Վիքիպեդիա:Շաբաթվա հոդված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շաբաթվա հոդված
HSbra2.svg

«Շաբաթվա հոդված» նախագծի նպատակն է Գլխավոր էջում ամեն շաբաթ ներկայացնել հետաքրքիր և ուշագրավ մի հոդված։ Ի տարբերություն «Ցուցափեղկ» նախագծի, որի նպատակն է ընտրել և ներկայացնել որակական առումով անթերի հոդվածներ, այստեղ կարևոր է, որ հոդվածը ունենա բավարար որակ, լինի բովանդակալից և ներկայացնի այնպիսի թեմա, որը հետաքրքություն կառաջացնի այցելուների մոտ Վիքիպեդիա հանրագիտարանի բովանդակության նկատմամբ։

Նախագիծը համագործակցության հարթակ է. պետք է ոչ միայն ամեն շաբաթ նոր հոդված ընտրել, այլև՝ յուրաքանչյուր ընտրություն առիթ է հոդվածի բովանդակությունը շտկելու և համալրելու համար։ Եթե ինքներդ հանդիպել եք հետաքրքիր հոդված, ապա սեղմեք այստեղ այն «թեկնածու» առաջարկելու համար։

Ինչպե՞ս է հոդվածը հայտնվում «Շաբաթվա հոդված» բաժնում
  1. Նախ որևէ խմբագրող կամ ընթերցող նկատում է հետաքրքրաշարժ մի հոդված և այն առաջարկում է «Թեկնածուներ» կոչվող էջում: Այստեղ կատարվում է ընտրություն՝ ըստ գործող չափանիշների: Ընտրված հոդվածներից մեկ պարբերություն (սովորաբար ներածությունը) տեղադրվում է հատուկ կաղապարի մեջ (ամեն տարվա համար ստեղծված է 50-52 այդպիսի կաղապար), որը տարվա համապատասխան շաբաթը հայտնվում է Գլխավոր էջում:
Կանոնակարգային
  • Հոդվածի ընտրվելու պարագայում ստեղծող (բարելավող) մասնակիցն իր քննարկման էջում ստանում է ծանուցում, իսկ չընտրվելու դեպքում՝ չընտրվելու վերաբերյալ համապատասխան ծանուցում ստանում է հոդվածն առաջադրողը:
  • Խմբագիրների կողմից դիտողություններ կամ առաջարկներ անելուց մեկ շաբաթ հետո դրանք անարձագանք մնալու դեպքում հոդվածն ավտոմատ կերպով տեղափոխվում է «Չընտրված թեկնածուներ» բաժին՝ համապատասխան ծանուցումով:

Նախագիծը վերահսկվում է ակտիվ մասնակիցների կողմից (տե՛ս աջում):

↱ ՎՊ:ՇՀ

Նախագծի ենթաէջեր

Կաղապարներ

Կատեգորիաներ

Շաբաթվա նախկին հոդվածներ

Վերահսկող մասնակիցներ

Այս շաբաթվա հոդված

-
Vratsyan Simon.jpg

Սիմոն Վրացեան (1882, Նոր Նախիջեւան - 21 Մայիս 1969, Պէյրութ), հայ քաղաքական գործիչ, դաշնակցական ղեկավար։ Եղած է Հայաստանի առաջին հանրապետութեան գիւղատնտեսութեան եւ պետական գոյքի, ինչպէս նաեւ աշխատանքի նախարարն ու չորրորդ վարչապետը։

Ծնած է Նոր Նախիջեւան, Սեւ Ծովու հիւսիսը, Մեծ Սալա գիւղին մէջ։ Յաճախած է տեղւոյն միջնակարգ դպրոցը, ապա ղրկուած է էջմիածինի Գէորգեան Ճեմարանը։ Հոս է, որ հեռաւոր գաղութէ եկած պատանին կազմաւորուած է իբր հայ եւ իբր մտաւորական մարդ։

