Ճրագախոտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճրագախոտ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Խաչածաղկավորներ
Ընտանիք Ճրագախոտազգիներ
Ցեղ Ճրագախոտ
Լատիներեն անվանում
Orobanche L., 1753


Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Ճրագախոտ (լատ.՝ Orobanche), կաղընձնի, առյուծախոտ, գայլի վիզ, ճրագախոտազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա մակաբույծ, քլորոֆիլազուրկ խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 79[1] տեսակ։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Orobanche lutea

Ցողունը հաստ է, մսոտ, դեղնավուն, կապտագույն, բաց դարչնագույն՝ պատված մանր ու նուրբ թեփուկներով, որոնք հետզարգացած տերևների հետքեր են, հաճախ՝ ճյուղավորվող, հիմքում՝ պալարանման, բարձրանում է՝ 10-60 սմ։ Ծաղկաբույլը ողկուզանման է կամ ճռճռուկ ճուռակախոտ մազմզոտ ճրագախոտ Մակարդախոտ հասկանման, ծաղիկները՝ սպիտակա-դեղնավուն։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Պտուղը կաշեկերպ, բազմասերմ տուփիկ է։ Սերմերը շատ մանր են։ Մոլախոտ է։

Ծաղկի բանաձև՝ [2]։

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ-ում՝ 38 (39) տեսակ՝

  • Ճրագախոտ երկնագույն (O.caesia),
  • Ճրագախոտ կիլիկյան (Օ. cilicica),
  • Ճրագախոտ գունավորված (Օ. colorata),
  • Ճրագախոտ ցանցավոր (Օ. reticulata),
  • Ճրագախոտ ճյուղավոր (Օ. ramosa) և այլն։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածվում են Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում։

Տարածված է Տավուշի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է քարքարոտ լեռնալանջերին, մարգագետիններում, անտառներում և այլն (ստորին լեռնայինից մինչև ալպյան գոտի)։ Խոտաբույսերի արմատների մակաբույծ է։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Orobanche uniflora 3303f.JPG
Blauwe bremraap 20-06-2005 18.59.22.JPG
Orobanche alsatica 140608a.jpg
Orobanche gracilis 150706.jpg
Orobanche hederae1.jpg
Ginster-SommerwurzDetail.jpg
ES Valencia Sierra Aitana Orchidea.jpg

