Հակամակասար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Airbus А380-ի նստատեղերի հակամակասարները:

Հակամակասար, տարբեր չափերի թղթից կամ կտորից պատրաստված անձեռոցիկ[1], որը դնում են փափուկ բազմոցների կամ թիկնաթոռների թիկնակներին կամ արմնկակալներին՝ կահույքի պաստառը չկեղտոտելու նպատակով[2]: Անվանումը ծագել է մակասարի ձեթի անվանումից, որով Անգլիայում հարդարում էին մազերը: Մակասարի ձեթն այնքան յուղոտ էր, որ կահույքի պաշտպանության համար օգտագործում էին հատուկ անձեռոցիկներ՝ հակամակասարներ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակասարի ձեթը տարածված է եղել 19-րդ դարի Անգլիայի տղամարդկանց շրջանում, իսկ 20-րդ դարի սկզբից՝ որպես մազերի կոնդիցիոներ[3]:

Այն տարբեր տեսակի բուսական յուղերի խառնուրդ է: Մակասարի ձեթի բաղադրության մեջ է մտնում կոկոսի և արմավենու յուղ (հիմնական բաղադրիչ), իլանգ-իլանգի եթերային յուղ, եգիպտացորենի ձեթ, երիժնակի յուղ և վիտամինային կոմպլեքս[4]: Իր անունն ստացել է Ինդոնեզիայի Մակասար քաղաքի պատվին, որտեղից ստանում էին մակասարի յուղի բաղադրիչները (ի սկզբանե հիմնական բաղադրիչը ցեյլոնյան կաղնին էր կամ մակասարյան ծառը՝ Schleichera oleosa[5]): Յուղը արտահանվում էր Անգլիա, որտեղ այն բուրահաղորդում էին և վաճառում որպես մազերի օգտակար քսուք և գովազդում որպես ճաղատացման դեմ միջոց:

Յուղը շատ ճարպոտ է և դժվար է չորանում: Ձեթի տարածման հետ տնային տնտեսուհիները փափուկ կահույքի գլխակալները ստիպված էին պատել հատուկ անձեռոցիկներով, որ երեսքաշի վրա չմնային յուղային հետքեր[6]: Ժամանակի ընթացքում այդ անձեռոցիկներն սկսեցին անվանել համակամասարներ: Այժմ այսպիսի անձեռոցիկներ կամ կտորներ են օգտագործում ինքնաթիռների, գնացքների և ավտոբուսների նստատեղերին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Н. И. Епишкин Исторический словарь галлицизмов русского языка. — М.: «ЭТС», 2010.
  2. John Fleming, Hugh Honour The Penguin Dictionary of Decorative Arts. — London: «Viking», 1977. — P. 26. — 930 p. — ISBN 0713909412
  3. «Men's Hair Care Lesson: How Conditioner Works»։ Detailsformen.com 
  4. «Ylang-ylang essential oil information»։ Essentialoils.co.za։ 2014-05-29 
  5. Ghosh P, Chakraborty P, Mandal A, Rasul M G, Chakraborty Madhumita, Saha A (март 2011)։ «Triterpenoids from Schleichera oleosa of Darjeeling Foothills and Their Antimicrobial Activity»։ Indian Journal of Pharmaceutical Sciences 73 (2): 231–233։ PMC 3267311։ PMID 22303070։ doi:10.4103/0250-474x.91568 
  6. Charles Dickens, Sketches by Boz 1836: Tales: Ch 4, The Tuggses at Ramsgate