, որ նշանակում են «տասը հազար», տասը հազար մարդ միավորող զորամիավորում։ Այդպես էին կոչվում նաև այդ տարածքը և դրա վրա բնակվող ցեղը։ Այսպիսով`զորամիավորման, տարածքի և դրա բնակիչների անունը դարձավ նաև ռուսական Տյումեն քաղաքի անունը։

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամային գոտի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տյումենը գտնվում է MSC + 2 ժամային գոտում (Եկատերինբուրգի ժամանակ)։ UTC- ի նկատմամբ կիրառելի ժամանակի հաշվարկը +5: 00  աստղագիտական կեսօրը սկսվում է ժամը 12։ 38-ին:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Տյումեն
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 5,6 7,3 17,1 30,7 34,9 36,2 37,5 37,4 31,2 24,1 12,8 9,0 37,5
միջին առավելագույնը (°C) −10,7 −8,2 0,1 9,4 17,7 23,3 24,5 21,2 14,7 7,2 −3,5 1,4 7,2
միջին ջերմաստիճանը (°C) −15 −13,3 −5,3 3,7 11,3 17,1 18,8 15,8 9,6 3,1 −7 −13 2,2
միջին նվազագույնը (°C) −19,2 −18,1 −10,4 −1,3 5,4 11,3 13,6 11,1 5,4 −0,4 −10,4 −16,9 −2,5
բացարձակ նվազագույնը (°C) −46,2 −43,7 −38,4 −29,5 −10,2 −1,9 0,7 −2,7 −8,6 −26,7 −41 −49,2 −49,2
տեղումների քանակը (մմ) 25 15 17 23 45 55 89 60 57 39 34 27 485
Աղբյուր՝ Տյումեն կլիմա (ռուսերեն)

Քաղաքի ընդհանուր բնութագրերի համաձայն, կլիման չափավոր մայրցամաքային է։ Տեղումները ցածր են, միջինում տարեկան 480 մմ, հիմնականում ամռանը։ Հունվար ամսվա միջին ջերմաստիճանը -15 °C է, մինչ այսօր գրանցված ամենացածր ջերմաստիճանը 1958 թ. Դեկտեմբերի 26-ին էր`- 49.2 °C,: Ձմռանը տեղումների քանակը մինչեւ 130 է։ Ձմեռը չափավոր է։ Ձմռան առաջին կեսը համեմետաբար մեղմ է երկրորդ կեսից, հաճախակի տաքացումներով։ Հունվարից փետրվար պահպանվում է ցուրտ եղանակը, հնարավոր են նաև խիստ սառնամանիքներ։ Փետրվարը ամենածանր ձմեռային ամիսն է։ Մարտը ցուրտ է, գարնան եղանակային փոփոխություն նկատվում է ապրիլի առաջին օրերին։ Լինում են ուժեղ շոգեր՝ առանց անձրևների, կամ միայն անձրևոտ օրեր և թեթև քամիներ։ Ամառը ուղեկցվում է փոփոխական եղանակներով՝ շոգ օրերին հաջորդում են զով եղանակները։ Հուլիսի ջերմաստիճանը +18,8 °C է, ամռանը առավելագույնը `+ 37,5 ° C: Աշունը նույնպես տաք է։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն 2018 թ. Համառուսական մարդահամարի բնակչության թիվը 1111 է։ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքներից 70-րդն էր։ Սիբիրում `4-րդ, Ուրալը` 3-րդ տեղը։

2019 թ. Հունվարի 1-ին տվյալներով բնակչության թիվը ավելացել է 791,236 հազարի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаFederal State Statistics Service.
  2. Горячко М.Д., Павлинов П.С Тюме́нь / председ. Ю.С. Осипов и др.. — Большая Российская Энциклопедия (в 35 т.). — Москва: Научное издательство «Большая российская энциклопедия», 2016. — Т. 32. Телевизионная башня - Улан-Батор. — С. 618—619. — 765 с. — 35 000 экз. — ISBN 978-5-85270-369-9
  3. «Stadt Քալլի»։ www.celle.de։ Արխիվացված օրիգինալից June 11, 2011-ին։ Վերցված է 2010-01-05