Մասնակից:Բարսեղյան Անի/Ավազարկղ6
Ամենակարող Փրկիչը կամ Պանտոկրատորը (հուն․՝ παντοκράτωρ - ամենակարող, ամենազոր) Քրիստոսի պատկերագրության կենտրոնական կերպարն է, որը ներկայացնում է նրան որպես Երկնային Թագավոր և Դատավոր: Ամենակարող Տերը բազմիցս անվանված է Հին և Նոր Կտակարաններում: Փրկիչը կարող է պատկերվել ամբողջ հասակով, նստած գահի վրա, մինչև գոտկատեղը կամ մինչև կիսանդրին: Ձախ ձեռքում մագաղաթ կամ Ավետարան է, աջը սովորաբար օրհնության ժեստ է պատկերում:
Անվանման ծագումն ու նշանակությունը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Spas_na_Ilyine_-_Christ_Pantocrator_01.jpg/270px-Spas_na_Ilyine_-_Christ_Pantocrator_01.jpg)
«Ամենակարող» մակդիրը, որը գրված է Հիսուս Քրիստոսի անվան կողքին, արտահայտում է, ի թիվս այլ բաների, մարմնավորման դոգման։ Այն հունարեն παν - ամեն ինչ, իսկ κρατος - ուժ բառերի բաղադրիչն է։ Մակդիրը ամենից հաճախ հասկացվում է ամենազորություն իմաստով, այսինքն՝ բացարձակապես ամեն ինչ ստեղծելու կարողություն, որն Աստծո իրավասություններից է։ Այլ կերպ ասած, παντοκρατωρ բառի ոչ այնքան գրագետ թարգմանությունը կլինի «Ամեն ինչի Տեր», «Աշխարհի տիրակալ»։
Պատմականորեն, տերմինը հայտնվել է վաղ քրիստոնեական հասարակության մեջ, երբ Սուրբ Գրքի ավելի ու ավելի շատ թարգմանիչներ զգում էին, որ անհրաժեշտ է հունարեն թարգմանել Աստծո եբրայերեն անուններից մեկը, որը գտնվում է Հին Կտակարանում (տե՛ս օրինակ՝ Սաղմոս 67.21 և այլ Սուրբ գրություններ) - Էլ Շադայ (եբրայերեն אל שדי): Անվանելով հին հունարեն Κύριος παντοκράτωρ բազմիցս հանդիպում է Հին Կտակարանում. «Տեր Ամենակարող, Իսրայելի Աստված»: (Բար. 3:1), «Թագավորը ամենակարող է, ամենաբարձր, Աստված Ամենակարող» (3 Մակ. 6:2), «Մահվան դարպասները Ամենակարող Տիրոջ զորության մեջ են» (Սաղմ. 67: 21):
Վաղ քրիստոնեական ավանդույթում Նոր Կտակարանում «Ամենակարող» անունը մատնանշում է Երկրորդ Գալուստի Քրիստոսին. օրինակ՝ Պողոս առաքյալը Կորնթացիներին ուղղված 2-րդ նամակում գրում է. «Ես կլինեմ ձեր Հայրը, և դուք կլինեք Իմ որդիները և դուստրերը, ասում է Ամենակալ Տերը» (Բ Կորնթացիս 6.18): Այս անունը երկու անգամ օգտագործվում է Հովհաննես Աստվածաբանի Հայտնությունում.
