Վեկշնյայ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
լիտ.՝ Viekšniai
բելառուս․՝ Векшні
Զինանշան
LIT Wieksznie COA.jpg

Vieksniai.jpg
ԵրկիրԼիտվա Լիտվա
Առաջին հիշատակում1253
ԲԾՄ62 մետր
Բնակչություն2216 մարդ (հունվարի 1, 2022)[1]
Փոստային ինդեքսներLT-89094
##Վեկշնյայ (Լիտվա)
Red pog.png

Վեկշնյայ (լիտ.՝ Viekšniai), քաղաք Լիտվայի Թելշյայ գավառի Մաժեյք շրջանում։ Վեկշնսկ ստարոստվայի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 2 183 մարդ (2010 թվական)։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է Վենտա գետի ափին՝ Մաժեկյայ քաղաքից 17 կմ դեպի հարավ-արևելք։ Երկաթուղային կայարանը Շյաուլյայ-Լիեպայա գծի վրա է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ հիշատակվել է 1253 թվականին։ Քաղաքի իրավունքներ ստացել է 1725 թվականին։ 1634 թվականին Վեկշնյայում կառուցվել է փայտե կոստյոլ։ 1656 թվականին Վեկշնյայն ամբողջովին ավերվել է շվեդների կողմից[2]։ 1795 թվականին՝ Լեհաստանի երրորդ բաժանման ժամանակ, մտել է Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ Մինչև 1842 թվականը եղել է Վիլեն նահանգի Շավել գավառի կազմում[3]։ 1843 թվականին քաղաքը փոխանցվել է նորաստեղծ Կովենի նահանգին։ 1853 թվականին կառուցվել է աղյուսե կոստյոլ[2]։ Վեկշնյայը զգալիորեն աճել է 1871-1873 թվականներին՝ Լիբավո-Ռոմեն (Լիբավա (այժմ՝ Լիեպայա), Ռոմնի) երկաթուղային կայարանի շինարարության ժամանակ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ օկուպացվել է գերմանական բանակի կողմից։ Մինչև 1917 թվականը կրել է Վեկշնի անվանումը[3]։

1918-1940 թվականներին գտնվել է Լիտվայի կազմում։ 1940-1991 թվականներին եղել է Լիտվական ԽՍՀ–ի կազմում։ 1958 թվականից քաղաքատիպ ավան է եղել Լիտվական ԽՍՀ Ակմյանի շրջանում[4]։

1991 թվականից Լիտվայի կազմում է։ 1995 թվականին կրկին ստացել է քաղաքի իրավուքներ։ Համանուն ստարոստվայի վարչական կենտրոնն է։ 1998 թվականին ստացել է զինանշան և դրոշ։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը բնակչության զգալի մասը կազմել են հրեաները (1897 թվականին նրանք կազմել են քաղաքի բնակչության 56 %-ը[2])։ Գործել է Սինագոգ։ 1941 թվականի օգոստոսի 4-ին Վեկշնյայի բոլոր հրեաները ուղարկվել են Մաժեկյայ և այնտեղ գնդակահարվել են։ 1990 թվականին մահապատժի վայրում՝ քաղաքի հին հրեական գերեզմանատանը, կանգնեցվել է հուշարձան[3]։

Վեկշնյայի բնակչության դինամիկան
Տարի 1897 1970 1979 1989 2001 2010
Բնակիչ 2 951 2 730 2 781 2 410 2 270 2 183

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհրդային ժամանակաշրջանում եղել է սալիկիի և կերամիկական իրերի արտադրություն[4]։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1875 թվականին կանգնեցվել է Ռադոնեժի Սուրբ Սերգի տաճարը։ 1944 թվականին տաճարի շենքը խիստ տուժել է։ 1947 թվականին տաճարը վերակառուցվել է[5]։

  • Դեղագործության թանգարան[6]։
  • Լիտվայի ավիացիոն ռահվիրա Ալեքսանդր Գրիշկևիչուսի հուշահամալիր (բացվել է 1981 թվականին)
  • Խորհրդային զինվորների գերեզմանատուն
Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի կոստյոլ
Ռադոնեժի Սուրբ Սերգի տաճար

Հայտնի բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միկոլաս Բիրժիշկա՝ Լիտվայի գրականության և մշակույթի պատմաբան, հասարակական և քաղաքական գործիչ։

Քաղաքի զինանշան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1998 թվականի օգոստոսի 4-ին Վեկշնյայը ստացել է զինանշան, որը եղել է 1792 թվականի զինանշանի կրկնությունը։ Ստացել է նաև դրոշ, որը հիմնված է եղել այդ զինանշանի վրա (հեղինակ՝ Ռոլանդաս Ռիմկունաս)[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Resident population by city / town at the beginning of the yearStatistics Lithuania, 2019.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Сайт Векшнского староства»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-01-01-ին։ Վերցված է 2021-12-21 
  3. 3,0 3,1 3,2 Российская Еврейская Энциклопедия. ВЕКШНЯЙ
  4. 4,0 4,1 Векшняй հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում 
  5. «Литовская Епархия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-11-10-ին։ Վերցված է 2011-01-01 
  6. Museums of Lithuania (англ.)