Հենրիկ Բախչինյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հենրիկ Բախչինյան
Ծնվել էփետրվարի 17, 1948(1948-02-17) (71 տարեկան)
ԾննդավայրԹբիլիսի, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրականագետ և թարգմանիչ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան և ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտ
ԱնդամակցությունՀայաստանի գրողների միություն
ԱշխատավայրՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտ, Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոն, Երևանի պետական համալսարան և Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան
ՊարգևներՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ
ԶավակներԱրծվի Բախչինյան
Հենրիկ Բախչինյան Վիքիդարանում

Հենրիկ Գրիգորի Բախչինյան (1948, փետրվարի 17, Թբիլիսի), հայ գրականագետ, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1989): Հայաստանի գրողների միության անդամ (2003)։ ՀՀ ԳԱԱ Գրականության ինստիտուտի գիտաշխատող (1970): ԳԱԹ-ի տնօրեն (1992):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հենրիկ Բախչինյանը ծնվել է 1948 թվականին Թբիլիսիում։ 1963 թվականին «Սովետական Վրաստան» օրաթերթում տպագրվել է առաջին բանաստեղծությունը։ 1965-1970 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզու և գրականություն բաժնում, 1970-1973 թվականներին` ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1970-2006 թվականներին աշխատել է նույն ինստիտուտի հայոց հին և միջնադարյան գրականության բաժնում։ 1974 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն` «Հայկական ձեռագրերի հիշատակարաններ» թեմայով, 1989 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն՝ «Սայաթ-Նովա. կյանքը և գործը» թեմայով։ Երկերից են նաև՝ «Հայ միջնադարյան գրականություն. Համառոտ պատմություն» (համահեղինակներ՝ Վ. Նալբանդյան, Վ. Ներսիսյան, 1986), «17-18-րդ դարերի հայ գրականությունը» (1999), «Դրվագներ ֆրանսիական գրականության պատմության» (2004), «15-րդ դարի հայ գրականությունը» (2004), «Հայ միջնադարեան գրականություն» (2006), «Սայաթ-Նովա։ Կյանքը և գործը» (2010), «Շարականի գրապատմական ուղին» (2012)։ 1976-1980 թվականներին եղել է Երևանի Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի գրական մասի վարիչը։ 1981-1983 թվականներին Երևանի պետական համալսարանում դասավանդել է ֆրանսիական միջնադարյան գրականություն։ 1992-2011 թվականներին եղել է Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի տնօրենը։ 1995 և 2005 թվականներին ՀՀ Ֆրանսիայի դեսպանատան կողմից գործուղվել է Փարիզ` մասնակցելու ֆրանսերենի թարգմանիչներ հատուկ ծրագրին։ 2003 թվականից Հայաստանի Գրողների միության անդամ է։ Զբաղվում է նաև թարգմանչական աշխատանքով։ 1975-1999 թվականներին կազմել և տպագրել է մեկ տասնյակից ավելի թարգմանական գրքեր[1]:

Նրա աշխատասիրությամբ հրատարակվել են Մեսրոպ Մաշտոց, Սահակ Պարթեւ, «Օրհներգեր» (2010), Մովսէս Խորենացի, Ստեփանոս Սիւնեցի, Յովհան Մանդակունի, «Օրհներգեր» (2011), Ներսէս Շնորհալի, «Ժամերգեր» (2012), «Օրհներգեր. 7-11-րդ դարեր» (2013) ուսումնասիրությունները (բոլորն էլ՝ գրաբար և աշխարհաբար, Երևան, «Սարգիս Խաչենց» հրատարակչություն):

