Սահակ Սևադա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սահակ Սևադա
Դրոշ
Իշխան
10-րդ դարի սկիզբ - 940 թ.
Նախորդող Համամ-Գրիգոր Բարեպաշտ
Հաջորդող Գրիգոր Մեծ
Ժառանգորդ Սենեքերիմ-Հովհաննես Սևադա, Գրիգոր Մեծ
 
Ազգություն Հայ
Դավանանք Քրիստոնեություն (Հայ Առաքելական եկեղեցի)
Ծննդյան օր մոտավորապես 895 թ.
Ծննդավայր Ուտիք
Վախճանի օր 940 թ.
Դինաստիա Առանշահիկ
Հայր Համամ-Գրիգոր Բարեպաշտ
Զավակներ Սենեքերիմ-Հովհաննես Սևադա, Գրիգոր Մեծ, Սահականուշ, Շահանդուշտ

Սահակ Սևադա (մոտ 895-940), հայ իշխան հայկական Առանշահիկների իշխանատոհմից (արքայատոհմից), Գարդմանքի կառավարիչ։

Ատրներսեհի որդի Սահլի թոռը, Համամ Գրիգորի որդին։ ժառանգական տիրույթ Փառիսոսին (Արցախ նահանգում) միացնելով Ուտիք նահանգի Գարդմանք և Չորոգետ գավառները, ստեղծել է ընդարձակ ու հզոր իշխանապետություն։ Փեսային՝ Հայոց արքա Աշոտ Բ Երկաթին օժանդակել է ամրապնդելու հայկական միացյալ թագավորությունը, վերջինիս հետ ճնշել Մովսես Ուտեացու ապստամբությունը։ Մյուս դստերը՝ Շահանդուխտին, կնության է տվել Սյունիքի գահերեց իշխան Սմբատին (հետագայում՝ Սյունիքի թագավոր Սմբաա Ա)։ Երբ Աշոտ Բ Երկաթի և Սյունիքի իշխանների հարաբերությունները սրվել են, Սահակ Սևադա անցել է վերջիններիս կողմը։ Աշոտ Բ Երկաթը ճակատամարտում պարտության է մատնել Սահակ Սևադաին և գերել նրան։ Սահակ Սևադա և նրա որդի Գրիգորը կուրացվել են, հավանաբար նաև գրկվել Ուտիքի տիրույթներից։ Սահակ Սևադաի որդի Սենեքերիմը (Հովհաննես–Սենեքերիմ) իշխել է Փառիսոսում, հիմնադրելով Փառիսոսի թագավորությունը։

Սահակ Սևադայի իշխանությունը տարածվում էր Ուտիքի տարածքի մեծ մասում[1] և Արցախի հյուսիսում։ Հայաստանի Աշոտ Բ թագավորի հետ միասին նպաստել է հայկական կենտրոնացված պետության ձևավորմանն ու ամրապնդմանը։ Այդ ընթացքում ճնշել է Մովսես Ուտեացու ապստամբությունը։ Սակայն քաղաքական իրադրության փոփոխության հետևանքով, որը պայմանավորված էր թագավորի և Սյունիքի իշխան Սմբատի միջև առաջացած տարաձայնությամբ, Սահակ Սևադան սատարում է վերջինիս՝ չնայած իր դուստրերից Սահականուշը ամուսնացած էր Աշոտ Բ-ի հետ։ Կռվի ժամանակ Սահակ Սևադան թագավորի կողմից գերևարվում է։ Իշխանին և իր որդի Գրիգորին Աշոտ Բ-ն կուրացնում է։ Մյուս որդին՝ Հովհաննես Սենեքերիմը դառնում է Փառիսոսի կառավարիչ՝ ստեղծելով Փառիսոսի իշխանությունը[2][3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 136 CC-BY-SA-icon-80x15.png