Շամշի Կալդայակով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շամշի Կալդայակով
Ծնվել էօգոստոսի 15, 1930(1930-08-15)
Otyrar District, Հարավ-Ղազախստանյան մարզ
ԵրկիրFlag of Kazakhstan.svg Ղազախստան
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մահացել էփետրվարի 29, 1992(1992-02-29) (61 տարեկանում)
Ալմաթի, Ղազախստան
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր

Շամշի Կալդայակով (ղազ.՝ Шәмші Қалдаяқов, Shámshi Qaldaıaqov; ռուս.՝ Шамши Калдаяков, Šamši Kaldajakov, օգոստոսի 15, 1930(1930-08-15), Otyrar District, Հարավ-Ղազախստանյան մարզ - փետրվարի 29, 1992(1992-02-29), Ալմաթի, Ղազախստան), ղազախ կոմպոզիտոր, «ղազախական վալսի արքա»[1]: 1956 թվականին նրա գրած «Իմ Ղազախստան» երգը դարձել է ժամանակակից Ղազախստանի օրհներգը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1930 թվականի օգոստոսի 15-ին, Հարավղազախստանյան մարզի Կզըլկումի շրջանում: Ծագումով կրտսեր ժուզի ժագալբայլի տոհմից էր[2]: Դարբին հայրը դոմբրա էր լավ նվագում, ոտանավորներ, երգեր հորինում, մայրն էլ երաժշտական լավ լսողություն ու ձայն ուներ և երգում էր [3]: Տղան նույնպես դեռ վաղ հասակից երաժշտական արտակարգ ձիրք է դրսևորել, մասնակցել հանդիսությունների, մրցույթների, պարգևների արժանացել: Ծնվելուց հետո նրան տվել էին Ժամշիդ (Ջամշիդ) անունը, բայց հաճախ Շամշի են կանչել, և հետագայում այդպես էլ գրվել է փաստաթղթերում: Ըստ որոշ աղբյուրների՝փոխվել է նաև նրա ազգանունը. իբր՝ փախել է դպրոցից ու տանից, և որպեսզի միլիցիան չկարողանա գտնել, իր իսկական Դոմբաև ազգանունը փոխել է Կալդայակովի[4]:

Շամշին իր առաջին երգերը հորինել է դեռ պատանի հասակում: Զինվորական ծառայությունից հետո ընդունվել է Տաշքենդի երաժշտական ուսումնարան, բայց դեռ չավարտած՝ 1956 թ. մեկնել է Ալմաթի, ընդունվել կոնսերվատորիա (պրոֆեսոր Վ. Վելիկանովի կոմպոզիցիայի դասարանը)[5]:

Այդ տարի սկսվել է ղազախստանյան խոպան հողերի յուրացումը և դրան զուգահեռ՝ քննարկումներ են սկսվել Ղազախստանի հյուսիսային մարզերը Ռուսաստանի Դաշնության կազմ մտցնելու մասին: 26-ամյա Կալդայակովը գրել է հայրենասիրական «Менің Қазақстаным» («Իմ Ղազախստան») երգը 21-ամյա Ժումեկեն Նաժիմեդենովի բանաստեղծության խոսքերով, և մեծ աղմուկ բարձրացրած այդ երգը հետագայում դարձել է անկախություն ձեռք բերած Ղազախստանի օրհներգը:

Պարգրներ, կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1965 — Ղազախստանի կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր

1980 — Ղազախական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ

1991 — Ղազախական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ

2010 — Ղազախստանի գրականության և արվեստի բնագավառի պետական մրցանակ (հետմահու)[6]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1992 թվականից սկսած՝ ամեն տարի անց է կացվում Շամշի Կալդայակովի անվան երգի փառատոն, որը հանրապետականից վերածվել է միջազգայինի[7]:
  • 2006 թվականին Շիմկենտում՝ Կալդայակովի անունը կրող փողոցում կանգնեցվել է նրա հուշարձանը[8]:
  • 2010 թվականին Շիմկենտի կենտրոնում կառուցել են «Շամշիի աշխարհը» խորագիրը կրող մի ամբողջ համալիր՝ կոմպոզիտոր համերկրացու մի նոր հուշարձանով:
  • Ակտյուբինսկի մարզի գյուղերից մեկը կոչվել է Շամշի Կալդայակովի անունով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]