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայկական ձեռագրերի հիշատակարաններ, Երևան, 1980, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 126 էջ[3]։
  • Հայ միջնադարյան գրականություն. Համառոտ պատմություն (համահեղինակներ՝ Վ. Ս. Նալբանդյան, Վ. Ս. Ներսիսյան), Երևան, 1986, «Սովետական գրող», 168 էջ (133-162 էջերը)։ (Նույնը ռուսերեն և ֆրանսերեն)։
  • Սայաթ-Նովա. Կյանքը և գործը, Երևան, 1988, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 359 էջ։
  • Հայ գրականություն (հին և միջնադարյան շրջան)։ Դասագիրք 9-րդ դասարանի համար (համահեղինակ՝ Ս. Սարինյան), Երևան, 1993, «Լույս», 351 էջ։
  • Հայ գրականություն: Դասագիրք հանրակրթական դպրոցի 9-10-րդ դասարանի համար: Լույս, 1993, 318 էջ[4]։
  • 17–18-րդ դարերի հայ գրականությունը, Երևան, 1999, «Լույս», 344 էջ։
  • Պաղտասար Դպիր: (Ուսումնասիրություն և բնագրեր): ԳԱԹ հրատարակչություն, 1999, 174 էջ[5]:
  • Հայ գրականություն (հին և միջնադարյան շրջան)։ Դասագիրք 9-րդ դասարանի համար (համահեղինակներ՝ Ս. Սարինյան, Հր. Թամրազյան), Երևան, 2000, «Լույս», 168 էջ։
  • Դրվագներ ֆրանսիական գրականության պատմության, Երևան, 2004, Երևանի համալս. հրատ., 307 էջ[6]։
  • 15-րդ դարի հայ գրականությունը, Երևան, 2004, «Գիտություն», 222 էջ։
  • Հայ գրականություն-9: Դասագիրք հանրակրթ. դպր. 9-րդ դաս. համար: Լույս, 2004, 168 էջ[7]։
  • Հայ գրականություն (հին և միջնադարյան շրջան)։ Դասագիրք 9-րդ դասարանի համար (համահեղինակներ՝ Ս. Սարինյան, Հր. Թամրազյան), Երևան, 2005, «Լույս», 168 էջ։
  • Հայ միջնադարեան գրականութիւն, Երևան, 2006, հեղինակային հրատարակչություն, 232 էջ։
  • Սայաթ-Նովա: Վրացերեն և թուրքերեն խաղեր: Ընտրանի: Էդիտ պրինտ հրատարակչություն, 2010[8]:
  • Սայաթ-Նովա։ Կյանքը և գործը, Երևան, Էդիթ Պրինտ, 2010, 96 էջ[9]։
  • Շարականի գրապատմական ուղին, Երևան, 2012, «Ամարաս», 354 էջ[10]։

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանսերենից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Շառլ Բոդլեր, Փոքրիկ արձակ պոեմներ. փարիզյան մելամաղձ, Երևան, 1975, «Հայաստան», 168 էջ։
  • Նիկոլա Բուալո, Քերթողական արվեստ, Երևան, 1980, «Սովետական գրող», 180 էջ։
  • Ֆրանսիական կլասիցիզմ (Կազմող, նաև գրքում տեղ գտած Մոլիերի «Միզանտրոպ», Կոռնեյլի «Սիդ» և Բուալոյի «Քերթողական արվեստ» ստեղծագործությունների թարգմանությունների հեղինակ), Երևան, 1982, Երևանի համալս. հրատ., 464 էջ։
  • Ֆրանսիական պոեզիա (Կազմող, «Հոգևոր բանաստեղծություն» և «Ասպետական քնարերգություն» բաժինների, ինչպես նաև 7 հեղինակներից կատարած տարբեր ստեղծագործությունների թարգմանությունների հեղինակ), Երևան, 1984, Երևանի համալս. հրատ., 480 էջ։
  • Շառլ Բոդլեր, Չարի ծաղիկներ, Երևան, 1990, Երևանի համալս. հրատ., 368 էջ։
  • Արթուր Ռեմբո, Բանաստեղծություններ (գրքում տեղ են գտել նաև Հ. Բախչինյանի թարգմանությունները), Երևան, 1991, «Ապոլոն» հրատ., 192 էջ։
  • Դենի Դիդրո, Սալոններ, Երևան, 1994, «Սարգիս Խաչենց» հրատ., 258 էջ։
  • Պոլ Վեռլեն, Ընտիր բանաստեղծություններ, Երևան, 1995, «Ապոլոն» հրատ., 204 էջ։
  • Պոլ Վեռլեն, Բանաստեղծություններ, Երևան, 1995, «Առերեսում-Անի» հրատ., 32 էջ։
  • Ռոլանդի երգը, Երևան, 1995, «Սարգիս Խաչենց» հրատ., 234 էջ։
  • Վիկտոր Հյուգո, Արքան զվարճանում է, Երևան, 1998, «Սարգիս Խաչենց» հրատ., 228 էջ։
  • Շառլ Բոդլեր, Էսթետիկա, քննադատություն, Երևան, 1999, «Սարգիս Խաչենց» հրատ., 436 էջ։
  • Ալֆրեդ դը Վինյի, Էլոա և այլ քերթվածներ, Երևան, 1999, ԳԱԹ հրատ., 80 էջ։
  • Էժեն Դելակրուա, Երկեր արվեստի մասին, Երևան, 2006, «Սարգիս Խաչենց- ՓՐԻՆԹԻՆՖՈ» հրատ., 341 էջ։