  • 1908-1910 թուականներուն ուսանած է Փեթրոկրատի համալսարանին մէջ, ուր հետեւած է իրաւաբանութեան եւ մանկավարժութեան ճիւղերուն։
  • 1906-ին կը սկսի իր յեղափոխական գործունէութիւնը զէնք փոխադրելով դէպի Արեւմտեան Հայաստանի Ֆետայական ջոկատները եւ կ՚անդամակցի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Հիւսիսային Կովկասի Կեդրոնական Կոմիտէին։
  • 1907-ին կը մասնակցի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 4-րդ Ընդհանուր ժողովին Վիեննայի մէջ: Ատիկա Արեւմտահայ եւ Արեւելահայ դատերու միջեւ խաչաձեւման ու թրքահայու եւ ռուսահայու հակադրութեան բուռն մթնոլորտին մէջ գումարուած դժուարին Ընդհանուր Ժողովն էր, որմէ Դաշնակցութիւնը դուրս եկաւ աւելիով միաձոյլ եւ միակամ։ Հ.Յ.Դ. հիմնադիր սերունդի ջանքերով ձեռք բերուած գաղափարական այդ միասնականութիւնն ու կազմակերպական հզօրացումը ամրակուռ հիմքը կազմեցին Վրացեանի հետագայ ոգորումներուն։
  • Ընդհանուր Ժողովէն ետք կ'անցնի Ս. Փեթերսպուրկ, ուր կը հետեւի համալսարանական բարձրագոյն ուսման՝ իրաւագիտութեան, գիւղատնտեսութեան եւ մանկավարժութեան մէջ։
  • 1910-ին խուսափելով ոստիկանական հալածանքներէն, երբ... Ավելին
-
Անցած 10 շաբաթվա հոդվածները Հաջորդ 10 Շաբաթվա հոդվածները
Շաբաթ 32
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Արձակ (լատ.՝ prōsa), բանավոր կամ գրավոր խոսք՝ առանց համաչափ բաժանումների` բանաստեղծական տողերի: Ի տարբերություն չափածոյի՝ արձակը չունի պարբերաբար կրկնվող հավասար միավորներ (ոտք, անդամ, տող, տուն), զուրկ է կայուն ռիթմից. նրա ռիթմը հիմնված է շարահյուսական կառույցների (պարբերությունների, նախադասությունների) հարաբերակցության վրա: Երբեմն տերմինն օգտագործվում է գեղարվեստական գրականությունն ընդհանրապես (պոեզիան) գիտական կամ հրապարակախոսական, այսինքն՝ արվեստի հետ կապ չունեցող գրականությանը հակադրելու համար:

Որպես արձակ առաջին ստեղծագործությունների հեղինակներ նշվում են Ֆերեկիդ Սիրոսցին և Միլեթյան դպրոցի ներկայացուցիչները։ Հին Հունաստանում պոեզիայի հետ մեկտեղ գոյություն է ունեցել նաև գեղարվեստական արձակը՝ առասպելներ, ավանդություններ, հեքիաթներ, կատակերգություններ։ Այդ ժանրերը չեն դիտարկվել որպես բանաստեղծական, քանի որ առասպելը հին հույների կողմից դիտարկվել է ոչ թե որպես գեղարվեստական, այլ կրոնական երևույթ, ավանդությունը՝ պատմական, հեքիաթը՝ կենցաղային, իսկ կատակերգությունը համարվել է չափազանց առօրեական։ Ոչ գեղարվեստական արձակին են վերագրվել հռետորական, քաղաքական, ավելի ուշ նաև... Ավելին

Շաբաթ 34

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 34, 2018 թ.

