Մագնեզիումի սուլֆատ (բժշկական կիրառում)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մագնեզիումի սուլֆատ
Magnesium sulfate.JPG
Մագնեզիումի սուլֆատ հեպտահիդրատ
Ընդհանուր տեղեկություններ
Քիմիական բանաձևMgSO4 - 7H2O
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված120.366 գ/մոլ
Դասակարգում
CAS համար10034-99-8
PubChem24083
SMILES[O-]S(=O)(=O)[O-].[Mg+2]
ChEBI32599
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Մագնեզիումի սուլֆատ դեղամիջոց, որը կիրառվում է արյան մեջ մագնեզիումի ցածր քանակի և կանանց մոտ էկլամպսիայի ժամանակ դիտվող ցնցումների կանխարգելման և բուժման համար[1]։ Այն կիրառվում է նաև torsades de pointes-ի, ասթմայի ծանր սրացման, փորկապության և բարիումով թունավորման ժամանակ[1][2]։ Կիրառվում է ներերակային կամ միջմկանային ներարկման ձևով և բերանացի ճանապարհով[1][2]։ Որպես Էպսոնի աղ, կիրառվում է նաև հանքային վաննաներում[3]։

Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներից են ցածր զարկերակային ճնշումը, մաշկի կարմրությունը և կալցիումի ցածր քանակը[1]։ Այլ կողմնակի երևույթներից են փսխումը, մկանային թուլությունը և շնչառության թուլացումը[4]։ Չնայած հղիության ընթացքում պտղի վնասման մասին առկա փաստերին, որոշակի դեպքերում օգտակարությունը շատ ավելի է գերակշռում, քան ռիսկը[5]։ Կրծքով կերակրման ժամանակ այն անվտանգ է օգտագործման համար[5]։ Բժշկության մեջ կիրառվող մագնեզիումի սուլֆատը վերջինիս հեպտահիդրատային աղն է[2]։ Ազդեցության մեխանիզմը դեռևս ամբողջովին հայտնի չէ, սակայն կարծիք կա, որ այն ընկճում է նեյրոնների ակտիվությունը[1]։

Մագնեզիումի սուլֆատը բժշկության մեջ կիրառվել է դեռևս 1618թ․-ին[6]։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության անփոխարինելի դեղերի ցանկում, որտեղ ներառված են առողջապահության համակարգի ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղերը[7]։ Զարգացող երկրներում դեղի արժեքը 10մլ 50%-անոց լուծույթի համար կազմում է մոտ 0․35-8․73 ԱՄՆ $[8]։ Միացյալ թագավորությունում NHS-ի համար 4մլ 20%-անոց լուծույթն արժե մոտ 10․23 ֆունտ[2]։ ԱՄՆ-ում դեղն արժե մինչև 25$[9]։

Բժշկական ցուցումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էկլամպսիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնեզիումի սուլֆատը համարվում է կանանց մոտ էկլամպսիայի առաջնային բուժման և կանխարգելման միջոց[2]։ Այն նվազեցնում է սիստոլային զարկերակային ճնշումը, չազդելով դիաստոլային ճնշման վրա, այսկերպ չազդելով պտղի արյունամատակարարման վրա։

Վաղաժամ ծննդաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնեզիումի սուլֆատը նախկինում կիրառվում էր, որպես տոկոլիտիկ միջոց[10][11], սակայն մետա-անալիզների արդյունքում վերջինիս հակա-կծկումային ազդեցությունը չի խրախուսվել[12][13]։ Դեղի երկարատև օգտագործումը (ավելի քան 5-7 օր) կարող է բերել երեխայի մոտ առողջական խնդիրների առաջացման[14]։

Բոլոր այն հղիներն, ովքեր ունեն վաղաժամ ծննդաբերության ռիսկ, մագնեզիումի սոլֆատը նվազեցնում է երեխայի մոտ ուղեղային կաթվածի առաջացման հավանականությունը[15][16]։ Չկան հստակ տվյալներ բնականոն ծննդաբերությամբ ծնված երեխաների մոտ վերջինիս արդյունավետության մասին[17]։ Վաղաժամ ծննդաբերության ռիսկ ունեցող հղիների կողմից մագնեզիումի սուլֆատի կիրառման մասին ուղեցույցներում նշված չէ[18]։

Հանքային վաննաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնեզիումի սուլֆատը կիրառվում է հանքային վաննաներում, մասնավորապես ֆլոտացիոն թերապիայում, որտեղ վերջինիս բարձր կոնցնենտրացիաները մեծացնում է վաննայի ջրի սպեցիֆիկ ձգողականությունը, արդյունավետ կերպով մարմինը դարձնելով ավելի կենսունակ։ Ըստ ավանդույթի, այն կիրառվում է նաև ոտքերի վաննաներում, քանի որ այն փափկեցնում է ոտքի կոշտուկները։ Այս աղի կիրառումը վաննաներում միայն կոսմետիկ նկատառումներով չէ․ իոնական ուժի մեծացումը կանխում է մաշկի ժամանակավոր կնճռոտումը (մասնակի մացերացիա), որն առաջանում է մաքուր ջրի մեջ վերջույթները երկար ժամանակ պահելուց։ Մագնեզիում և սուլֆատ իոնները առկա են որոշ բնական հանքային ջրերում[19]։ Էպսոնի աղի վաննաների արդյունավետության մասին հստակ ապացույցներ չկան[20]։

Մածուկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնեզիումի սուլֆատի մածուկը հասանելի է վաժառքի համար և, երբեմն կիրառվում է փոքր պզուկների կամ տեղային վարակների ժամանակ[21]։ Ստանդարտ Բրիտանական ֆարմակոպեայում ներկայացված դեղախառնուրդը ներառում է՝ չորացրած մագնեզիումի սուլֆատ 47․76%, ֆենոլ 0․49% և գլիցերոլ (E422)[21]:

Հետազոտություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագնեզիումի սուլֆատը կիրառվել է որպես փորձարարական բուժում Իրուկանջի համախտանիշի ժամանակ, որն առաջանում է Իրուկանջի մեդուզայի թույնով թունավորումից, բայց վերջինիս արդյունավետությունը հաստատված չէ[22]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 «Magnesium Sulfate»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 21 May 2016-ին։ Վերցված է 8 January 2017 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 British national formulary : BNF 69 (69 ed.)։ British Medical Association։ 2015։ էջ 696։ ISBN 9780857111562 
  3. Kogel Jessica Elzea (2006)։ Industrial Minerals & Rocks: Commodities, Markets, and Uses (անգլերեն)։ SME։ էջ 625։ ISBN 9780873352338։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-18-ին 
  4. WHO Model Formulary 2008։ World Health Organization։ 2009։ էջ 75։ ISBN 9789241547659։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 January 2017 
  5. 5,0 5,1 «Magnesium sulfate Use During Pregnancy | Drugs.com»։ www.drugs.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-07-02-ին 
  6. Willett Edward (2006)։ Magnesium (անգլերեն)։ The Rosen Publishing Group։ էջ 5։ ISBN 9781404210073։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-18-ին 
  7. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  8. «Magnesium Sulfate»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 8 December 2016 
  9. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 220։ ISBN 9781284057560 
  10. «Magnesium sulfate for preterm labor»։ Webmd.com։ 2007-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2009-06-24-ին։ Վերցված է 2009-07-06 
  11. Lewis DF (September 2005)։ «Magnesium sulfate: the first-line tocolytic»։ Obstetrics and Gynecology Clinics of North America 32 (3): 485–500։ PMID 16125045։ doi:10.1016/j.ogc.2005.03.002 
  12. «Prevention of Preterm Delivery»։ New England Journal of Medicine 357 (5): 477–487։ 2007։ PMID 17671256։ doi:10.1056/NEJMra050435 
  13. Nanda K, Grimes DA (2006)։ «Magnesium sulfate tocolysis: Time to quit»։ Obstetrics and Gynecology 108 (4): 986–989։ PMID 17012463։ doi:10.1097/01.AOG.0000236445.18265.93 
  14. «Magnesium Sulfate: Drug Safety Communication – Recommendation Against Prolonged Use in Pre-term Labor»։ FDA։ Արխիվացված օրիգինալից 3 June 2013-ին։ Վերցված է 2 June 2013 
  15. Doyle LW, Crowther, CA, Middleton, P, Marret, S, Rouse, D (January 21, 2009)։ «Magnesium sulphate for women at risk of preterm birth for neuroprotection of the fetus.»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD004661։ PMID 19160238։ doi:10.1002/14651858.CD004661.pub3 
  16. Wolf HT, Hegaard, HK, Greisen, G, Huusom, L, Hedegaard, M (February 2012)։ «Treatment with magnesium sulphate in pre-term birth: a systematic review and meta-analysis of observational studies.»։ Journal of Obstetrics and Gynaecology 32 (2): 135–140։ PMID 22296422։ doi:10.3109/01443615.2011.638999 
  17. Nguyen TM, Crowther, CA, Wilkinson, D, Bain, E (February 28, 2013)։ «Magnesium sulphate for women at term for neuroprotection of the fetus.»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews 2: CD009395։ PMID 23450601։ doi:10.1002/14651858.cd009395.pub2 
  18. Shih Sophy T F, Tonmukayakul Utsana, Imms Christine, Reddihough Dinah, Graham H Kerr, Cox Liz, Carter Rob (10 January 2018)։ «Economic evaluation and cost of interventions for cerebral palsy: a systematic review»։ Developmental Medicine & Child Neurology։ PMID 29319155։ doi:10.1111/dmcn.13653 
  19. «Bath - Hot Springs»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 27 October 2007-ին։ Վերցված է 16 October 2016 
  20. Ingraham Paul։ «Does Epsom Salt Work? The science of Epsom salt bathing for recovery from muscle pain, soreness, or injury»։ Pain Science։ Արխիվացված օրիգինալից 10 September 2016-ին։ Վերցված է 29 August 2016 
  21. 21,0 21,1 «Boots Magnesium Sulfate Paste B.P. - Patient Information Leaflet (PIL) - (eMC)»։ www.medicines.org.uk (անգլերեն)։ Վերցված է 14 April 2018 
  22. Corkeron M (2003)։ «Magnesium infusion to treat Irukandji syndrome»։ Medical Journal of Australia 178 (8): 411։ PMID 12697017