Սամարա (Իրաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սամարա
سامراء‎
The spiral minaret in Samarra.jpg
Կոորդինատներ: 34°12′0″ հս․ լ. 43°52′0″ ավ. ե. / 34.20000° հս․. լ. 43.86667° ավ. ե. / 34.20000; 43.86667
Երկիր Իրաք Իրաք
Մակերես 15 058 Հեկտար
Բնակչություն 201 700 մարդ մարդ (2002 թվական)
Ժամային գոտի UTCUTC+3, летом UTC+4
##Սամարա (Իրաք) (Իրաք)
Red pog.png

Սամարա (արաբ․՝ ‎‎ سامراء‎), քաղաք Իրաքում, Տիգրիս գետի արևելյան ափին, Բաղդադից 125 կմ հեռավորության վրա: 2002 թվականի տվյալներով նրա բնակչությունը կազմում էր 201 հազար 700 բնակիչ: Քաղաքը 41.5 կմ տարածությամբ ձգվում է Տիգրիս գետի երկայնքով, այն արևելքից և հարավից պատերի փոխարեն պաշտպանվում է հին ոռոգման ջրատարներով:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սամարայի տարածքը բնակեցված է հնագույն ժամանակներից: Ավերակների մեջ կարելի է հանդիպել մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարին վերաբերող կառույցներ: Սամարյան մշակույթը համարվում է Էնեոլիթյան մշակույթի ժառանգորդը: Քաղաքային բնակչությունը այստեղ ավելի ուշ է առաջացել: Միապետներից առաջինը այս վայրը հավանության է արժանացրել Խոսրով Ա Սասանյանը, ով շրջակայքում կառուցել է որսորդական ամրոց: 833 թվականին հնագույն նախաիսլամական բնակչության վայրում կառուցվել է ներկայիս քաղաքը: 836 թվականին խալիֆ Մութասիմի օրոք մամլուքները (Աբբասյան խալիֆայության զինվոր-ստրուկներ) Բաղդադում ապստամբություն հրահրեցին, որը ստիպեց խալիֆին տեղափոխվել հյուսիս: Ավելի ուշ թուրք զինվորները իրենք սկսեցին գահ բարձրացնել նոր խալիֆներ, ինչը հանգեցրեց անարխիայի: Երբ խալիֆ Մութասիմը խալիֆայության մայրաքաղաքը նորից տեղափոխեց Բաղդադ, Սամարան շարունակում էր մնալ իսլամական աշխարհի մայրաքաղաքը մինչև 892 թվականը[1][2]:

Սամարան համարվում է շիաների սրբազան քաղաք պայմանավորված նրանով, որ Ասկարիի ոսկեկատար մզկիթում հանգչում է Ասկարիի երկու իմամների աճյունները[3]:

Հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալ-Մութասիմի իրավահաջորդ, խալիֆ ալ-Վասիկը Սամարայում հիմնել է Մեծ մզկիթ իր հայտնի պարորաձև մինարեթով 52 մետր բարձրությամբ և 33 մետր լայնությամբ: Այն ժամանակ համարվում էր իսլամական աշխարհի ամենախոշոր կառույցը: Խալիֆայության մայրաքաղաքից պահպանվել են քիչ թե շատ վնասված տեսքով հուշարձաններ, այդ թվում երկու պալատ, որոնց մակերեսը կազմում էր 125-211 հա, իսլամական մշակույթի պատմությամ մեջ խոշորագույն պալատական կառույցները[4]

Աբբասական դարաշրջանի ճարտարապետական հուշարձանները (42 պալատների ավերակներ, չորս մզկիթներ, երեք խալիֆների դամբարաններ, լքված հյուսիսային քաղաքի մնացորդները ութանկյան տեսքով) հանդիսաում են Համաշխարհային ժառանգության՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի օբյեկտներ: Դրանց քիչ մասը համարվում է պեղումների օբյեկտ, որի սկիզբը դրել են գերմանացի հնագետները 1911 թվականին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. UNESCO, Samarra Archaeological City, http://whc.unesco.org/en/list/276
  2. «Unesco names World Heritage sites»։ BBC News։ 2007-06-28։ Վերցված է 2010-05-23 
  3. SAAO
  4. Babaie, Sussan (2004). Slaves of the Shah. New York: I.B.Tauris & Co Ltd. էջեր 4–5. ISBN 1 86064 721 9.