Ռուսերենից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ս. Դ. Արտամոնով, 17–18-րդ դդ. արտասահմանյան գրականության պատմություն (դասագիրք բուհերի բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների համար), Երևան, 1986, Երևանի համալս. հրատ., 600 էջ։
  • Ուելլեք Ռընե, Ուորրեն Օսթին, Գրականության տեսություն (համաթարգմանիչ), Երևան, 2008, «Սարգիս Խաչենց–ՓՐԻՆԹԻՆՖՈ» հրատ., 514էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հենրիկ Բախչինյանի կենսագրությունը AV Production կայքում
  2. Հենրիկ Բախչինյանի մասին ՀԳՄ կայքում
  3. Բախչինյան Հենրիկ Գրիգորի (1980)։ Հայկական ձեռագրերի հիշատակարանները (հայերեն)։ Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն 
  4. Բախչինյան Հենրիկ Գրիգորի, Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (1993)։ Հայ գրականություն: Դասագիրք հանրակրթական դպրոցի 9-10-րդ դասարանի համար (հայերեն)։ Լույս։ ISBN 9785545011742 
  5. Բախչինյան Հենրիկ Գրիգորի (1999)։ Պաղտասար Դպիր: (Ուսումնասիրություն եւ բնագրեր) (հայերեն)։ ԳԱԹ հրատ.։ ISBN 9789993060093 
  6. Mosinyan Davit (2014-12-01)։ «Շարադրական պատմության հնարավորության հարցի շուրջ»։ WISDOM 2 (3): 161։ ISSN 1829-3824։ doi:10.24234/wisdom.v2i3.106 
  7. Բախչինյան Հենրիկ Գրիգորի (2004)։ Հայ գրականություն-9: Դասագիրք հանրակրթ. դպր. 9-րդ դաս. համար (հայերեն)։ Լույս։ ISBN 9785545014941 
  8. Բախչինյան Հենրիկ (2010)։ Սայաթ-Նովա: Վրացերեն եւ թուրքերեն խաղեր : ընտրանի (հայերեն)։ Ēditʻ Print hratarakchʻutʻyun։ ISBN 9789939522418 
  9. Բախչինյան Հենրիկ (2010)։ Սայաթ-Նովա: Կյանքը եւ գործը (հայերեն)։ Ēditʻ Print hratarakchʻutʻyun։ ISBN 9789939522418 
  10. Բախչինյան Հենրիկ (2012)։ Շարականի գրապատմական ուղին (5-14-րդ դարեր) (հայերեն)։ Amaras։ ISBN 9789993011491 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]