Սանտա Մարիա դել Պի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սանտա Մարիա դել Պի
Barcelona Santa Maria del Pi esterno.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակեկեղեցի և հուշարձան[1]
ԵրկիրԻսպանիա Իսպանիա
ՏեղագրությունԲարսելոնա[1]
ԹեմRoman Catholic Archdiocese of Barcelona
Ժառանգության կարգավիճակCultural Asset of National Interest և Bien de Interés Cultural[1]
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճԳոթական ճարտարապետություն
Հիմնադրված1321
Կոորդինատներ: 41°22′56.000000099192″ հս․ լ. 2°10′26.00000010004″ ավ. ե. / 41.38222222224977287° հս․. լ. 2.1738888889166779° ավ. ե. / 41.38222222224977287; 2.1738888889166779

Սանտա Մարիա դել Պի (կատ.՝ Santa Maria del Pi), 14-րդ դարի գոթական տաճար Բարսելոնայում (Կատալոնիա, Իսպանիա): Տաճարը գտնվում է Բարսելոնայի գոթական թաղամասի Դել Պի հրապարակում: 1931 թվականին այն հռչակվել է Կատալոնիայի ազգային մշակութային ձեռքբերում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կա վկայություն այն մասին, որ այս տեղում գոյություն է ունեցել քրիստոնեական եկեղեցի (413 թվական)[2]: Փաստերով ապացուցված է, որ 987 թվականին Բարսելոնայից արևմուտք` քաղաքային պատերից դուրս, կառուցվել է եկեղեցի: Չափերով ոչ մեծ այդ եկեղեցին կառուցվել է ռոմանական ոճով և նվիրված է եղել կույս Մարիամին (Սանտա Մարիա դել Պին բառացի նշանակում է Աստվածամոր տաճար սոճուց): Գոյություն ունեցող գոթական տաճարը կառուցվել է 1319-1320 և 1391 թվականներին: Սկզբնական շրջանում այն կառուցվել է կատալոնական գոթիկայի ոճով` մեկ նավով, և գրեթե զուրկ է եղել զարդարանքից:

Տաճարը 1373 և 1428 թվականներին վերապրել է երկու երկրաշարժ, որոնցից վերջինը նրան զգալի վնաս է հասցրել[3]:

1714 թվականին տաճարի շենքը վնասվել է Իսպանական ժառանգության համար պատերազմից. Սանտա Մարիա դել Պի տաճարի հարևանությամբ պայթել է վառոդի տակառ[3]:

1863-1884 թվականներին անցկացվել են վերականգնողական աշխատանքներ. ծածկվել է ժամատան տանիքը, տաճարի ինտերիերից հեռացվել են բարոկկո ոճին բնորոշ բոլոր տարրերը: Վերականգնողական աշխատանքներ են կազմակերպվել նաև 1815 թվականին[3]:

1928 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հռոմի Պիոս XI պապը Սանտա Մարիա դել Պի եկեղեցուն տվել է Պապական փոքր բազիլիկա (լատ.՝ Basilica minor) անվանումը[4]:

1936 թվականին տաճարն այրվել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ` հետագայում վերականգնվելով ժամանակակից դեկորատիվ գոթական ոճով[3]:

2009-2010 թվականներին տաճարում կազմակերպվել են վերականգնողական աշխատանքներ` ճարտարապետներ Ալֆրեդ Պաստորի (Alfred Pastor) և Շավիեր Գիտարտայի (Xavier Guitart) գլխավորությամբ: Աշխատանքները ֆինասավորել են Կատալոնիայի շրջանային կառավարությունը և Բարսելոնայի արքեպիսկոպոսը[3]:

Տաճարի շենք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարի շենքն ուղղանկյունաձև է: Մեծ նավի երկարությունը 54 մ է, լայնությունը` 16.50 մ, բարձրությունը` 27 մ: Շենքը հետնամասում ունի կիսաշրջանաձև աբսիդ և ժամատներ, որոնք կառուցված են տաճարի կողմնային պատերի որմնահեցերի միջև:

Զանգակատուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանտա Մարիա դել Պի տաճարի զանգակատունը

Տաճարի կողքին վեր է խոյանում ութանկյուն զանգակատունը, որն ունի 54 մ բարձրություն: Զանգակատան պատերը հիմքի մոտ ունեն 3.55 մ հաստություն: Զանգակատունն ունեցել է վեց զանգ, որոնցից ամենախոշորը հանդիսանում է «Անտոնիոսի զանգը»: Այն կշռում է 1.6 տ և ունի 1.4 մ տրամագիծ[5]: Զանգակատան շինարարությունը սկսվել է 1379 թվականին ճարտարապետ Բարտալոմեյ Մակի ցուցումով և ավարտվել 1461 թվականին:

Ճակատային մասեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարի գլխավոր մուտքի տիմպանը

Գլխավոր ճակատային մասում տեղադրված է վարդակ պատուհան` մոտ 10 մ տրամագծով: Այն կառուցվել է 14-րդ դարում գոթական ոճով, սակայն պատուհանի բնօրինակը ոչնչացել է 1936 թվականի հրդեհից և վերականգնվել 1939 և 1943 թվականներին լուսանկարների հիման վրա, ինչպես նաև Պեդրալբեսի և Սանտ Կուգատի եկեղեցիների վարդակ պատուհանների ուսումնասիրության արդյունքում:

Մեծ վարդակ պատուհանի տակ գտնվում է գլխավոր մուտքի գոթական նետաձև կամարը: Գլխավոր մուտքի տիմպանը երկու ոչ մեծ սյունաշարով բաժանվում է կամարային երեք հատվածների: Կենտրոնական հատվածում գտնվում է Կույս Մարիամի քանդակը` նորածինը գրկին, իսկ դրա վրա տեղակայված են Բարսելոնայի ու Կատալոնիայի զինանշանները: Կամարի ներքին եզրին գտնվում են Կույս Մարիամի և առաքյալների խորաքանդակները[2]:

Ճակատային գլխավոր մասը երիզում են ութանկյուն երկու խոշոր աշտարակները:

Կողմնային ճակատամասերին կան հզոր որմնահեցեր, որոնք պահում են շինությունը: Որմնահեցերի ամեն զույգի մեջ կա վիտրաժով նետաձև պատուհան:

Հետին ճակատամասն ունի որմնահեցեր և նետաձև պատուհաններ` կիսաշրջանաձև աբսիդով: Այս մասում է գտնվում նաև 1578 թվականին պատրաստված դուռը:

Ինտերիեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաճարի խորանի տեսքը

Առաջին խորանը ստեղծվել է 1508-1514 թվականների միջակայքում նկարիչ Ժուան դե Բուրգոնյայի կողմից (Joan de Borgonya) և ավերվել 1714 թվականին` Իսպանական ժառանգության համար մղվող պատերազմի ընթացքում: 1736 թվականի խորանն քանդվել է 1868 թվականին անցկացված ռեֆորմի արդյունքում: Այդ ժամանակ տեղադրվել է նորգոթական խորան, որ մշակել էր ճարտարապետ Ֆրանսեսկ դե Պաուլ Վիլյարը: Այս խորանը ոչնչացել է 1936 թվականի հրդեհի ժամանակ, երբ երկրում քաղաքացիական պատերազմ էր ընթանում[2]:

Ներկայիս խորանը կառուցվել է 1967 թվականին Խոակիմ դե Ռոսի (Joaquim de Ros) և Դե Ռամիսի (de Ramis) կողմից: Կույս Մարիամի մեծ արձանը խորանային հատվածի կենտրոնում քանդակագործ Էնրիկ Մոնժուի (Enric Monjo) աշխատանքն է:

Տաճարում կարելի է տեսնել ճարտարապետ Իոսիֆ Մասի` ռոկոկո ոճով պատրաստված նստարանները (1771)[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ramos, M. Lluïsa, Catedrals monestirs i grans edificis religiosos 2005 Barcelona, SGIT Geoestel SA ISBN 84-96295-15-X

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]