Jump to content

Սան Մարկոս (Տեխաս)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Սան Մարկոս
ԵրկիրԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Հիմնադրված է1808 թ.
Մակերես88,726396 կմ², 78,610614 կմ²
ԲԾՄ188±1 մետր
Բնակչություն67 553 մարդ (ապրիլի 1, 2020)[1]
Հեռախոսային կոդ512
Փոստային դասիչ78666–78667 և 78666
Պաշտոնական կայքsanmarcostx.gov(անգլ.)
Սան Մարկոս (Տեխաս) (ԱՄՆ)##
Սան Մարկոս (Տեխաս) (ԱՄՆ)

Սան Մարկոս, քաղաք ԱՄՆ-ում, Տեխաս։ Քաղաքը գտնվում է I-35 մայրուղու մոտ՝ Օստինի և Սան Անտոնիոյի միջև։ Հեյս շրջանի վարչական կենտրոնն է[2]։ Քաղաքի բնակչությունը, 2010 թվականի մարդահամարի համաձայն, կազմել է 44,894 մարդ[3]։

Քաղաքը հիմնված է Սան Մարկոս գետի ափին, տարածքը համարվում է հյուսիսային կիսագնդի անընդհատ բնակեցված ամենահին վայրերից մեկը[4]։ Սան Մարկոսում են գտնվում Տեխասի համալսարանը և Ակվարենա կրթական կենտրոնը[5]։

2010 թվականին BusinessWeek-ը Սան Մարկոսը ընդգրկեց երեխաներին մեծացնելու լավագույն վայրերի ցանկում[6]։ 2013 թվականին Միացյալ Նահանգների Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի կողմից Սան Մարկոսը ճանաչվեց Միացյալ Նահանգների ամենաարագ աճող քաղաք[7]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնագետները գտել են ապացույցներ, որ Սան Մարկոս գետի երկայնքով ապրել են Կլովիսի մշակույթի մարդիկ։ Սա հուշում է, որ գետը դարձել է մարդու բնակավայր ավելի քան 10 հազար տարի առաջ։ Սառը և մաքուր գետի աղբյուրը Սան Մարկոս Սփրինգս գետակն է։

1689 թվականին իսպանացի Ալոնսո դե Լեոնը ղեկավարեց արշավախումբը Մեքսիկայից՝ Տեխասը ուսումնասիրելու և տարածաշրջանում մի շարք առաքելություններ հիմնելու համար։

Դե Լեոնի ջոկատը գետ է հասել ապրիլի 25-ին՝ Սուրբ Մարկոս Ավետարանիչի տոնին, այդ պատճառով էլ գետը կոչվեց Սան Մարկոս։

1808 թվականի հունվարին մեքսիկացի ընտանիքների մի փոքր խումբ հաստատվեց Հին Բաստրոփ ճանապարհի ու Սան Մարկոս գետի խաչմերուկում և բնակավայրը անվանեցին Վիլլա դե Սան Մարկոս դե Նև։ Վերաբնակիչները տուժում էին ջրհեղեղներից ու հնդկացիների հարձակումներից, և բնակավայրերը լքվեցին 1812 թվականին[8]։

1846 թվականի նոյեմբերին Սան Մարկոս Սփրինգսի շրջակայքում հաստատվեցին առաջին անգլախոս ամերիկացիները։ 1848 թվականի մարտի 1-ին Տեխասի օրենսդիր մարմինը կազմավորեց Հեյս շրջանը, իսկ Սան Մարկոսը դարձավ վարչական կենտրոն։ Քաղաքը դարձավ բամբակի վերամշակման և տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի աղացման կենտրոն։ Ամենահայտնի հիմնադիրը և առաջին վերաբնակներից մեկը գեներալ Էդվարդ Բուրլսոնն էր՝ Տեխասի հեղափոխության հերոս և Տեխասի Հանրապետության նախկին փոխնախագահը։ 1849-ին Բուրլսոնը կառուցեց մի ամբարտակ, որը սնում էր մի քանի ջրաղացներ։

Երկաթուղու տարածաշրջան 1881 թվականին հասնելուց՝ հետո տասը տարվա ընթացքում, Սան Մարկոսը աճեց անասունների և բամբակի առևտուրից և փոխադրումից։

1899 թվականին ստեղծվել է Տեխասի համալսարանը։

1942 թվականին Սան Մարկոս քաղաքից արևելք բացվել է San Marcos Army Air Field Ռազմաօդային ուժերի ռազմաբազան։ Պատերազմի ընթացքում բազան պատրաստեց ավելի քան 10 հազար նավարկող, իսկ հաջորդ տարիներին բազան դարձավ Միացյալ Նահանգների ամենամեծ ուսումնական կենտրոնը ռազմական ինքնաթիռների և ուղղաթիռների օդաչուների և մեխանիկների համար։

1990 թվականին քաղաքի բնակչությունը հասել էր 28,743 մարդու, 2000-ին այն հասել էր 34,733-ի, իսկ 2010-ին՝ 44,894 մարդու։ Նրա բնակչությունը 2011-2012 թվականների ընթացքում աճել է 6.9 տոկոսով[7]։

Համալսարանը, որն այժմ հայտնի է որպես Տեխասի համալսարան, ունի 34.225 ուսանող[9]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի ռասայական կազմը.

