Յանոշ Վայդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յանոշ Վայդա
Vajda János Bruck.jpg
Ծնվել էմայիսի 7, 1827(1827-05-07)
ԾննդավայրՊեշտ, Պեշտ, Հունգարիա
Վախճանվել էհունվարի 17, 1897(1897-01-17)[1] (69 տարեկանում)
Վախճանի վայրԲուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա
Մասնագիտությունբանաստեղծ
Լեզուհունգարերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
ԱնդամակցությունԿիշֆալուդիի միություն
Vajda János aláírása Vasárnapi Ujság 1897-4.jpg
János Vajda Վիքիպահեստում

Յանոշ Վայդա (հունգարերեն՝ Vajda János}}, մայիսի 7, 1827(1827-05-07), Պեշտ, Պեշտ, Հունգարիա - հունվարի 17, 1897(1897-01-17)[1], Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա}, հունգարացի բանաստեղծ, արձակագիր, ժուռնալիստ: Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1844 թվականին, Életképek պարբերականում[2]: Եղել է Կիշֆալուդի ընկերության անդամներից[3], ընկերություն, որը 19-20-րդ դարերում մեծապես նպաստել է հունգար գրողների ստեղծագործությունների հրատարակման գործին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել ու մեծացել է անտառապահի ընտանիքում: Գիմնազիան ավարտելուց հետո անցել է պետական ծաայության, բացի այդ՝ իր ուժերը փորձել է դերասանության, մանկավարժության ասպարեզներևում, հոդվածներ է գրել քաղաքատնտեսական, գյուղատնտեսական թեմաներով: 1844 թվականից սկսել է լրջորեն զբաղվել գրական աշխատանքով. հիմնականում բանաստեղծություններ է գրել: Ակտիվորեն մասնակցել է «Մարտյան երիտասարդություն» հասարակական-գրական շարժմանը, որի առաջնորդը անվանի բանաստեղծ Շանդոր Պետեֆին էր: Հունգարիայում բռնկված հեղափոխության օրերին (1848—1849 թթ.) զենքը ձեռքին՝ ընդգրկվել է հեղափոխական պայքարում: Ապստամբության ճնշվելուց հետո, որպես պատիժ, նրան հարկադրել են իբրև շարքային զինվոր ծառայել ավստրիական բանակում: Ավարտելով ծառայությունը՝ 1853 թվականից վերջնականապես նվիրվել է գրական աշխատանքին: Վերջին տարիներին գրած չափածո ստեղծագործություններում գերակայում է իրապաշտական ոգին՝ համեմված թունդ հոռետեսությամբ:

Վախճանվել է կյանքի 70-րդ տարում, հուղարկավորվել Բուդապեշտի «Կերեպեշի» գերեզմանատանը:

Երկերի ընտրանի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Արքայազն Բելան» (պատմվածք) / Bèlakiràlyfi (1854)
  • «Բանաստեղծություններ» / Költemènyek (1856)
  • «Նոր երգեր» / Ujdalok (1858)
  • «Փոթորկի արձագանքները» / Viharhangok (1860)
  • «Մանր բանաստեղծություններ» / Kisebb Költemènyek (1872)
  • «Ալֆրեդի սիրավեպը» (պատմվածք) / Alfred regénye (1875)
  • «Գիսաստղը» (բանաստեղծություն)/ Az üstökös (1882)
  • «Մենակություն» (բանաստեղծություն)/ Magãny (1883)
  • «Իլդիկո» (ողբերգություն)/ Ildiko
  • «Թխկին» (չափածո հեքիաթ) / Jàvorta
  • «Հանդիպումներ» (ակնարկներ)/ Találkozások

Հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Összes művei. — Bdpst, 1940.
  • Összes versei. — Bdpst, 1955.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Малая советская энциклопедия / Гл. ред. Б. А. Введенский. (Третье издание), Т. 2 — М.: Большая советская энциклопедия, 1960. — с. 103
  • Komlós A., Vajda János. — Bdpst, 1956.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. «Babel Web Anthology :: The page of Vajda János, English biography»։ babelmatrix.org։ Վերցված է 20 October 2015 
  3. Szinnyei, József: Magyar írók élete és munkái XIV. (Telgárti–Zsutai). Budapest. Hornyánszky. 1914.