Շաբաթ 31
The Mali Empire.jpg
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Մալիի կայսրություն (Մանդեն Կուրուֆաբա, մանդենNyeni), պատմական պետություն հյուսիս-արևմտյան Աֆրիկայում (Արևմտյան Սուդանի տարածաշրջանում)՝ Սահարա անապատից հարավ։ Գոյություն է ունեցել 13-15-րդ դարերում։ Ձևավորված ավանդույթի համաձայն՝ կայսրություն է կոչվում (ինչպես և աֆրիկյան այլ կայսրությունները)։ Ձևավորվել է մանդինկա էթնոսի ներքո, որն ավելի վաղ գտնվել է Գանայի կայսրության կախվածության տակ և մուսուլմանական կրոն է ընդունել (առնվազն վերնախավի մակարդակով)։

Գերագույն տիրակալը եղել է մանսան։ Մանսայի անձնական զորքը բաղկացած է եղել նախկին ստրուկներից։

Կայսրության հիմնադիրը համարվում է Սունդիաթա Կեյթա մանսան, որը 1240 թվականին գրավել է Գանայի մայրաքաղաք Կումբի Սալեն։ Նրա իշխանության տակ գտնվող տարածքը ձգվում էր Ատլանտյան օվկիանոսից արևմուտք մինչև Չադ լճի արևելյան մասը։ Առավել մեծ ծաղկում է ապրել  Մուսա մանսայի և նրա եղբոր` Սուլեյմանի օրոք։ Այս ժամանակահատվածում Տեկրուր, Սոնգայ պետությունները և Սահարայի քոչվոր ցեղերից շատերը գտնվում էին Մալիի տիրակալի վասսալային կախվածության տակ։

Կայսրության բնակչությունը հիմնականում կազմված էր ազատ համայնքային գյուղացիներից և քոչվոր հովիվներից։ Մալիի բնակչության ընդհանուր թիվը 15-րդ դարում հաշվվում էր... Ավելին

Շաբաթ 35

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 35, 2018 թ.

Շաբաթ 30
The Mali Empire.jpg
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Մալիի կայսրություն (Մանդեն Կուրուֆաբա, մանդենNyeni), պատմական պետություն հյուսիս-արևմտյան Աֆրիկայում (Արևմտյան Սուդանի տարածաշրջանում)՝ Սահարա անապատից հարավ։ Գոյություն է ունեցել 13-15-րդ դարերում։ Ձևավորված ավանդույթի համաձայն՝ կայսրություն է կոչվում (ինչպես և աֆրիկյան այլ կայսրությունները)։ Ձևավորվել է մանդինկա էթնոսի ներքո, որն ավելի վաղ գտնվել է Գանայի կայսրության կախվածության տակ և մուսուլմանական կրոն է ընդունել (առնվազն վերնախավի մակարդակով)։

Գերագույն տիրակալը եղել է մանսան։ Մանսայի անձնական զորքը բաղկացած է եղել նախկին ստրուկներից։

Կայսրության հիմնադիրը համարվում է Սունդիաթա Կեյթա մանսան, որը 1240 թվականին գրավել է Գանայի մայրաքաղաք Կումբի Սալեն։ Նրա իշխանության տակ գտնվող տարածքը ձգվում էր Ատլանտյան օվկիանոսից արևմուտք մինչև Չադ լճի արևելյան մասը։ Առավել մեծ ծաղկում է ապրել  Մուսա մանսայի և նրա եղբոր` Սուլեյմանի օրոք։ Այս ժամանակահատվածում Տեկրուր, Սոնգայ պետությունները և Սահարայի քոչվոր ցեղերից շատերը գտնվում էին Մալիի տիրակալի վասսալային կախվածության տակ։

Կայսրության բնակչությունը հիմնականում կազմված էր ազատ համայնքային գյուղացիներից և քոչվոր հովիվներից։ Մալիի բնակչության ընդհանուր թիվը 15-րդ դարում հաշվվում էր... Ավելին

Շաբաթ 36

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 36, 2018 թ.

