Հայիլ (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Հայիլ
արաբ․՝ حائل‎‎[1]
Qishlah Palace.jpg
ԵրկիրՍաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա
ԲԾՄ992 մետր
Բնակչություն310 897 մարդ (2010)[1]
Պաշտոնական կայքhail.gov.sa
##Հայիլ (քաղաք) (м)
Red pog.png

Հայիլ (քաղաք) (արաբ․՝ حائل‎‎‎), Սաուդյան Արաբիայում գտնվող քաղաք: Հայիլի էմիրության վարչական կենտրոնն է: 2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում է 310.897 մարդ[2]:

Հայիլն ունի համալսարան[3]:

Աշխարհագրություն և կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է վարչական շրջանի (նահանգ) կենտրոնական մասում, Նաջդ անապատի մեջտեղում գտնվող օազիսում, ծովի մակարդակից 988 մ բարձրության վրա[4]: Բուրայդան գտնվում է 300 կմ հարավ-արևելք, Ալ-Ռիադից՝ 640 կմ հարավ-արևելք, Մադինա (Յասրիբ)յից՝ 400 կմ հարավ-արևմուտք:

Կլիման չորային է, ամռան ընթացքում ընդհանրապես տեղումներ չեն լինում:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Հաիլում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
միջին առավելագույնը (°C) 17 19 24 28 33 38 38 40 37 33 24 17 29
միջին ջերմաստիճանը (°C) 12 13 17 20 26 29 30 31 28 23 19 12 21,7
միջին նվազագույնը (°C) 4 4 8 11 17 21 23 23 19 16 12 6 13,7
տեղումների քանակը (մմ) 9 8 6 11 7 0 0 0 0 11 22 3 77
Աղբյուր՝ World Climate

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայիլը եղել է Շամար ցեղի Ալ-Ալի դինաստիայի կենտրոնը: 1836 թվականին քաղաքի վրա ունեցած իշխանությունը անցել է նույն դինաստիայից ար-Ռաշիդ ցեղին: Ար-Ռաշիդ տոհմի առաջին ամիրը՝ Աբդուլլահ բին Ռաշիդը, ավարտին է հասցրել քաղաքում գտնվող Բարզա պալատի կառուցումը, որն այժմ համարվում է տեղի տեսարժան վայրերից մեկը (պալատական ​​համալիրի ընդհանուր տարածքը 300,000 մ2 է)[5] :

Ի տարբերություն տեղի սուննի իսլամի կամ, առավել ևս վահաբականների, ալ-Ռաշիդի էմիրները հանդուրժում էին այլ հավատքի ներկայացուցիչներին, հատկապես առևտրականներին, որոնց թվում քիչ չէին նաև շիա իսլամի ներկայացուցիչները[6]:

Քաղաքի ընդհանուր տեսքը
Քիշլախ բերդ

1891 թվականին Հայիլը մեծ պետության մայրաքաղաք էր, որը գրավվել էր Արաբական թերակղզու զգալի մասը[7]:

20-րդ դարում (1908 թվական) երկաթուղու կառուցումը մեծ վնաս էր հասցրել քաղաքի տնտեսական կյանքին: Այնտեղով էին անցնում ուղտերի քարավանները[7]:

1921 թվականին սաուդյան արքա Աբդ ալ-Ազիզը գրավվել էր Հայիլը և տապալել տեղական կառավարիչների դինաստիան[7]:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի բնակչությունն արագորեն աճում է. եթե 1992 թվականին բնակվում էր 176.757 մարդ, 2004 թվականին` 267,005 մարդ, ապա 2010 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 310.897 մարդ[2]:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղի տնտեսության հիմքը օազիսային գյուղատնտեսությունն է: Այնտեղ աճեցնում են հացահատիկային բույսեր, խուրմա (արմավ) և միրգ: Սաուդյան Արաբիայի ցորենի 60%-ը աճեցվում է Հայիլի շրջանում:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայիլը ժամանակակից մայրուղով միացված է երկրի խոշոր քաղաքներին: Քաղաքն ունի օդանավակայան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 تعداد السكان والمساكنGASTAT.
  2. 2,0 2,1 «Saudi Arabia: Regions & Major Cities» (անգլերեն)։ City Population։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-08-25-ին։ Վերցված է 2011-08-18 
  3. «University of Ha'il» (արաբերեն)։ Хаильский университет։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-25-ին։ Վերցված է 2011-08-18 
  4. «Ha'il, Saudi Arabia Page» (անգլերեն)։ Fallingrain Global Gazetteer։ Վերցված է 2014-01-18 
  5. «Barzan Reviews» (անգլերեն)։ D-Corner։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-25-ին։ Վերցված է 2011-08-18 
  6. «Al Rashid» (անգլերեն)։ Middle East Explorer։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-25-ին։ Վերցված է 2011-08-18 
  7. 7,0 7,1 7,2 «Ha'il» (անգլերեն)։ Looklex Encyclopaedia։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-25-ին։ Վերցված է 2011-08-18  Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> թեգ. «looklex» անվանումը սահմանվել է մի քանի անգամ, սակայն տարբեր բովանդակությամբ: Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> թեգ. «looklex» անվանումը սահմանվել է մի քանի անգամ, սակայն տարբեր բովանդակությամբ:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]