Նապաստականմաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նապաստականմաններ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Կաթնասուններ
Կարգ Նապաստականմաններ
Լատիներեն անվանում
Lagomorpha
Brandt, 1855[1]
Արեալ
պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 180105
NCBI 9975
EOL 1686

Նապաստականմաններ (լատ.՝ Lagomorpha), կաթնասունների դասում ներառած կենդանատեսակների կարգ։ Փոքրաքանակ կարգ, որում ներառվում են 60 տեսակներ[2]։

Այս կարգի մեջ դասվող կենդանիներից են նապաստակները, ճագարները[3]։ Նրանց մեծամասնությունը շատ արագ է վազում, ցատկելով, ետևի թաթերով առաջ հրելով մարմինը։ Վազքի տեմպի արագությունը օգնում է խուսափել գիշատիչ գազաններից։ Այս կենդանիների սնունդը բազմազան է, թեև հիմնական մասը բուսական ծագմամբ սնունդն է։

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայրի ճագար (Oryctolagus cuniculus)

Մարմնի երկարությունը 30—60 սմ է, հազվադեպ՝ դրանից ավելի։ Ականջները երկար են՝ ոչ կարճ, քան գլխի երկարության 50%-ը։ Ետևի ոտքերը մեծամասնության մոտ ակնհայտորեն երկար են առջևի թաթերից։ Պոչը շատ կարճ է։ Մարմինը մեծ մասի մոտ սեղմված է կողային հատվածներում։ Մազածածկույթը բազմազան է։ Շատ տեսակների մոտ մազերի երկարությունը, խտությունը և գույնը փոփոխվում է եղանակային պայմաններին զուգընթաց։ Գունավորումն ամբողջությամբ գորշավուն է, մոխրագույն[4]։

Ոչ մեծ չափերով, կարճ պոչով կամ առանց պոչի կենդանի է։ Արտաքին տեսքով շատ նման են կրծողներին[3]։ Նրանց ատամները որոշակի նմանություններ ունեն կրծողների ատամների հետ։ Կրծողներից նապաստականմանները տարբերվում են նրանով, որ վերին ծնոտի վրա ունեն ոչ թե 1, այլ՝ 2 զույգ կտրիճներ։ Երրորդ զույգ կտրիճները նապաստականմանների մոտ թույլ է զարգացած։ Նապաստականմանների ատամները զուրկ են արմատներից։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ընտանիք Leporidae Fischer de Waldheim 1817
    • Ենթաընտանիք extinction|† Archaeolaginae
      • Ցեղ†Archaeolagus Dice 1917
      • Ցեղ† Hypolagus Dice 1917
      • Ցեղ†Notolagus Wilson 1938
      • Ցեղ†Panolax Cope 1874
    • Ենթաընտանիք Leporinae Trouessart 1880
      • Ցեղ†Alilepus Dice 1931
      • ՑեղPygmy Rabbit
      • ՑեղBushman Rabbit
      • ՑեղHispid Hare Blyth 1845
      • ՑեղHare Linnaeus 1758
      • ՑեղNesolagus Forsyth Major 1899
      • ՑեղEuropean Rabbit Lilljeborg 1874
      • Ցեղ†Nuralagus rex Lilljeborg 1874
      • ՑեղAmami Rabbit Lyon 1904
      • Ցեղ†Pliolagus Kormos 1934
      • Ցեղ†Pliosiwalagus Patnaik 2001
      • ՑեղPoelagus
      • Ցեղ†Pratilepus Hibbard 1939
      • ՑեղPronolagus Lyon 1904
      • ՑեղVolcano Rabbit Merriam 1896
      • Ցեղ†Serengetilagus Dietrich 1941
      • ՑեղSylvilagus Gray 1867
    • Ենթաընտանիք† Palaeolaginae Dice 1929
      • Tribe †Dasyporcina Gray 1825
      • Ցեղ†Coelogenys Illiger 1811
      • Ցեղ†Agispelagus Argyropulo 1939
      • Ցեղ†Aluralagus Downey 1968
      • Ցեղ†Austrolagomys Stromer 1926
      • Ցեղ†Aztlanolagus Russell & Harris 1986
      • Ցեղ†Chadrolagus Gawne 1978
      • Ցեղ†Gobiolagus Burke 1941
      • Ցեղ†Lagotherium Pictet 1853
      • Ցեղ†Lepoides White 1988
      • Ցեղ†Nekrolagus Hibbard 1939
      • Ցեղ†Ordolagus de Muizon 1977
      • Ցեղ†Paranotolagus Miller & Carranza-Castaneda 1982
      • Ցեղ†Pewelagus White 1984
      • Ցեղ†Pliopentalagus Gureev & Konkova 1964
      • Ցեղ†Pronotolagus White 1991
      • Ցեղ†Tachylagus Storer 1992
      • Ցեղ†Trischizolagus Radulesco & Samson 1967
      • Ցեղ†Veterilepus Radulesco & Samson 1967
      • Tribe incertae sedis
      • Ցեղ†Litolagus Dawson 1958
      • Ցեղ†Megalagus Walker 1931
      • Ցեղ†Mytonolagus Burke 1934
      • Ցեղ†Palaeolagus Leidy 1856
  • Ընտանիք Ochotonidae Thomas 1897
    • Ցեղ†Alloptox Dawson 1961
    • Ցեղ†Amphilagus Tobien 1974
    • Ցեղ†Bellatona Dawson 1961
    • Ցեղ†Cuyamalagus Hutchison & Lindsay 1974
    • Ցեղ†Desmatolagus Matthew & Granger 1923
    • Ցեղ†Gripholagomys Green 1972
    • Ցեղ†Hesperolagomys Clark et al. 1964
    • Ցեղ†Kenyalagomys MacInnes 1953
    • Ցեղ†Lagopsis Schlosser 1894
    • ՑեղOchotona Link 1795
    • Ցեղ†Ochotonoides Teilhard de Jardin & Young 1931
    • Ցեղ†Ochotonoma Sen 1998
    • Ցեղ†Oklahomalagus Dalquest et al. 1996
    • Ցեղ†Oreolagus Dice 1917
    • Ցեղ†Piezodus Viret 1929
    • Ցեղ†Russellagus Storer 1970
    • Ցեղ†Sinolagomys Bohlin 1937
    • Ցեղ†Titanomys von Meyer 1843
  • Ընտանիք† Prolagidae Gureev, 1962
    • Ցեղ†Prolagus Pomel 1853
  • Ընտանիքincertae sedis
    • Ցեղ†Eurolagus Lopez Martinez 1977
    • Ցեղ†Hsiuannania Xu 1976
    • Ցեղ†Hypsimylus Zhai 1977
    • Ցեղ†Lushilagus Li 1965
    • Ցեղ†Shamolagus Burke 1941

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]