Սլովակյան Կարպատների փայտե եկեղեցիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
WorldHeritageBlanc.svg
Սլովակյան Կարպատների փայտե եկեղեցիներ
Wooden churches of the Slovak Carpathians*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Hronsek wooden church.jpg
Երկիր Սլովակիա
Տիպ Մշակութային
Չափանիշներ (iii), (iv)
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս**
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 2008  (32 նստաշրջան)
Համար 1273
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն


Սլովակյան Կարպատների փայտե եկեղեցիներ, ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության օբյեկտ, որը բաղկացած է ինը փայտե եկեղեցիներից, որոնք կառուցվել են 16-18-րդ դարերում։ Փայտե կառույցները տեղակայված են Սլովակիայի ութ տարբեր տեղերում։ Դրանցում ընդգրկված են երկու Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցիներ (Հերվարտով և Տվրդոշին), երեք բողոքական եկեղեցիներ Լեշտինախում, Հրոնսեկում և Կեժմարոկում, երեք հունական կաթոլիկ եկեղեցիներ (Ռուսկա Բիստրա, Բոդրուզալ, Լադոմիրովա), ինչպես նաև մեկ բեֆրուա Հրոնսեկում։ Բացի դրանցից կան նաև շուրջ 50 և ավելի փայտե եկեղեցիներ ներկայիս Սլովակիայի տարածքում, մասնավորապես՝ Պրեշովի շրջանի հյուսիսային և արևելյան մասերում։

Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հերվարտովի Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու կաթոլիկ (նախկինում՝ լյութերական) փայտե եկեղեցին կրում է գոթական ոճի ազդեցությունը, որը ներկայացված է նրա բարձր, բայց նեղ կառուցվածքում, ինչն անսովոր է փայտե շինության համար։ Այն կառուցվել է 15-րդ դարի երկրորդ կեսին, և իր տեսակում Սլովակիայի ամենահին եկեղեցին է։ Հատակը պատված է քարե սալիկներով՝ ի տարբերություն շատ փայտե եկեղեցիների, որոնց հատակը կառուցված է փայտից։ Պատի եզակի որմնանկարները ավելացվել է 1655 թվականին վերակառուցման ժամանակ, և նրանցում նկարագրվում են Ադամն և Եվան դրախտում, ինչպես նաև Սուրբ Գևորգի մարտը օձի հետ։ Սուրբ Կույս Մարիամի, Սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրիացու և Սուրբ Վարվառայի բեմը կառուցվել է 1460-1470 թվականներին և վերականգնվել 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Բոլոր սրբերի կաթոլիկ գոթական եկեղեցին Տվրդոշինում կառուցվել է 15-րդ դարի երկրորդ կեսին և ձևափոխվել է Վերածննդյան ոճով 17-րդ դարում։ Բարոկկո ոճով կառուցված գլխավոր բեմը, որում պատկերված են բոլոր սրբերը, կառուցվել է 17-րդ դարի վերջին։ Սկզբնական գոթական բեմի մնացած մասը՝ Սուրբ Պետրոսի և Հովհաննես Մկրտչի պատկերով, Առաջին Համաշխարհային պատերազմից հետո գտնվում է Բուդապեշտի թանգարանում։ Նաև ուշագրավ են առաստաղի վրա պատկերված աստղազարդ դրախտը, ինչպես նաև 17-րդ դարի բազմաթիվ նմուշներ։

Լյութերական եկեղեցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ խիստ սահմանափակումների, որոնք ամրագրված էին Շոպրոնի կոնգեսի հոդվածներում (1681), թույատրվում էին բողոքական եկեղեցիներ կառուցել, եսակայն կեղեցիները պետք է կառուցվեին մեկ տարվա ընթացքում, առանց որևէ մետաղական մասերի (օրինակ՝ մեխեր) և առանց աշտարակի։ Այդ կերպ Գրոնսեկի եկեղեցու կառուցումը սկսվել է 1725 թվականի հոկտեմբերի 23-ին և ավարտվել է 1726 թվականի աշնանը, և միևնույն տարում կառուցվել է հարակից աշտարակը։ Եկեղեցու բարձրությունը 8 մետր է։ Այն ունի խաչի տեսք՝ 23 և 18 մետր երկարությամբ վերադրակներով։ Եկեղեցու ճարտարապետության մեջ առկա արտասովոր սկանդինավյան տարրերից ենթադրվում է, որ շինարարության մեջ մասնակցություն են ունեցել արհեստավորներ Նորվեգիայից և Շվեդիայից։ Ինքնատիպ է նաև երգչախմբի տաղավարների դիրքը, այնպես, որ եկեղեցին կարող է ընդունել 1100 այցելու 5 դռների միջով։

Լեշտինախի փայտաշեն լյութերական եկեղեցին կառուցվել է Իոբա Զմեշկալայի ղեկավարությամբ և ավարտվել է 1688 թվականին։ Եկեղեցու ինտերիերը թվագրվում է 17-18-րդ դարերին։ 18-րդ դարում գլխավոր զոհասեղանում կնքվել է հանրահայտ սլովակ բանաստեղծ Պավոլ Օրսագ Գվեզդոսլավը։