Շաբաթ 29
Human Language Families ru.png
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Լեզվաբանություն, գիտություն, որի ուսումնասիրության առարկան լեզուն է, լեզվի կառուցվածքը, բովանդակությունը և լեզուն՝ համատեքստի մեջ: Լեզվի ուսումնասիրության ոլորտում կատարված առաջին քայլերն իրականացվել են դեռևս մ.թ.ա. 4-րդ դարում, երբ հնդիկ քերականագետ Պանինին իր «Ատադհյայի» («Astādhyāyl» - «Ութնամատյան») աշխատանքում նկարագրեց սանսկրիտ լեզուն:

Լեզվաբանները սովորաբար վերլուծում են մարդկային լեզուն՝ ուսումնասիրելով արտասանության և նշանակության միջև կապը: Հնչյունաբանությունը ուսումնասիրում է խոսքի և լեզվի հնչյունները և նրանց ձայնային և արտասանական հատկությունները: Լեզվի բովանդակության ուսումնասիրությունը մյուս կողմից զբաղվում է այն հարցով, թե ինչպես են լեզուները կոդավորում առարկաների, հատկությունների և աշխարհի այլ երևույթների միջև եղած հարաբերությունները՝ իմաստ հաղորդելու, վերլուծելու և տալու, ինչպես նաև երկիմաստությունը գտնելու և վերացնելու համար: Մինչդեռ իմաստաբանության ուսումնասիրությունը զբաղվում է ճշմարիտ հետևություններով, գործաբանությունը զբաղվում է այն հարցով, թե ինչպես է իրավիճակային համատեքստը ազդում իմաստի վրա:

Քերականությունը կանոնների համակարգ է, որը կառավարում է տվյալ լեզվում արտահայտությունների գործածությունը: Այս կաննոները... Ավելին

Շաբաթ 37

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 37, 2018 թ.

Շաբաթ 28
Human Language Families ru.png
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Լեզվաբանություն, գիտություն, որի ուսումնասիրության առարկան լեզուն է, լեզվի կառուցվածքը, բովանդակությունը և լեզուն՝ համատեքստի մեջ: Լեզվի ուսումնասիրության ոլորտում կատարված առաջին քայլերն իրականացվել են դեռևս մ.թ.ա. 4-րդ դարում, երբ հնդիկ քերականագետ Պանինին իր «Ատադհյայի» («Astādhyāyl» - «Ութնամատյան») աշխատանքում նկարագրեց սանսկրիտ լեզուն:

Լեզվաբանները սովորաբար վերլուծում են մարդկային լեզուն՝ ուսումնասիրելով արտասանության և նշանակության միջև կապը: Հնչյունաբանությունը ուսումնասիրում է խոսքի և լեզվի հնչյունները և նրանց ձայնային և արտասանական հատկությունները: Լեզվի բովանդակության ուսումնասիրությունը մյուս կողմից զբաղվում է այն հարցով, թե ինչպես են լեզուները կոդավորում առարկաների, հատկությունների և աշխարհի այլ երևույթների միջև եղած հարաբերությունները՝ իմաստ հաղորդելու, վերլուծելու և տալու, ինչպես նաև երկիմաստությունը գտնելու և վերացնելու համար: Մինչդեռ իմաստաբանության ուսումնասիրությունը զբաղվում է ճշմարիտ հետևություններով, գործաբանությունը զբաղվում է այն հարցով, թե ինչպես է իրավիճակային համատեքստը ազդում իմաստի վրա:

Քերականությունը կանոնների համակարգ է, որը կառավարում է տվյալ լեզվում արտահայտությունների գործածությունը: Այս կաննոները... Ավելին

Շաբաթ 38

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 38, 2018 թ.

