Ճգնաժամ Պանկիսի կիրճում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճգնաժամ Պանկիսի կիրճում
KakhetiHistorical.svg
Թվական 2000—2003
Վայր Վրաստան Պանկիսի կիրճ
Արդյունք Վրաստանը վերադարձրել է շրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը։
Հակառակորդներ
Flag of Georgia (1990–2004).svg Վրաստան
աջակցությամբ`
Ռուսաստան Ռուսաստան
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Ջիհադ Ալ-Քաիդա

Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Չեչեն զինյալներ

Հրամանատարներ
Վրաստան Էդուարդ Շևարդնաձե Ջիհադ Աբու Աթիյա[1]
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Խաթթաբ†

Ճգնաժամ Պանկիսի կիրճում, քաղաքական ճգնաժամ, որը բռնկվել է 2000-ական թվականների սկզբին, Պանկիսի կիրճի շուրջ։ Այստեղ իրենց ներկայությունը մեծացրել էին Ալ-Քաիդան և Կովկասի ծայրահեղական տարբեր խմբավորումներ։

Իրադարձությունների ընթացք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990-ականների վերջին ու 2000-ականների սկզբին Կովկասում իսլամական խմբավորումների ազդեցությունը հասավ իր գագաթնակետին։ Այդ ժամանակ հայտնի հորդանանցի ահաբեկիչ Աբու Մուսաբ ազ Զարկավին որոշել է տեղափոխվել Պանկիսի կիրճ, որտեղից նա կկարողանար ներթափանցել Չեչնիա[2]։ Այդ ժամանակաշրջանում Չեչնիայում «Ալ-Քաիդան» ուներ հզոր ներակայություն։ Դրանից հետո Ռուսաստանի ու ԱՄՆ-ի կառավարությունները սկսեցին ճնշել Վրաստանին, որպեսզի նա մաքրեր շրջանը ահաբեկիչներից, սակայն վրացական կողմից ոչ մի ակտիվ գործողությունն չիրականացրեց։ 2002 թվականի հոկտեմբերին Վրաստանում արդեն հաշվվում էին մի քանի տասնյակ արաբ զինյալներ[3]։

Այդ ժամանակ, «Ալ-Քաիդայի» զինյալները, սպանելով վարորդին, գողացել են չեչեն զինյալների ավտոմեքենան՝ գերեվարելով անհայտ քանակությամբ կոմբատանտների: Միայն դրանից հետո Վրաստանը անցավ ավելի վճռորոշ գործողությունների: Արդեն 2003 թվականի սեպտեմբերի 3-ին նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեն հայտարարեց, որ Վրաստանի անվտանգության ուժերը ամբողջությամբ վերահսկողություն են հաստատել Պանկինսկի կիրճում։ Հոկտեմբերի վերջին Վրաստանը շրջան է ուղարկել ոստիկանության ու անվտանգության 1000 զինծառայողների՝ ստեղծելով հսկիչ- անցագրային կետեր ու խոստանալով հաստատել կարգուկանոն։ Ավելի ուշ, Վրաստանը հայտարարել է, որ նախատեսում է Չեչնիայի ու Ինգուշեթիայի հետ սահմանին ավելացնել սահմանապահ զորքերի թիվը։ Ռուսաստանը Վրաստանին մեղադրեց չեչեն զինյալների հետ համագործակցության ու նրանց կողմից ռուս-վրացական սահմանը հատելու ժամանակ ցուցաբերած աջակցության մեջ[4]։

Փաստացի կիրճում գործողությունն ավարտվեց դեռևս 2003 թվականին, սակայն Վրաստանը իր զորքերը շրջանից սկսեց դուրս բերել միայն 2005 թվականի հունվարին[5][6]:

Քիմիական զենք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2003 թվականին Հյուսիսային Աֆրիկայի տասնյակ բնակիչների (հիմնականում ալժիրցիների) մոտ, որոնք կասկածվում էին քիմիական զենքի ստեղծման մեջ, ձերբակալվեցին Միացյալ Թագավորության, Ֆրանսիայի ու Իսպանիայի իրավապահ մարմինների համատեղ ջանքերով: Այդ երկրների ոստիկաններին հաջովեց պարզել, որ քիմիական զենքի ստեղծման ու տեղափոխման մեջ, խառնված են Աբու Մուսաբ ազ Զարկավին ու չեչեն զինյալները: Ենթադրվում է, որ ծայրահեղականների կողմից հեղեղված Պանկիսի կիրճից, մարտական թունավոր նյութերը հասել են Իրաք, սակայն այդ ապացուցող փաստեր չեն հայտնաբերվել։ Պանկիսի կիրճում գործողությունների անցկացումից հետո հայտնաբերվեցին «Ալ-Քաիդայի» մի քանի լաբորատորիաներ, որտեղ մշակվում էր ռիցին, որը համարվում է քիմիական զենքերի տեսակներից մեկը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. File:Powell UN Iraq presentation, alleged Terrorist Network.jpg
  2. «Ricin Fever: Abu Musab al-Zarqawi in the Pankisi Gorge»։ Jamestown։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-07-14-ին 
  3. «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից 2004-08-26-ին։ Վերցված է 2004-08-26 
  4. Filkins Dexter (15 June 2003)։ «U.S. Entangled in Mystery of Georgia's Islamic Fighters»։ NYTimes.com։ Արխիվացված օրիգինալից 4 December 2017-ին 
  5. «Хронология – 2005»։ Civil Georgia։ 2006-01-09 
  6. Smith Craig S. (15 May 2004)։ «French Seize 2 Algerians in Terrorist Inquiry»։ NYTimes.com։ Արխիվացված օրիգինալից 7 October 2017-ին