Տիեզերագնացների ծով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Տիեզերագնացների ծով
Կոորդինատներ
Ընդհանուր մակերեսը 698 600 կմ²
Ամենամեծ խորությունը 4798 մ

Տիեզերագնացների ծով[1], Անտարկտիդայի ափերին մոտ Հարավային օվկիանոսի հնդկական մասում գտնվող ծայրամասային ծով: Գտնվում է Էնդերբիի երկրի և Ռիսեր-Լարենսի ծովի միջև, որից առանձնացված է ստորջրյա Գուններուսի առանցքով, գտնվում է Հնդկական օվկիանոսում: Էնդերբիի երկրի արևելյան ափերը սահման են հանդիսանում Տիեզերագնացների և Համագործակցության ծովերի միջև: Մակերեսը կազմում է 698,6 հազար կմ²: Խորությունը հասնում է մինչև 4798 մետր: Մշտապես ծածկված է սառույցով. շատ են այսբերգները:

Անվանվել է ի պատիվ առաջին սովետական տիեզերագնացների[1]:

Ցամաքային ծանծաղուտի նեղ գոտին ձգվում է դեպի հյուսիս և հասնում է մինչև 4798 մետր խորության: Տիեզերագնացների ծովի պայմանական սահմանը կարելի է համարել Աֆրիկա-անտարիկտիկական գոգահովիտը: Ռիսեր-Լարենսի թերակղզուց և ծովից արևելք ձգվում են այնպիսի ծովափնյա տարածքներ, ինչպիսիք են Արքայազն Ուլաֆի ափը, Արքայազն Հերալդի ափը, Էնդերբիի երկիրը, Միձուխո տարածքը: Սառույցների և այսբերգների մեջ առանձնանում է Լյուտց-Հոլմբուգտա նեղուցը, որտեղ տարվա ամենատաք եղանակին Մոդ թագուհու երկրից հոսում է սառույցով ջուր` ինքնատիպ արկտիկական գետ:

Անտարկտիդայի ափը Տիեզերագնացների ծովի շրջանում առատ է սառույցներով, այսբերգներով, իսկ ձմռանը ծովի մակերևույթը սառչում է: Այս ծովով, ինչպես այլ արկտիկական ծովերով, նավարկելը ծայրահեղ դժվար է և շատ վտանգավոր: Օդի ջերմաստիճանը հազվադեպ է բարձր լինում զրոյից:

Տիեզերագնացների ծովի ջուրը հարուստ է միկրոօրգանիզմներով, որը հրապուրում է ձկների վտառներին, չվող թռչուններին, պինգվիններին: Այստեղ կան նաև փոկեր, ծովառյուծներ, կետեր:

Ծովն իր անվանումը ստացել է Սովետական անտակտիկական էքսպեդիցիայի կողմից 1962 թվականին` ի պատիվ տիեզերագնացների: Այդ նույն թվականին բացվել է նաև «Երիտասարդական» գիտական կայանը, որն այժմ է գործում է որպես սեզոնային բազա: Սակայն Տիեզերագնացների ծովի ափերին առաջինը եղել են ճապոնացիները: Նրանց օդերևութաբանական կայանը կառուցվել է 1957 թվականին: Այն միայն 1966 թվականից է աշխատում շուրջօրյա: 2008 թվականին «Երիտասարդականից» ոչ հեռու բացվել է բելառուսական կայան, որը սերտ համագործակցում է ռուսական կայանի հետ: Բելառուսները հետազոտում են կլիման և զբաղվում են տարածաշրջանում հանքանյութերի որոնումներով:

Ափին աշխատում են հետևյալ գիտական կայանները.

  • «Երիտասարդական» ռուսական կայանը,
  • «Սյովա» ճապոնական կայանը,
  • Բելառուսական անտարկտիկական կայանը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Աշխարհագրական հանրագիտական բառարան

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]