Շաբաթ 27
045 hamo ohanjanyan.jpg

Համօ Օհանջանեան, ծնած է Ախալքալաք 1873-ին: Մահացած է Գահիրէ՝ 1947-ին: Մկրտութեան անունը՝ Համազասպ, կուսակցական անունը՝ Մհերեան: Հայ քաղաքական գործիչ, ա­զատ ու ան­կախ ­Հա­յաս­տա­նի կեր­տիչ­նե­րէն, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան երրորդ վարչապետ: Անարատ եւ անբասիր հասարակական եւ յեղափոխական գործիչ, Հ.Յ.Դ. բիւրոյի անդամ:

Ծնած է 1873-ին, Ախալքալաք, Խասպաղջայի հանդիպակաց «Օհանջանովենց» թաղը, բազմանդամ ընտանիքի մը յարկին տակ:

Ուսումը ստացած է Թիֆլիս-ի մէջ. աւարտած է Թիֆլիսի պետական քիմիական համալսարանը ապա ուսանած բժշկութիւն՝ Զուիցերիոյ եւ Մոսկուայի համալսարաններուն մէջ: Ուսանողական ըմբոստացումներուն իր գործօն մասնակցութիւնը պատճառ կը դառնայ, որ հեռացուի ոչ միայն համալսարանէն, այլեւ՝ Մոսկուայէն: Կը վերադառնայ Թիֆլիս, ուր 1897-ին իրեն կը միանայ ուսանողական տարիներու իր ընկերուհին՝ ռուս յեղափոխական Ռուբինա Արեշեանը. կ'ամուսնանան եւ կ'ունենան երեք զաւակ՝ 2 մանչ (Մոնիք եւ Արիք) եւ դուստր մը (Կալիա):

1899-ին, ուսումը շարունակելու նպատակով, Համօ Օհանջանեան կ'երթայ Լօզան, Զուիցերիա: Երեք տարի կը հետեւի բժշկութեան մասնագիտացման՝ միաժամանակ բոլոր ուժերով նուիրուելով ուսանողական շրջանակներու մէջ յեղափոխական քարոզչութեան եւ... Ավելին

Շաբաթ 39

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 39, 2018 թ.

Շաբաթ 26
Estadio Central (Ekaterinburg-arena).jpg

Ցենտրալնի մարզադաշտ (ՖԱԱ-2018-ի ժամանակահատվածում՝ «Եկատերինբուրգ արենա»), խոշոր սպորտային հաստատություն Եկատերինբուրգում, մինչև 2015 թվականը` բազմաֆունկցիոնալ, վերջին վերակառուցումից հետո` զուտ ֆուտբոլային մարզադաշտ:

Մարզադաշտը կառուցվել է 1953-1957 թվականներին, 2006-2011 թթ. վերակառուցվել է: 2015 թվականի հոկտեմբերի 7-ից մինչև 2017 թվականի դեկտեմբերի 29-ը կատարվել են վերակառուցման նոր աշխատանքներ, ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության համար մարզադաշտը համապատասխանեցվել է ՖԻՖԱ-ի պահանջներին:

2018 թվականի հունիսի 15, 21, 24 և 27-ին մարզադաշտում կանցկացվեն 2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության խմբային փուլի չորս խաղերը, կխաղան Եգիպտոսի և Ուրուգվայի, Ֆրանսիայի և Պերուի, Ճապոնիայի և Սենեգալի, Մեքսիկայի և Շվեյցարիայի ֆուտբոլային թիմերը: Առաջնության ընթացքում մարզադաշտը կունենա 35000 նստատեղ, այդ թվում, հավաքովի տրիբունաներ: Առաջնությունից հետո դրանք կապամոնտաժվեն, իսկ մարզադաշտի տարողությունը կլինի մոտ 25000 հանդիսատես

Մարզադաշտն ունի մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ և... Ավելին

Շաբաթ 40

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 40, 2018 թ.

