Հարդեկնուդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հարդեկնուդ
դան․՝ Hardeknud և անգլ.՝ Harthacanute
Coin danish and english king Harthacnut, Hardeknut (1018-1042).jpg
Ծնվել է1018
ԾննդավայրԱնգլիա
Մահացել էհունիսի 8, 1042
Մահվան վայրLambeth, Լամբեթ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա
Մասնագիտությունմիապետ
Ծնողներհայր՝ Կնուդ I Մեծ, մայր՝ Emma of Normandy?
Զբաղեցրած պաշտոններԱնգլիայի միապետ և monarch of Denmark?
Harthacnut Վիքիպահեստում

Հարդեկնուդ (դան․՝ Hardeknud 1018, Անգլիա - հունիսի 8, 1042, Lambeth, Լամբեթ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա), նաև հայտնի որպես Կնուդ III, Դանիայի թագավոր 1035-ից 1042 թվականներին և Անգլիայի թագավոր 1040 թվականից 1042 թվականները:

Նա Կնուդ I Մեծի (ով կառավարել է Դանիայում, Նորվեգիայում և Անգլիայում) և Էմմա Նորմանդացու որդին էր: Երբ Կնուդը մահացավ 1035 թվականներին, Հարդեկնուդը պայքարեց իր հոր դիրքերը վերականգնելու համար: Մագնուս I-ը վերցրեց վերահսկողությունը Նորվեգիայում, սակայն Հարդեկնուդը ժառանգեց Դանիայի գահը և դարձավ Անգլիայի թագավոր իր խորթ եղբայր Հարոլդ I-ի մահից հետո:

Հարդեկնուդը հանկարծակի մահացավ 1042 թվականին և նրան հաջորդեց Մագնուսը Դանիայում և Էդվարդ Խոստովանողը Անգլիայում: Հարդեկնուդը վերջին սկանդինավացի թագավորն էր Անգլիայում:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարդեկնուդը ծնվեց իր ծնողների ամուսնությունից կարճ ժամանակ անց 1017 թվականի հուլիսին կամ օգոստոսին: Կնուսը լքեց իր առաջին կնոջը և ամուսնացավ Էմմայի հետ: 1023 թվականին Էմման և Հարդեկնուդը մեծ դեր ունեցան սուրբ Ալֆրեջի մասունքները Լոնդոնից Կենտերբերի տեղափոխման ժամանակ[1]:

1020-ական թվականներին Դանիան ասպատակում էին Նորվեգիան և Շվեդիան և 1026 թվականին Կնուդը իր դիրքերը ուժեղացնելու համար ուղարկեց իր ութնամյա տղային, որի պատվիրակությունը ղեկավարում էր իր խորթ եղբայր Կոմս Ուլֆին: Սակայն Ուլֆը լքեց Կնուդին և վերահսկողության տակ առավ դանիական տարածքները ու փորձեց բանակցություններ վարել նորվեգացիների և շվեդների հետ: 1027 թվականին Կնուդը ժամանեց իր նավատորմով Դանիա: Նա ներեց Հարդեկնուդին, քանի որ նա շատ երիտասարդ էր, սակայն մահապատժի ենթարկեց Ուլֆին: Նա նվաճողներին դուրդ մղեց Դանիայից և վերահսկողության տակ առավ Նորվեգիան` վերադառնալով Անգլիա 1028 թվականին և Դանիայի թագավոր կարգեց Հարդեկնուդին[2]:

Կնուդ Մեծը և նրա որդիներ Հարալդը և Հարդեկնուդը:

Կնուդը թողեց Նորվեգիան Հակոն Էրիկսոնի վերահսկողության ներքով, սակայն վերջինս խեղդվեց 1029 թվականին և Կնուդը նշանակեց իր որդի Սվեյնին իր առաջին կին Էլֆգիֆուի խորհրդով, ով Սվեյնի մայրն էր: Սակայն նա ոչ ժողովրական համբավ ձեռք բերեց բարձր հարկերի և նորվեգացի ազնվականների փոխարեն դանիացի խորհրդականներ նշանակելու համար և երբ Մագնուս I-ը նվաճեց Նորվեգիան, Սվեյնը ստիպված էր փախչել Հարդեկնուդի մոտ: Հարդեկնուդը դաշնակցում էր Սվեյնի հետ, սակայն բավարար միջոցներ չուներ արշավելու Նորվեգիա և եղբայրները օգնության խնդրանքով դիմեցին իրենց հորը, սակայն փոխարենը ստացան նրա մահվան լուրը 1035 թվականի նոյեմբերին[3]:

