«Գոյական անուն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 70 բայտ ,  7 ամիս առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
Պիտակ: Խմբագրում բջջային սարքով Խմբագրում կայքի բջջային տարբերակից
'''Գոյական''', բառ, որը ցույց է տալիս առարկա (անձ, տեղ, իր կամ գաղափար)։
 
՜֊()') $).
'''Գոյական անվան''' խոսքիմաստայինխոսքի մասի կարգի մեջ մտնող բառերը ցույց են տալիս առարկայի հասկացողություն։ ''Գոյական'' եզրույթը ''գոյ'' արմատից է, որը նշանակում է «կա, է, գոյություն ունի»։ Եվ նախապես գոյական են ճանաչվել տեսանելի, շոշափելի առարկաները, այսինքն՝ առարկա ցույց տվող բառերը։ Այնուհետև ընդհանրական դառնալով՝ գոյական են դիտվել ոչ միայն մարդու կողմից ընկալվող, տեսանելի, շոշափելի առարկաները, այլև մեր գիտակցությամբ առարկայացված հասկացությունները, օրինակ՝ ''բժիշկ'', ''բուժում'', ''մուրճ'', ''հոդված''։ Այսպիսով՝ '''գոյական''' են համարվում առարկա և առարկայական հասկացություններ ցույց տվող բառերը։ Գոյականի խոսքիմասային կարևոր առանձնահատկությունը առարկայականությունն է։
 
== Գոյականի իմաստային-քերականական խմբերը ==
 
Այն բառերը, որոնք անվանում են առարկայի տեսակը ընդհանուր կերպով և կարող են մասնավորվել տվյալ տեսակի բոլոր առարկաների վրա, կոչվում են հասարակ գոյականներ։ Միևնույն տեսակին պատկանող, ամեն մի առանձին առարկային տրվող անունները կոչվում են հատուկ անուն։
* [[Թանձրացական և վերացական գոյականներ|Թանձրացական (նյութական) և վերացական գոյականներ]]
 
Թանձրացական գոյականներն անվանում են բուն առարկայական աշխարհն իր ամբողջ բազմազանությամբ, իսկ վերացական գոյականները նյութական մարմիններ չեն անվանում, այլ ցույց են տալիս հատկանիշներ, երևույթներ (բնության, հասարակական, մտավոր), բայց քերականորեն հասցված են առարկայի աստիճանի, որպես առարկա մտածված։
== Գոյականի թվի քերականական կարգը ==
{{Հիմնական|Գոյականի թիվ}}
Գոյական անուններն ունեն երկու թիվ՝ եզակի և հոգնակի։ '''[[Եզակի թիվը'''թիվ]]ը ցույց է տալիս եզակի, մասնավոր առակա կամ տվյալ տեսակի առարկան ընդհանրապես, ինչպես՝ ''ծառ'', ''տղա''։ Բառի ուղիղ ձևն է։ '''[[Հոգնակի թիվը'''թիվ]]ը ցույց է տալիս նույն տեսակի մեկից ավելի առարկաներ՝ ''ծառեր'', ''տղաներ''։ Կազմվում է '''եր''' և '''ներ''' վերջավորությունների միջոցով։
Միավանկ բառերին ավելանում է '''եր''' վերջավորությունը, իսկ բազմավանկներին՝ '''ներ'''-ը։
 
 
== Անձի և ոչ անձի (իրի) առման քերականական կարգ ==
Քերականական այս կարգը չի եղել [[գրաբար]]ում, [[միջին հայերեն]]ում։ Առկա է [[արևելահայերեն]]ում, [[ում ճյուղի բարբառներբարբառներ‎]]ում և գրական լեզվում։ Այս կարգը կապված է սուբյեկտի և ենթակայի գործողությունը կրողի ձևական տարբերակման հարցի հետ։ Գրաբարում անձ և իր ցույց տվող գոյականներն [[ուղիղ խնդիր]] դառնալիս ունեցել են նույն ձևավորումը. օրինակ՝ ''Ուսուցիչ սիրէ զաշակերտս'' \\ ''զգիրս''։ Մեր լեզվի զարգացման հետագա շրջանում ''զ'' նախդիրը և ''ս'' վերջավորությունն ընկնում են, և առաջ է գալիս շփոթը վերացնելու հարց։ Արևելահայերենը ընդունել է տարբեր վերջավորություններ, իսկ [[արևմտահայերեն]]ը տարբերակումը կատարում է շարադասությամբ։ Օրինակ՝ ''Արամը սիրում է Սաթիկին'' || ''Արամը կսիրէ Սաթիկին''։ Առաջինը ձևաբանական տարբերակում է, երկրորդը՝ շարահյուսական։
 
Անձ ցույց տվող գոյականները սովորաբար [[ներգոյական հոլով]] չեն ունենում, իսկ ոչ անձ ցույց տվողների ճնշող մեծամասնությունը այդ հոլովն ունի։
 
== Գրականություն ==
 
* Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու, Ձևաբանություն, Երևան, 2002։
{{ՀՍՀ|հատոր=3|էջ=155}}
 
[[Կատեգորիա:Խոսքի մասեր]]
Անանուն մասնակից

Նավարկման ցանկ