սպիտակամորթներ՝ 78.5%

սևամորթներ՝ 5.5%

ԱՄՆ ի բնիկներ՝ 0.9%

ասիացիներ՝ 1.6%

Հավայան կղզիների կամ Օվկիանիայի բնակիչները՝ 0.1%

մնացած ցեղեր՝ 10.4%

երկու կամ ավելի ցեղեր՝ 3.1%

բոլոր ցեղերի իսպանախոսների՝ 37.8%

Ընտանիքի միջին չափը՝ 3,03:

Բնակչության միջին տարիքը՝ 23.1 տարի։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սան Մարկոսը գտնվում է Տեխասի կենտրոնական մասում, Օստինից 47 կմ հարավ-արևմուտք և Սան Անտոնիո քաղաքից 76 կմ հյուսիս-արևելք։ Քաղաքով անցնող հիմնական ճանապարհը I-35 է։ Քաղաքի արևելյան մասում կան գյուղատնտեսության համար հարմար սևհող հարթավայրեր, արևմտյան մասը բաղկացած է անտառապատ և խոտածածկ բլուրներից, որոնք հաճախ ծածկված են կակտուսներով։ Քաղաքով են անցնում Սան Մարկոս և Բլանկո գետերը, ինչպես նաև մեծ թվով առվակներ։ Ջրամբարներից յուրաքանչյուրն ունի զբոսայգիներ և հանգստի գոտիներ[10]։ Միացյալ Նահանգների Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով, քաղաքի տարածքը 2010 թվականին կազմում էր 78.269 քառակուսի կմ։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջին հաշվով, ամենատաք ամիսը Սան Մարկոսում օգոստոսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։ Տեղումների առավելագույն քանակը ընկնում է հունիսին։

Առավելագույն գրանցված ջերմաստիճանը 44 °C էր 1917 թվականին, իսկ նվազագույնը ՝ -19 °C՝ 1949 թվականին։

Սան Մարկոսի կլիման

Ցուցանիշը հունվար փետրվար մարտ ապրիլ մայիս հունիս հուլիս օգոստ․ սեպտ․ հոկտ․ նոյեմբեր դեկտ․
Բացարձակ առավելագույն, °C 32 37 38 39 41 43 43 44 44 38 37 32
Միջին առավելագույնը, °C 17 19 23 27 30 33 34 36 32 28 22 17
Միջին նվազագույնը, °C 4 6 9 14 19 22 23 23 20 14 9 4
Բացարձակ նվազագույն, °C -19 -15 -8 -1 4 11 13 10 4 -3 -8 -16
Տեղումների նորման, մմ 52,3 50,8 63,0 69,1 104,9 117,9 63,5 55,6 86,9 110,0 77,5 58,2

Աղբյուրը ՝ weather.com

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Сайт города Сан-Маркос
  • «Бюро переписи США - факты о Сан-Маркосе».

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
  2. «Preserve America Community: San Marcos, Texas». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հունիսի 21-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  3. Оценка Бюро переписи населения США Արխիվացված 2013-11-18 Wayback Machine(անգլ.) по результатам переписи 2010 года
  4. Historic San Marcos:An Illustrated History
  5. «Aquarena Center : Texas State University». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  6. «Best Places to Raise Your Kids: 2010: Best Place to Raise Your Kids: Texas - BusinessWeek». Images.businessweek.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  7. 7,0 7,1 «U.S. Census Bureau - Texas Cities Lead Nation in Population Growth, Census Bureau Reports» (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
  8. «The Meadows Center for Water and the Environment» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
  9. «About Texas State : Texas State University». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 18-ին.
  10. «Parks» (անգլերեն). City of San Marcos. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
  11. «Առևտրային առաքելությունը նպատակ ունի ընդլայնել կապերը Մեքսիկայի Քույր քաղաքի հետ». www.txstate.edu. 2016թ. հունիսի 8. Արխիվացված է .html օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է սեպտ. 18, 2019-ին. {{cite web}}: Check |url= value (օգնություն)
  12. "Lloyd Gideon Johnson House," Texas Historical Markers, San Marcos
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սան Մարկոս (Տեխաս)» հոդվածին։