Կեժմարկի եկեղեցին կառուցվել է 1717 թվականին, համարվում է ամենագեղեցիկը Սլովակիայի մյուս հինգ արտիկուլյար եկեղեցիների մեջ։ Որպեսզի եկեղեցու կառուցման համար գումար հավաքվի, Եվրոպայի շատ վայրերում կազմակերպվել են միջոցների հայթայթման միջոցառումներ, ներառյալ՝ Շվեդիան և Դանիան։ Այս եկեղեցու ճարտարապետներն է եղել Յուրայ Մյուտերմանը Պոպրադայից։ 30,31 մ լայնությամբ, 34,68 մետր երկարությամբ և 20,60 մետր բարձրությամբ եկեղեցում, որն ունի 6 երգչախմբային տաղավար, հնարավոր է ընդունել 1500 մարդ, ինչը համարվում է մեծ ձեռքբերում փայտաշեն եկեղեցու համար։ Առաստաղի որմնանկարի պատկերումը սկսվել է 1717 թվականին և շարունակվել է մի քանի տասնամյակ։ Նրանում պատկերված է դրախտը՝ երկնագույնով, տասներկու առաքյալները, չորս ավետարանիչները և Սուրբ երրորդությունը զոհասեղանի վերևում։ Յան Լերխը Կեժմարկից 1718 և 1727 թվականներին զոհասեղանը դարձրել է Գոլգոֆի կենտրոնական մոտիվը։ Արտասովոր գլուխգործոց է համարվում նաև երգեհոնը, որը կառուցվել է 1717-1720 թվականներին՝ Վավրինց Չայկովսկու կողմից։ 1990-ականներին եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է, ինչից հետո այստեղ կրկին կանոնավոր ծառայություն է մատուցվում։

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

##Սլովակյան Կարպատների փայտե եկեղեցիներ (Սլովակիա)
Red pog.png
Հերվարտով
Red pog.png
Տվրդոշին
Red pog.png
Կեժմարոկ
Red pog.png
Լեշտինախ
Red pog.png
Բոդրուզալ
Red pog.png
Լադոմիրովա
Red pog.png
Հրոնսեկ
Red pog.png
Ռուսկա Բիստրա
Եկեղեցի Տեղագրություն Ժամանակաշրջան Կոորդինատներ Լուսանկար
Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու կաթոլիկ եկեղեցի Հերվարտով (Պրեշովի երկրամաս) 15-րդ դար 49°14′50″ հս․ լ. 21°12′15″ ավ. ե. / 49.24722° հս․. լ. 21.20417° ավ. ե. / 49.24722; 21.20417 (Church of Saint-Francis of Assisi) Hervartov dreveny kostelik Slovakia 3834.JPG
Բոլոր սրբերի եկեղեցի Տվրդոշին (Ժիլինայի երկրամաս) 15-րդ դար 49°20′10″ հս․ լ. 19°33′30″ ավ. ե. / 49.33611° հս․. լ. 19.55833° ավ. ե. / 49.33611; 19.55833 (Church of All Saints of Tvrdošín) Wooden Church, Tvrdošín.jpg
Կեժմարոկի փայտաշեն երեղեցի Կեժմարոկ (Պրեշովի երկրամաս) 1717 49°8′35″ հս․ լ. 20°25′50″ ավ. ե. / 49.14306° հս․. լ. 20.43056° ավ. ե. / 49.14306; 20.43056 (Wooden articular church in Kežmarok) Kežmarok-Artikulárny drevený kostol 8.JPG
Լեշտինախի փայտաշեն եկեղեցի Լեշտինախ (Ժիլինայի երկրամաս) 1688 49°11′25″ հս․ լ. 19°21′37″ ավ. ե. / 49.19028° հս․. լ. 19.36028° ավ. ե. / 49.19028; 19.36028 (Wooden articular church of Leštiny) Artikularkirche Lestiny.jpg
Հրոնսեկի փայտաշեն եկեղեցի Հրոնսեկ (Բանսկա Բիստրիցայի երկրամաս) 1726 48°38′56″ հս․ լ. 19°9′17″ ավ. ե. / 48.64889° հս․. լ. 19.15472° ավ. ե. / 48.64889; 19.15472 (Wooden articular church of Hronsek) Hronsek wooden church.jpg
Բեֆրուա 48°38′56″ հս․ լ. 19°9′19″ ավ. ե. / 48.64889° հս․. լ. 19.15528° ավ. ե. / 48.64889; 19.15528 (Wooden belfry of Hronsek) Hronsek - Drevená zvonica - 02.jpg
Սուրբ Նիկոլասի եկեղեցի Բոդրուզալ (Պրեշովի երկրամաս) 1658 49°21′9″ հս․ լ. 21°42′28″ ավ. ե. / 49.35250° հս․. լ. 21.70778° ավ. ե. / 49.35250; 21.70778 (Church of Saint-Nicolas of Bodružal) Cerkva Sv. Mikuláša in Bodružal.jpg
Սուրբ Միքայել հրեշտակապետի եկեղեցի Լադոմիրովա (Պրեշովի երկրամաս) 1742 49°19′42″ հս․ լ. 21°37′35″ ավ. ե. / 49.32833° հս․. լ. 21.62639° ավ. ե. / 49.32833; 21.62639 (Church of Saint Michael Archangel of Ladomirová) Ladomirova cerkov.JPG
Սուրբ Նիկողայոսի եկեղեցի Ռուսկա Բիստրա (Կոշիցեի երկրամաս) 18th century 48°51′25″ հս․ լ. 22°17′47″ ավ. ե. / 48.85694° հս․. լ. 22.29639° ավ. ե. / 48.85694; 22.29639 (Church of Saint Nicolas of Ruská Bystrá) Cerkov Prenesenia ostatkov svateho Mikulasa Ruska Bystra02.jpg

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]