Կորիզակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կորիզակ
Nucleolus.jpg
Տեսակ cellular component[1]
Ենթատեսակ intracellular non-membrane-bounded organelle[1] և nuclear part[1]
Կազմված է nucleolar part[2]
Մասն է nuclear lumen[1]
Հաստություն 1-10 միկրոն
Տեղադրություն Ցիտոպլազմա
Ֆունկցիաներ Ռիբոսոմի ձևավորում
Տեսակներ չունի

Կորիզակ, բջջակորիզի ոչ մշտական բաղադրամասը, դիտվում է միայն բջջի բաժանման նախապատրաստական շրջանում։[3]

Հայտնագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնաբերել է Բարբարա Մակ-Կլինտոկը

Կորիզը էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ, մուգ մասը կորիզակն է։

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորիզակները խիտ գնդաձև գոյացություններ են, չունեն թաղանթ և անմիջականորեն շփվում է կորիզանյութի հետ։ Կորիզակները երևում են միայն չբաժանվող բջիջներում, իսկ բաժանվող բջիջներում քայքայվում են։ Իսկ երբեմն կորիզակը դիտվում է միայն բջջի բաժանման նախապատրաստական՝ ինտերֆազի շրջանում և ապա անհետանում, երբ սկսվում է բաժանման գործընթացը։[4] Իսկ բաժանման վերջում կորիզակը նորից ձևավորվում է։

Կորիզում կորիզակը սովորաբար մեկն է, բայց պատահում է և մեկից ավելի կորիզակներ։ Երբեմն կորիզակին ամրացած է լինում փոքրիկ քրոմոսոմային մի մարմնիկ, որն առավել պարզ է արտահայտված կաթնասունների էգերի մարմնի բջիջներում և կոչվում է սեռական քրոմոսոմին։ Այդ երևույթը երբեմն փորձում են օգտագործել կաթնասունների և մարդու սեռը որոշելու համար։ Մարդու պտղամերձ հեղուկում, մինչև պտղի սկզբնական սեռական հատկանիշների առաջանալը, սեռական քրոմատինը առկա է։[3][4]

Քրոմոսոմի կույտերի արանքներում եղած տարածությունը լցված է շատ մանր հատիկներով. առանց էլեկտրոնային մանրադիտակի շատերը կարծում էին, որ այդ տարածությունը լցված է կորիզակներով։[4]

Բաղադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բջջակորիզի կառուցվածքը։

Կորիզակի բաղադրության մեջ մտնում են՝

Կորիզում կորիզակը և քրոմատինը հարուստ են նուկլեինաթթուներով։ Կորիզակի կազմի մեջ մտնում է ՌՆԹ, քրոմատինում՝ ԴՆԹ։ Վերջիններիս առկայության շնորհիվ կորիզակը ինտենսիվ ներկվում է։[3][4]

Կորիզակի առաջացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիբոսոմի կառուցվածքը. Սպիտակուցները ցույց են տված կապույտով, իսկ ՌՆԹ-ն նարնջագույն.[5]

Կորիզակի առաջանում է քրոմոսոմի՝ ռ-ՌՆԹ-ի կառուցվածքը ծածկագրող հատվածի շուրջը։[4]

Ֆունկցիաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորիզակի ֆունկցիաներն են՝

Կորիզակի ԴՆԹ-ի վրա տեղի է ունենում ռ-ՌՆԹ-ի սինթեզ։ Այստեղ ռիբոսոմային ՌՆԹ-ն, միանում է սպիտակուցի հետ՝ ռիբոնուկլեոպրոտեիդ, ձևավորվում են ռիբոսոմները, որոնք այնուհետև անցնում են ցիտոպլազմա։[3][4]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 112
  • Կենսաբանություն, հեղինակ՝ Տիգրան Թանգամյան, էջ 55
  • Կենսաբանություն, հեղինակ՝ Սիսակյան, էջ 25
  • Schluenzen>Schluenzen F, Tocilj A, Zarivach R, Harms J, Gluehmann M, Janell D, Bashan A, Bartels H, Agmon I, Franceschi F, Yonath A (2000)։ «Structure of functionally activated small ribosomal subunit at 3.3 angstroms resolution»։ Cell 102 (5): 615–23։ PMID 11007480։ doi:10.1016/S0092-8674(00)00084-2 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Gene Ontology release 2018-08-10 — 2018-08-10 — 2018.
  2. Gene Ontology
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 25
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 112
  5. Schluenzen F, Tocilj A, Zarivach R, Harms J, Gluehmann M, Janell D, Bashan A, Bartels H, Agmon I, Franceschi F, Yonath A (2000)։ «Structure of functionally activated small ribosomal subunit at 3.3 angstroms resolution»։ Cell 102 (5): 615–23։ PMID 11007480։ doi:10.1016/S0092-8674(00)00084-2