Վիեննական գազոմետրեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիեննայի գազոմետրերը

Վիեննական գազոմետրեր, չորս մեծ գազապահեստարաններ, որոնք գտնվում են Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում: Կառուցվել են 1896-1899 թվականներին: Գազոմետրերը գտնվում են Զիմերինգում` քաղաքի 11-րդ շրջանում: 1969-1978 թվականներին քաղաքը հրաժարվել է կոքսային գազ օգտագործելուց` նախընտրելով բնական գազը, և գազոմետրերը փակվել են: 1999-2001 թվականներին դրանք վերակառուցվել են և դարձել բազմաֆունկցիոնալ համալիրներ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գազոմետրերի կառուցումը, 1897

Վիեննական գազոմետրերը կառուցվել են 1896-1899 թվականներին Վիեննայի Զիմերինգ շրջանում: Նրանք ստեղծվել էին, որպեսզի քաղաքն ապահովեին գազով, որը մինչ այդ մատակարարում էր անգլիական Inter Continental Gas Association (ICGA) ընկերությունը: Այդ պահին գազոմետրերը ամենախոշորն էին Եվրոպայում: Երբ լրանում է ICGA ընկերության հետ կնքած պայմանագրերի ժամկետը, քաղաքը որոշում է գազի կարիքները բավարարելու համար ստեղծել օբյեկտներ[1]:

Սակայն տեխնոլոգիաների փոփոխման պատճառով 1984 թվականին գազոմետրերը կիրառությունից դուրս են եկել, քանի որ քաղաքն անցել է բնական գազին, որի համար անհրաժեշտ չէին այդպիսի մեծ պահեստարաններ. գազը կարելի էր պահել գետնի տակ կամ բարձր ճնշման ժամանակակից պահեստարաններում, որոնք ծավալով շատ ավելի փոքր կլինեին: Այդ ժամանակից վիեննական գազապահեստարաններն օգտագործվել են ամենատարբեր նպատակներով, օրինակ` որպես դեկորացիա Ջեյմս Բոնդին նվիրված «Կայծեր աչքերից» ֆիլմում: 1978 թվականին Վիեննայի գազոմետրերը հռչակվել են որպես պահպանվող պատմական տեսարժան վայր[2]:

1995 թվականին հայտարավել է գազոմետրերի վերակառուցման մրցույթ: Արդյունքում չորս գազոմետրերը բաժին են հասել չորս ճարտարապետների` Coop Himmelb(l)au ճարտարապետական բյուրոյին, Ժան Նուվելին, Վիլհելմ Հոլցբաուերին և Մանֆրեդ Վեդորնին: Բոլոր գազոմետրերը բաժանվել են հետևյալ հատվածերի` բնակելի, գրասենյակային և ժամանցի (խանութներ): Պատմական էքստերիերը պահպանվել է: 2001 թվականի մայիսին գազոմետրերը սկսեցին բնակեցվել մարդկանց կողմից, իսկ հոկտեմբերին տեղի է ունեցել պաշտոնական բացումը[3]:

Ամեն գազոմետրում առևտրի կենտրոնները կապված են մյուսների հետ: Վերակառուցման մերժված նախագծերից մեկը եղել է ճարտարապետ Մանֆրեդ Վեբորնի նախագիծը, ով առաջարկում էր գազոմետրերն օգտագործել որպես հյուրանոցներ և Վիեննայի և Բուդապեշտի Համաշխարհային ցուցահանդեսի օբյեկտներ[4]:

Տեխնիկական դետալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գազոմետրերը չորս գլանաձև աստղադիտակային գազային պահեստարաններ են, որոնցից յուրաքանչյուրի ծավալը հավասար է 90.000 մ³: Գազոմետրերից յուրաքանչյուրը ունի 70 մ բարձրություն և 60 մ տրամագիծ: Այդ պահեստարանների ներքին պարունակությունը հեռացվել է վերակառուցման ժամանակ և միայն աղյուսե ճակատամասը և տանիքի մասերն են մնացել անփոփոխ[5]:

Կոքսային գազը, որը ստացվում էր կոքսի չոր այրումից, հավաքվում էր այդ պահեստարաններում մինչ քաղաքային գազի ցանցին բաշխելը, սակայն 1910 թվականին ներդրվել է նրա կիրառումը սննդի պատրաստման և մասնավոր տների ջեռուցման ոլորտներում:

Գազոմետրերի ժամանակակից կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գազոմետրերի ներսում գոյացել է ավանի նման համայնք` քաղաք քաղաքի մեջ, զարգացել է առանձնացման և ընդհանրացման իսկական զգացողություն: Գազոմետրերն ունեն բնակիչների և համացանցային ակտիվ համայնք: Հոգեբանությունից, քաղաքային նախագծումից, լրագրությունից և ճարտարապետությունից բազմաթիվ ատենախոսություններ նվիրվել են այս ֆենոմենին:

Գործում է համերգասրահ, որը 2.000-3.000 հանդիսատես կարող է տեղավորում, կինոթատրոն, քաղաքային արխիվ, ուսանողական հանրակացարան և այլն: Բնակելի ֆոնդը կազմում է 800 բնակարան, որի երկու երրորդը գտնվում է գազոմետրերի ներսում` 1.600 մշտական բնակիչով, ինչպես նաև ուսանողական 70 սենյակ, որը տեղավորում է մոտ 250 ուսանող[6]:

1987 թվականին էկրան բարձրացած «Կայծեր աչքերից» ֆիլմում, որ Ջեյմս Բոնդի մասին է պատմում, Վիեննայի գազոմետրերը ներկայացված ն որպես ԽՍՀՄ-ից դեպի Եվրոպա` Բուդապեշտ գազի արտամղման կայաններ: Բոնդը (Թիմոթի Դալթոն) օգտագործում է գազային խողովակը ԽՍՀՄ-ից փախած ՊԱԿ-ի գեներայի տեղափոխման համար:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. "1892 Planung des Gaswerkes Simmering". Wiener-gasometer.at. Retrieved 2016-07-16.
  2. "History of the Gasometers". Wiener-gasometer.at. Retrieved 2016-07-16.
  3. "1999 Die Revitalisierung der Gasometer". Wiener-gasometer.at. Retrieved 2016-07-16.
  4. "The Architecture of the Gasometers". Wiener-gasometer.at. Retrieved 2016-07-16.
  5. "Technik der Gasometer und des Gaswerks". Wiener-gasometer.at. Retrieved 2016-07-16.
  6. "2001 Die neuen Gasometer". Wiener-gasometer.at. Retrieved 2016-07-16.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]