Կառավարում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարոլդ և Դանիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1035 թվականին Հարդեկնուդը փոխարինեց իր հորը Դանիայի գահին, որպես Կնուդ III[4]: Նա ի վիճակի չէր գնալ Անգլիա Դանիայում տիրող իրավիճակի պատճառով և համաձայնվեց, որ Սվեյնի եղբայր Հարոլդը պետք է կառավարի որպես ռեգենդ, իսկ Էմման կկառավարի Ուեսեքսում որպես Հարդեկնուդի տեղապահ: 1037 թվականին Հարոլդը ընդունվեց որպես Անգլիայի թագավոր, քանի որ ըստ ժամանակագիրների, Հարդեկնուդը չափից երկար էր գտնվել Դանիայում[5], իսկ Էմման փախավ Բրյուգե: 1039 թվականին Հարդեկնուդը տասը նավով նավարկեց որպեսզի հանդիպի մորը Բրյուգեում և ներխուժի Անգլիա, սակայն պարզ դարձավ, որ Հարոլդը հիվանդ է և շուտով կմահանա: Երբ Հարոլդը մահացավ 1040 թվականի մարտին Հարդեկնուդը անցավ նեղուցը, որպեսզի բազմի Անգլիայի գահին:

Չնայած Կնուդի մահից հետո գլխավոր գործընթացները հայտնի են, մանրամասները մնում են չբացահայտված և պատմաբանները տարբեր վարկածներ են բերում:

Համաձայն Յան Հովարդի, Հարդեկնուդը համաձայնվել է Սվեյնի հետ վերանվաճել Նորվեգիան և արշավանքը պլանավորել էր 1036 թվականին: Սվեյնը կարճ ժամանակ անց մահացավ, սակայն Հարդեկնուդը այնուամենայնիվ իր պլաններից չհրաժարվեց: Պատերազմն ավարտվեց Հարդեկնուդի և Մագնուսի միջև համաձայնագրով, քանի որ Հարդեկնուդը չուներ արժանի թեկնածու Նորվեգիայի գահին Սվեյնի մահից հետո և որոշ ժամանակ խուսափեց պատերազմներից և արշավանքներից: Որոշ պատմաբաններ կարծում են, որ Հարդեկնուդը միայն 1039 թվականին էր պարտաստ արշավել Անգլիա[6][7]:

Վտարված լինելով Բրյուգեում, Էմման պայքարեց, որպեսզի գահը հանձնի իր որդում: Նա հովանավորեց Encomium Emmae Reginae աշխատությունը, որը սրբացնում էր Էմմային և կշտամբում Հարոլդին, հատկապես մեղադրելով նրան Ալֆրեդ Էթելինգի մահվան մեջ 1036 թվականին: Աշխատությունում խոսվում էր, ինչպես էր Հարդեկնուդը զայրացել իմանալով խորթ եղբոր մահվան մասին և այդ փաստը որոշիչ էր Անգլիա արշավելու համար:

Վերադարձ Անգլիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարդեկնուդի դիմանկարով արծաթե փեննի

Հարդեկնուդը վերադարձավ Անգլիա իր մոր հետ: Խարիսխ գցեց Սենդվիչ 1040 թվականի հունիսի 17-ին, նրան ուղեկցում էր 62 նավ: Չնայած նրան հրավիրել էին գահին բազմելու, նա ժամանել էր Անգլիա որպես նվաճող մեծ զորքով[8]:

Հարդեկնուդը զայրացած էր Հարոլդի կոմից Ալֆրեդի սպանությունից և նրա մայրը պահանջեց վրեժխնդրություն: Հարոլդի նախկին սպասավորների օգնությամբ Հարոլդի մարիմինը հանվեց Վեսթմինսթերի իր գերեզմանից և մասայականորեն գլխատվեց: Գլուխը ցուցադրվեց հանրությանը մի քանի օր, որից հետո նետվեց Թեմզա գետ, որտեղ մեկ նավաստի գտավ այն և թաղեց եկեղեցու մոտ[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Howard, 2008, pp. 15, 27
  2. Howard, 2008, pp. 29–38.
  3. Howard, 2008, pp. 42–51
  4. Monarkiet i Danmark – Kongerækken Archived 18 November 2009 at the Wayback Machine. at The Danish Monarchy
  5. The Anglo-Saxon Chronicle
  6. Carl Frederik Bricka, Dansk Biografisk Lexikon, vol. VII, I. Hansen – Holmsted, 1893, pp.91–92.
  7. Knud 3. Hardeknud at Gyldendals Åbne Encyklopædi
  8. Howard, 2008, p. 109
  9. Howard, 2008, pp. 111–112