Շաբաթ 25
RobertFuddBewusstsein17Jh.png
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Խելք կամ միտք, ինտելեկտի, բանականության, մտածողության, ճանաչողության, ըմբռնման, ընկալման, հիշողության, ընդհանրացնելու, գնահատելու և որոշում ընդունելու գործընթացների ամբողջություն է։ Խելքը որոշվում է զգացողություններով, հույզերով, հասկացողությամբ, հիշողությամբ, ցանկություններով, անհատական առանձնահատկություններով ու դրդապատճառներով, ինչպես նաև ենթագիտակցությամբ։ Այն սովորաբար սահմանվում է՝ որպես անհատի մտածելու և գիտակցելու կարողություն: Խելքն ունի երևակայության, ճանաչողության և գնահատման ուժ, և պատասխանատու է զգացմունքների ու հույզերի մշակման համար, ինչի արդյունքում էլ ձևավորվում է վերաբերմունք և գործողություն:

Փիլիսոփայութան, կրոնի, հոգեբանության, կոգնիտիվ գիտության մեջ գոյություն ունեն հնագույն ավանդույթներ այն մասին... Ավելին

Շաբաթ 41

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 41, 2018 թ.

Շաբաթ 24
Dürer - Selbstbildnis im Pelzrock - Alte Pinakothek.jpg
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Ալբրեխտ Դյուրեր (գերմ.՝ Albrecht Dürer, մայիսի 21, 1471, Նյուրնբերգ, Միջին Ֆրանկոնիա, Բավարիա - ապրիլի 6, 1528, Նյուրնբերգ, Միջին Ֆրանկոնիա, Բավարիա), գերմանացի նկարիչ, գրաֆիկ, ճանաչվել է փայտի վրա փորագրության եվրոպացի մեծագույն վարպետը, որը փորագրության այդ տեսակը բարձրացրել է արվեստի մակարդակի։ Արևմտաեվրոպական Վերածննդի խոշորագույն վարպետներից մեկն է։ Արվեստի առաջին տեսաբանն է Հյուսիսային Եվրոպայի նկարիչների շրջանում, նկարիչների գործնական աշխատանքների գերմաներեն ձեռնարկի հեղինակ է։ Համեմատական մարդաչափության հիմնադիրներից մեկն է։ Բացի վերը նշվածից, նշանակալի հետք է թողել ռազմատեխնիկայի արվեստում։ Եվրոպացի նկարիչներից առաջինն է... Ավելին

Շաբաթ 42

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 42, 2018 թ.

Շաբաթ 23
Simple Periodic Table Chart-en.svg
Հոդվածը բարելավվել է «Կարևորագույն հոդվածներ» նախագծի շրջանակներում։

Քիմիական տարր, միևնույն լիցքով օժտված ատոմի միջուկների ամբողջություն։ Ատոմի միջուկը կազմված է պրոտոններից, որոնց քանակը հավասար է քիմիական տարրի ատոմական համարին (կարգաթվին), և նեյտրոններից, որոնց թիվը կարող է լինել տարբեր։ Յուրաքանչյուր քիմիական տարր ունի իր լատիներեն անվանումը և քիմիական նշանը, որը կազմված է մեկ կամ երկու լատիներեն տառերից (կանոնակարգվում են Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միության կողմից) և նշվում է մասնավորապես Մենդելեևի քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակում։

Քիմիական տարրերի գոյության եղանակներն ազատ վիճակում հանդիսանում են պարզ նյութերը (միատարր)։ Պետք է տարբերել քիմիական տարրերը (վերացական օբյեկտներ, որ նկարագրվում են իրենց հատկանիշների միջոցով) և դրանց համապատասխան նյութական օբյեկտները՝ պարզ նյութերը (որոնք օժտված են ֆիզիկա-քիմիական որոշակի հատկություններով)։

2016 թվականի դրությամբ՝ հայտնի են 118 քիմիական տարրեր։ Դրանցից 94-ը հանդիպում են բնության մեջ (մի մասը միայն միկրոչափերով), իսկ մյուս 24-ն... Ավելին

Շաբաթ 43

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված/Շաբաթ 43, 2018 թ.

Emblem-star.svg Գլխավոր էջի բաժիններ – Շաբաթվա հոդվածՕրվա հոդվածԱյսօր պատմության մեջԳիտեի՞ք որՕրվա պատկերՆորություններ