Orobanche aconiti-lycoctoni Moreno Mor. et al.
Orobanche aegyptiaca Pers. (Egyptian broomrape; Fenzhi broomrape)
Orobanche akiana Honda
Orobanche alba Stephan ex Willd. (Thyme broomrape; baihua broomrape)
Orobanche alexandri Tineo
Orobanche almeriensis A.Pujadas
Orobanche alpigena K.Koch
Orobanche alsatica Kirschl. (Alsace broomrape; Duose broomrape)
Orobanche amethystea Thuill. (Eryngium broomrape)
Orobanche amoena C.A.Mey.
Orobanche anatolica Boiss. & Reut.
Orobanche androssovii Novopokr.
Orobanche angelicifixa Peteaux & St.-Lag.
Orobanche angustisepala F.W.Schultz
Orobanche angustelaciniata Gilli
Orobanche arbuti Sennen
Orobanche arcuata F.W.Schultz
Orobanche arenaria Borkh. (Wormwood broomrape)
Orobanche ariana Gontsch.
Orobanche armena Tzvelev
Orobanche artemisiae-campestris Vaucher ex Gaudin
Orobanche astragali Mouterde
Orobanche auranitica Mouterde
Orobanche australiana F.Muell.
Orobanche austrohispanica M.J.Y.Foley
Orobanche badchysensis Novopokr. & V.V.Nikitin
Orobanche balearica Sennen & Pau
Orobanche ballotae A.Pujadas
Orobanche baumanniorum Greuter
Orobanche benkertii Rätzel & Uhlich
Orobanche berthelotti Webb & Berthel.
Orobanche boissieri Rchb.f.
Orobanche borbasiana Beck
Orobanche borealis Turcz.
Orobanche borissovae Novopokr.
Orobanche brachypoda Novopokr.
Orobanche bracteata Viv.
Orobanche brassicae (Novopokr.) Novopokr.
Orobanche brevidens Novopokr.
Orobanche breviflora F.W.Schultz
Orobanche bucharica Novopokr.
Orobanche bulbosa Beck
Orobanche bungeana Beck
Orobanche caerulescens Steph. ex Willd.
Orobanche calendulae Pomel
Orobanche californica Cham. & Schltdl.
Orobanche camptolepis Boiss. & Reut.
Orobanche canescens C.Presl
Orobanche carnea Guss.
Orobanche caryophyllacea Sm. Orobanche cathae Deflers
Orobanche caucasica Beck
Orobanche caudata De Not.
Orobanche cernua Loefl.
Orobanche chassia Formánek
Orobanche chironii Lojac.
Orobanche chrysacanthi Maire
Orobanche cilicica Beck
Orobanche cistanchoides Beck
Orobanche clarkei Hook.f. (Xizang broomrape)
Orobanche clausonis Pomel
Orobanche clavata Schiman-Czeika
Orobanche clementei C.Vicioso
Orobanche coelestis (Reut.) Boiss. & Reut
Orobanche coerulescens Stephan ex Willd.
Orobanche colorata K.Koch
Orobanche columbiana H.St.John & English
Orobanche comosula Novopokr.
Orobanche compacta Viv.
Orobanche concreta Rouy
Orobanche connata K.Koch
Orobanche consimilis Schiman-Czeika
Orobanche cooperi (A.Gray) A.Heller (Cooper's broomrape)
Orobanche corymbosa (Rydb.) Ferris (Flat-top broomrape)
Orobanche crenata Forssk. (Bean broomrape)
Orobanche cuprea Boiss. & Balansa ex Boiss.
Orobanche curvata Pomel
Orobanche cypria Kotschy
Orobanche cyrenaica Beck
Orobanche cyrnea Jeanm., Habashi & Manen
Orobanche densiflora Salzm. ex Reut.
Orobanche denudata Moris
Orobanche dhofarensis M.J.Y.Foley
Orobanche ducellieri Maire
Orobanche dugesii (S.Watson) Munz
Orobanche ebuli Huter & Rigo
Orobanche elatior Orobanche eriophora Bornm. & Gauba
Orobanche esulae Pančić
Orobanche euglossa Rchb.f.
Orobanche fasciculata Orobanche feddei H.Lév.
Orobanche felicicola Nakai ex Hyun, Y.S.Lim & H.C.Shin
Orobanche flava Mart. ex F.W.Schultz (Butterbur broomrape)
Orobanche foetida Poir.
Orobanche fuliginosa Reut. ex Jord.
Orobanche fuscovinosa Maire
Orobanche gamosepala Reut.
Orobanche georgii-reuteri (Carlon et al.) A.Pujadas
Orobanche glabrata C.A.Mey.
Orobanche glabricaulis Tzvelev
Orobanche gontscharovii Novopokr. & Nepli
Orobanche gracilis Sm.(Slender broomrape)
Orobanche grandisepala F.W.Schultz
Orobanche grayana Beck (Gray's broomrape)
Orobanche grigorjevii Novopokr.
Orobanche grisebachii Reut.
Orobanche grossheimii Novopokr.
Orobanche hadroantha Beck
Orobanche haenseleri Reut.
Orobanche hederae Duby (Ivy broomrape)
Orobanche helianthemi J.St.-Hil.
Orobanche hellebori Miégev.
Orobanche hermonis Mouterde
Orobanche hirtiflora Tzvelev
Orobanche hookeriana Ball
Orobanche humbertii Maire
Orobanche hydrocotylei Colenso
Orobanche hymenocalyx Reut.
Orobanche hypertomentosa M.J.Y.Foley
Orobanche iammonensis A.Pujadas & P.Fraga
Orobanche ianthina Franch.

