Հսկաների սալարկուղի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox architecture.png
Հսկաների ճանապարհ
Giant's Causeway (14).JPG
'
Հսկաների սալարկուղիը գտնվում է Միացյալ Թագավորությունում
Հսկաների սալարկուղի
Կոորդինատներ 55°14′27.000″ հս․ լ. 6°30′42.000″ ամ. ե. / 55.24083333° հս․. լ. 6.51166667° ավ. ե. / 55.24083333; 6.51166667Կոորդինատներ: 55°14′27.000″ հս․ լ. 6°30′42.000″ ամ. ե. / 55.24083333° հս․. լ. 6.51166667° ավ. ե. / 55.24083333; 6.51166667
Գտնվում է Հյուսիսային Իռլանդիա Հյուսիսային Իռլանդիա
Ներկա վիճակը արգելավայր

Հսկաների սալարկուղի (իռլ.՝ Clochán an Aifir կամ Clochán na bhFómharach), բնության հուշարձան, որը կազմված է իրար միացված բազալտե մոտ 40.000 սյուներից։ Առաջացել է հրաբուխի ժայթքման արդյունքում։ Գտնվում է Հյուսիսային Իռլանդիայի հյուսիս-արևելքում՝ Բուշմիլզ քաղաքից 3 կմ հյուսիս։ Ճանապարհը, ինչպես նաև Սալարկուղու ծովափ (Causeway Coast) կոչվող մերձափնյա տեղանքը, 1986 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հռչակվել են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ, իսկ 1987 թվականին Հյուսիսային Իռլանդիայի բնապահպանության դեպարտամենտի կողմից՝ ազգային արգելավայր։ Սյուների գագաթները նման են ցատկահարթակի, որոնք սկսվում են ժայռի հիմքից և կորչում ծովի տակ։ Սյուների մեծամասնությունը վեցանկյուններ են, չնայած որոշ սյուներ ունեն 4, 5, 7, 8 անկյուն։ Ամենաբարձր սյունն ունի 12 մ բարձրություն։

Հսկաների սալարկուղին պատկանում է ազգային ֆոնդին, որը կազմակերպում է զբոսաշրջիկների այցեր և զբաղվում օբյեկտի պահպանությամբ[1]: Հսկաների սալարկուղին Հյուսիսային Իռլանդիայի ամենաշատ այցելվող վայրերից է։

Լեգենդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավանդազրույցներից մեկում պատմվում է, թե կելտական դիցաբանության հերոս Ֆինան ՄըքՔուվըլը (Ֆին ՄըքՔուլ) մարտահրավեր է ստանում շոտլանդացի հսկա Բենանդոներից։ Ֆինանը Հյուսիսային նեղուցի երկայնքով կառուցում է ճանապարհ, որպեսզի երկու հսկաները կարողանան հանդիպել։ Ավանդազրույցի մի տարբերակում Ֆինը հաղթում է[2]: Մեկ այլ տարբերակում՝ հասկանալով, որ իր հակառակորդն իրենից զորեղ է, Ֆինը թաքնվում է։ Ֆիննի կինը՝ Օնագը, կերպարանափոխում է ամուսնուն և թաքցնում բարուրի մեջ։ Երբ Բենանդոները տեսնում է «նորածնի» չափը, կարծում է, թե նրա հայրն իսկական հսկա է և արագ փախչում է Շոտլանդիա` իր հետևից ավերելով սալարկուղին, որպեսզի Ֆինը չհասնի իր ետևից[3]:

Ծագման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոտ 50-60 միլիոն տարի առաջ՝ պալեոգենի շրջանում, տեղանքում դիտարկվել է հրաբխի ինտենսիվ ժայթքում։ Հալված բազալտը հոսել է ճեղքերով՝ ձևավորելով լավայի հարթակ։ Արագ սառեցման արդյունքում բազալտի ծավալը կրճատվել է (համանման երևույթ դիտարկվում է ցեխի չորացումից)։ Հորիզոնական սեղմումը հանգեցրել է վեցանկյուն սյուների առաջացմանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Giant’s Causeway — Visitor information — National Trust
  2. "The Giant's Causeway". The Dublin Penny Journal, issue 5 (1832), p.33
  3. http://giantcrystals.strahlen.org/europe/basalt.htm

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]