![]() |
Ես եմ Ալֆան եւ Օմեգան [սկիզբը եւ վերջը] ասում է Տէրը, նա, որ է եւ որ էր եւ որ գալու է, Ամենակալը։ | ![]() |
[1]
![]() |
Սուրբ, Սուրբ, Սուրբ, Տէր զօրութեանց,լի են երկինք եւ երկիր փառօք քո. օրհնութիւն ի բարձունս:
Օրհնեալ որ եկիր եւ գալոցդ ես անուամբ Տեառն. ովսաննա ի բարձունս: |
![]() |
[2]
Պատկերագրական ավանդույթներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բյուզանդիայում Քրիստոս Պանտոկրատորի պատկերագրական նկարը հայտնվում է մոտավորապես 4-6-րդ դարերից։ Նրա հայտնի սրբապատկերներից ամենահինը Սինայի վանքից Քրիստոս Պանտոկրատորի պատկերակն է (VI դարի կեսեր)։
Ամենակարող Քրիստոսի պատկերն օգտագործվում է միայնակ սրբապատկերներում, որպես դեզիս կոմպոզիցիաների մաս, պատկերապատումներում, պատի նկարներում և այլն: Այսպիսով, այս պատկերն ավանդաբար զբաղեցնում է ուղղափառ եկեղեցու կենտրոնական գմբեթի տարածքը: Ամենակարող Քրիստոսին պատկերելու ամենակայուն և հնագույն սխեմաներից մեկը «Փրկիչը գահինն» է [3]։ Քրիստոսը պատկերված է ճակատում՝ գահին նստած՝ պարտադիր բարձով։ Հագուստը սովորաբար ավանդական է։Գահի վրա Փրկչի պատկերները դեռևս հանդիպում են հռոմեական կատակոմբներում (10-րդ դարում):
Գահը հասկացվում է որպես թագավորական արժանապատվության հատկանիշ, Աստված հայտնվեց գահին նստած Հին Կտակարանի մարգարեներին. Գահի վրա նստած Տերը կկատարի Վերջին դատաստանը (Մատթ. 25:31-34, 41):Գահի վրա Փրկչի տարբերակներից մեկը՝ այսպես կոչված. «Մանուել Փրկիչն» է - ըստ լեգենդի, այն վերագրվում է բյուզանդական կայսր Մանուելի վրձինին և առանձնանում է աջ ձեռքի հատուկ ժեստով, որը ցույց է տալիս բացված Ավետարանը։Ամենակարող Քրիստոսի կերպարի տեսակներից մեկը «Փրկիչն է զորությամբ», ավանդական ռուսական սրբապատկերի կենտրոնական կերպարը: Քրիստոսը նստում է գահին լիարժեք աճով, շրջապատված հրեշտակային զորքով՝ «Երկնքի զորություններով», այստեղից էլ կոչվում է «Փրկիչ զորություններում»: Այլ տարբերակներն են Psychososter (Հոգու Փրկիչ), Oleem he (Ողորմած):
Քրիստոս Պանտոկրատորը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Spas_vsederzhitel_sinay.jpg/270px-Spas_vsederzhitel_sinay.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Jesus_pantokrator.jpg/270px-Jesus_pantokrator.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Christus_Ravenna.jpg/270px-Christus_Ravenna.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Mosaikikon_Bode_Berlin_2.jpg/270px-Mosaikikon_Bode_Berlin_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Spas_v_silach_from_Vasilyevskiy_chin_%2815th_c.%2C_GTG%29.jpg/270px-Spas_v_silach_from_Vasilyevskiy_chin_%2815th_c.%2C_GTG%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Pantocrator_%2813th_c.%2C_Yaroslavl_museum%29.jpg/270px-Pantocrator_%2813th_c.%2C_Yaroslavl_museum%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Apsis_mosaic%2C_Santa_Pudenziana%2C_Rome_photo_Sixtus_enhanced_TTaylor.jpg/270px-Apsis_mosaic%2C_Santa_Pudenziana%2C_Rome_photo_Sixtus_enhanced_TTaylor.jpg)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կատեգորիա:Քրիստոնեական արվեստ Կատեգորիա:Քրիստոսաբանություն Կատեգորիա:Քրիստոսը գեղանկարչության մեջ Կատեգորիա:Քրիստոսն արվեստում
- ↑ Հայտնություն Հովհաննեսի գլ. Ա, 8
- ↑ Հայտնություն Հովհաննեսի գլ. Դ, 8
- ↑ «Иисус на троне (Андрей Охоцимский) / Проза.ру». proza.ru. Վերցված է 2023-08-24-ին.