Orobanche icterica Pau
Orobanche insignis E.D.Clarke
Orobanche insolita Guim.
Orobanche interrupta Pers.
Orobanche inulae Novopokr. & Abramov
Orobanche ionantha Kern.
Orobanche irtyschensis Serg.
Orobanche karatavica Pavlov
Orobanche kashmirica C.B.Clarke ex Hook.f.
Orobanche kelleri Novopokr. (Duanchi broomrape)
Orobanche kotschyi Reut. (Yitong broomrape)
Orobanche krylowii Beck (Siduomao broomrape)
Orobanche kurdica Boiss. & Hausskn.
Orobanche lactucae Arv.-Touv.
Orobanche langei Huter, Porta & Rigo
Orobanche lanuginosa (C.A.Mey.) Beck ex Krylov (Mao broomrape)
Orobanche laserpitii-sileris Reut. ex Jord.
Orobanche latisquama (F.W.Schultz) Batt.
Orobanche lavandulacea Rchb.
Orobanche laxissima Uhlich & Rätzel
Orobanche leptantha Pomel
Orobanche linczevskii Novopokr.
Orobanche longibracteata Schiman-Czeika
Orobanche lucana Terracc.
Orobanche lucorum A.Braun (Barberry Broomrape)
Orobanche ludoviciana Orobanche lutea Baumg. (Medick broomrape)
Orobanche lycica F.W.Schultz
Orobanche mariana A.Pujadas
Orobanche maritima Pugsley (Carrot broomrape)
Orobanche megalantha Harry Sm. (Dahua broomrape)
Orobanche melitensis Beck
Orobanche minor Orobanche mongolica Beck (Zhonghua broomrape)
Orobanche montserratii A.Pujadas & D.Gómez García
Orobanche mulgedii Novopokr.
Orobanche multicaulis Brandegee
Orobanche mupinensis Hu (Baoxing broomrape)
Orobanche muteliformis F.J.Y.Foley
Orobanche myrtilli H.Lév. & É.Labbé
Orobanche nikitinii Novopokr.
Orobanche nowackiana Markgr.
Orobanche obtusata Raf.
Orobanche ombrochares Hance (Maoyao broomrape)
Orobanche orientalis Beck
Orobanche oxyloba (Reut.) Beck
Orobanche ovata Blakelock
Orobanche ozanonis Beck
Orobanche pachypoda Butkov
Orobanche pamim-alaica Gontsch. & Novopokr.
Orobanche pancicii Beck
Orobanche paralias L.Corb.
Orobanche parishii (Jeps.) Heckard
Orobanche pedunculata Vell.
Orobanche pelargonii Caldesi
Orobanche penduliflora Gilli
Orobanche perangustata M.J.Y.Foley
Orobanche petraea Vell.
Orobanche picridis F.W.Schultz (Oxtongue broomrape)
Orobanche pinorum Geyer ex Hook.
Orobanche portoilicitana A.Pujadas & M.B.Crespo
Orobanche psila C.B.Clarke ex Hook.f.
Orobanche psilostemon Novopokr.
Orobanche pubescens d'Urv. (Hairy broomrape)
Orobanche pulchra Gilli
Orobanche purpurea Jacq. (Yarrow broomrape)
Orobanche pushpitoi M.R.Almeida
Orobanche pycnostachya Hance (Huanghua broomrape)
Orobanche ramosa L. (Branched broomrape; hemp broomrape)
Orobanche rapum-genistae Thuill. (Greater broomrape)
Orobanche rechingeri Gilli
Orobanche reticulata Wallr. (Thistle broomrape)
Orobanche rhaetica Brügger
Orobanche riparia L.T.Collins
Orobanche rosea Tzvelev
Orobanche salviae F.W.Schultz ex Koch
Orobanche sanguinea C.Presl
Orobanche santolinae Loscos & J.Pardo
Orobanche sarmatica Kotov
Orobanche schelkovnikovii Tzvelev
Orobanche schugnanica Novopokr.
Orobanche schultzii Mutel
Orobanche schweinfurthii Beck
Orobanche schwingenschussii Gilli
Orobanche scolymi Pomel
Orobanche serbica Beck & Petrovič
Orobanche serratocalyx Beck
Orobanche sideana Gilli
Orobanche sideritis Porta
Orobanche sinensis Harry Sm. (Sichuan broomrape)
Orobanche singarensis Beck ex Hand.-Mazz.
Orobanche sintenisii Beck
Orobanche sogdiana Novopokr.
Orobanche solenanthi Novopokr. & Pissjauk.
Orobanche solmsii C.B.Clarke (Changbao broomrape)
Orobanche sordida C.A.Mey. (Danhuang broomrape)
Orobanche stans Noronha
Orobanche stocksii Boiss.
Orobanche subverticillata F.W.Schultz
Orobanche tacnaensis Mattf.
Orobanche tarapacana Phil.
Orobanche tetuanensis Ball
Orobanche teucrii Holandre (Germander broomrape)
Orobanche todari Lojac.
Orobanche transcaucasica Tzvelev
Orobanche trichocalyx (Webb & Berthel.) Beck
Orobanche trotzkii Wagn. ex Claus
Orobanche tunetana Beck
Orobanche uniflora Orobanche uralensis Beck (Duochi broomrape)
Orobanche ussuriensis Novopokr.
Orobanche valida Jeps.
Orobanche vallicola (Jeps.) Heckard
Orobanche viridis Hazsl.
Orobanche vitellina Novopokr.
Orobanche weberbaueri Mattf.
Orobanche wiedemanni Boiss.
Orobanche xanthostachya Novopokr.
Orobanche yunnanensis (Beck) Hand.-Mazz. (Dianlie Broomrape)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Список видов рода Заразиха на сайте The Plant List
  2. Андреева И. И., Родман Л. С. Ботаника. — 3-е, перераб. и доп. изд. — М.: Колос, 2005. — С. 455. — 528 с. — ISBN 5-9532-0114-1

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Цвелёв Н. Н., Терёхин Э. С. Семейство заразиховые (Orobanchaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 2. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.։ Просвещение, 1981. — С. 432—436.
  • C.A.J. Kreutz։ Orobanche. Die Sommerwurzarten Europas / The European Broomrape Species. Stichting Naturpublikaties Limburg, Maastricht 1995, ISBN 90-74508-05-7
  • Daniel L. Nickrent & Lytton J. Musselman։ Introduction to Parasitic Flowering Plants. In։ The Plant Health Instructor, 2004. DOI: 10.1094/PHI-I-2004-0330-01
  • Hans Christian Weber։ Parasitismus von Blütenpflanzen. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1993, ISBN 3-534-10529-X
  • Hans Christian Weber։ Schmarotzer: Pflanzen, die von anderen leben. Belser, Stuttgart 1978, ISBN 3-7630-1834-4

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png