Jump to content

Կաղապար:Շաբաթվա հոդված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Շաբաթվա հոդված 5
< «Շաբաթվա հոդված» նախագիծ

Դոնալդ Թրամփի երկրորդ նախագահության ընթացքում Միացյալ Նահանգները արշավ է սկսել Գրենլանդիան անեքսիայի ենթարկելու համար, որը Դանիայի Թագավորության մաս է կազմում և որի քաղաքացիները նաև Եվրամիության (ԵՄ) քաղաքացիներ են։ Սա հանգեցրել է մի կողմից Միացյալ Նահանգների, մյուս կողմից՝ Դանիայի Թագավորության, Եվրամիության և ՆԱՏՕ-ի մի քանի անդամների միջև բախման, որը հաճախ անվանում են Գրենլանդիայի ճգնաժամ։ Թրամփը նախկինում փորձել է գնել Գրենլանդիան իր առաջին նախագահության ընթացքում, սակայն մերժվել է․ Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը ասել է, որ առաջարկն «աբսուրդ» է։ 2025 և 2026 թվականներին շարունակական սրացումներից հետո ԱՄՆ-ի գործողությունները գիտնականները և մեկնաբանները որակել են որպես հիբրիդային պատերազմի մի ձև, և այդ ամենը 2026 թվականին հանգեցրել է ԱՄՆ-ԵՄ առևտրային պատերազմի։

2024 թվականին վերընտրվելուց ի վեր Թրամփը մի քանի անգամ սպառնացել է ներխուժել Գրենլանդիա և տարածել է կեղծ տեղեկություններ կղզու պատմության և ժամանակակից անվտանգության մասին։ Դանիայի պաշտպանության հետախուզական ծառայության 2025 թվականին հրապարակված պաշտոնական դանիական սպառնալիքի գնահատականում պատմության մեջ առաջին անգամ Միացյալ Նահանգները նշվել է որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ մեկտեղ։ Դանիական հետախուզությունը զգուշացրել է, որ Գրենլանդիան դարձել է «տարբեր տեսակի ազդեցության քարոզարշավների» թիրախ՝ Դոնալդ Թրամփին համակիր օտարերկրյա դերակատարների կողմից։ 2025 թվականի օգոստոսին Դանիական հեռարձակման կորպորացիան հաղորդել է, որ առնվազն երեք ամերիկացի տղամարդիկ, որոնք կապեր են ունեցել Դոնալդ Թրամփի հետ, Դանիայի անվտանգության և հետախուզության ծառայության (PET) կողմից վերահսկվել են՝ Գրենլանդիա ներթափանցելու և Դանիայի հետ նրա հարաբերություններում տարաձայնություններ ստեղծելու փորձերի համար։ Թրամփի գործողությունները համեմատվել են ռուսական հիբրիդային պատերազմի հետ։

Դանիացի քաղաքական գործիչները կոչ են արել փակել Գրենլանդիայում ԱՄՆ հյուպատոսությունը՝ Դանիայի ինքնիշխանությունը խաթարելու գործում ունեցած դերի համար։ Պիտուֆիկ տիեզերակայանի հրամանատար Սյուզաննա Մայերսը՝ Գրենլանդիայում ամենաբարձր աստիճան ունեցող ամերիկացի սպան, հայտարարել է, որ Թրամփի կողմից Գրենլանդիայի հասցեին հնչեցված սպառնալիքները «չեն արտացոլում Պիտուֆիկ տիեզերակայանը», ինչի հետևանքով Թրամփը նրան ազատել է պաշտոնից։ Թրամփը սպառնացել է Գրենլանդիայի հարցում «ինչ-որ բան անել»՝ «ուզեն, թե չուզեն»։ Նա ասել է, որ իրեն «միջազգային իրավունք պետք չէ», և որ ԱՄՆ-ի համար «կարող է ընտրություն լինել» Գրենլանդիան գրավելու և ՆԱՏՕ-ն պահպանելու միջև, հավելելով, որ ինքը կընտրի Գրենլանդիան «դժվարին ճանապարհը», եթե Դանիան չհրաժարվի իր տարածքից։ Թրամփը նշել է, որ անձնական հոգեբանական կարիք ունի «տիրանալու» Գրենլանդիային։ Նա դա կապել է 2025 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակը չստանալու հետ և ասել է, որ այլևս պարտավորված չի զգում մտածել «միայն խաղաղության մասին», իսկ Սպիտակ տունը Գրենլանդիայի վերաբերյալ իր պահանջները առաջ է մղել ծայրահեղ աջակողմյան, նեոնացիստական և սպիտակների գերակայության մեմերի միջոցով։ Ավելին