Սոցիալական շարժունություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Սոցիլական շարժություն, անձնավորության կամ սոցիալական խմբի դիրքի փոփոխությունը հասարակության շերտակառուցվածքում։ Առանձնացվում են սոցիլական շարժության հորիզոնական (տեղափոխություն մի քաղաքից մյուսը, աշխատանքի փոփոխություն, երբ անփոփոխ է մնում մասնագիտությունը, պաշտոնը, աշխատավարձը են) և ուղղահայաց (տեղափոխություն գյուղից քաղաք, աշխատավարձի, պաշտոնի բարձրացում կամ իջեցում են) ձևերը։ Երկու դեպքում էլ հասարակությունը կարգավորում է տեղաշարժման ուղիները։ Ստրկատիրության և ֆեոդալիզմի օրոք սոցիլական շարժությունը բացառիկ երևույթ էր, իսկ բուրժուական հասարակարգում՝ օրինաչափ։ Օրինակ, ԱՄՆ-ում վերին խավերից ելածների երեք քառորդը կորցնում է իր դիրքերը և իջնում ստորին խավեր, իսկ ստորին խավերից ելածների մի մասը բարձրանում է վերին խավեր։ Այս փաստից ելնելով բուրժուական սոցիոլոգիան փորձում է հերքել դասակարգերի մարքս-լենինյան ըմբռնումը, պնդելով, որ, իբր, կայուն դասակարգեր գոյություն չունեն, բանվորն ու կապիտալիստը ժամանակի ընթացքում կարող են փոխել իրենց տեղերը։ Սոցիալիզմի օրոք սոցիալական շարժությությունը վերահսկվող պրոցես է, այն նպաստում է դասակարգերի մերձեցմանը և սոցիալապես միատարր հասարակարգի ձևավորմանը (օրինակ, բանվորների և գյուղացիների երեխաները, ստանալով բարձրագույն կրթություն, համալրում են մտավորականության շարքերը, հասարակական-քաղաքական ակտիվությունը թույլ է տալիս զբաղեցնել ղեկավար պաշտոններ են), ինչպես նաև միգրացիոն և դեմոգրաֆիական պրոցեսների օպտիմալացմանը։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 25 CC-BY-SA-icon-80x15.png