Կափարիչի արագություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գդալը ընկնում է ջրի մեջ, արված է 12000 s
Կափարիչի արագությունը մեծ ազդեցություն ունի նկարի տեսքի և որակի վրա, հատկապես այն ժամանակ, երբ կադրում առկա են շարժվող առարկաներ։ Օրինակ՝ դանդաղ կափարիչի արագությունը հաճախ պատճառ է դառնում խամրած նկարի, քանի որ փոքր ցնցումը կարող է փչացնել լուսանկարը։

Կափարիչի արագություն կամ էքսպոզիցիայի ժամանակ, լուսանկրաչության մեջ այն ժամանակամիջոցը, երբ թվային սենսորը լուսարձակում է, նաև այն ժամանակամիջոց, որի ընթացքում ֆոտոխցիկի կափարիչը բացվում է[1]։ Ֆիլմին կամ պատկերային սենսորին հասնող լույսի չափը հավասար է լուսարձակման ժամանակին։ ​1⁄500 վայրկյանային չափը թույլ կտա կափարիչից ներս թափանցել 1⁄250 չափ լույս։

Ներածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆոտոխցիկի կափարիչի արագությունը՝ ոսպնյակի բացվածքը (նաև՝ f - stop), ֆիլմի արագությունը, (ISO) և նկարահանվող տարածքի լուսավորությունը միասին կազմում են սենսորին հասնող լույի չափը՝ լուսարձակման ժամանակը։ «Լուսարձակման արժեքը» (Exposure value (EV)) այն քանակաչափն է, որը հաշվում է կափարիչի արագությունը և «f» - թիվը։ Երբ ձայնագրման պահին լույսի զգայունությունը սահմանվում է «ISO» -ում արտահայտված թվերով (օրինակ, 200 ISO, 400 ISO), տեսագրված տեսարանով լույսը կարող է վերահսկվել բացվածքով և կափարիչի արագությամբ՝ ֆիլմի կամ ցուցիչի զգայունությունը լուսավորելու։ Այս ամենի ճիշտ համադրությունը կհանգեցնի ճիշտ էքսպոզիցիայի: Ֆոտոխցիկի մեջ, մեծ քանակով ներթափանցած լույսով՝ չափազանց գունազարդ նկար է ստեղծվում, իսկ չափազանց փոքր լույսով՝ չափազանց մութ պատկեր։

Կափարիչի արագության և f - թվի բազմակի համադրությունը կարող է հանգեցնել նույն էքսպոզիցիայի արժեքին (EV)։ Ըստ էքսպոզիցայի արժեքի ֆորմուլայի, եթե կրկնապատկվի լուսարձակման ժամանակը, ապա կստացվի նաև կրկնապատկված լույսի քանակ։ Օրինակ f/8-ը թույլ է տալիս ֆոտոխցիկ ներթափանցել 4 անգամ ավելի լույս, որը նաև հավասարազոր է f/16 չափաքանակին։

Կափարիչի արագությունը ֆիքսում է նաև առարկայի շարժումները։ Արագաշարժ առարկաները լուսանկարելու համար կարելի է օգտագործել շատ կարճ կափարիչի արագությունը[2]։ Օրինակ սպորտային իրադարձությունները նկարահանելու համար։ Շատ դանդաղ կափարիչի արագությունը կիրառելի է այն դեպքում, երբ հարկավոր է լուսանկարին որոշակի շաղախված էֆեկտ հաղորդել։

Լուսանկարչության վաղ օրերում, կափարիչի վայրկենական արագությունը ստանդարտացված չէր և ուներ հետևյալ հաջորդականությունը՝ ​1⁄10 վրկ, ​1⁄25 վրկ, ​1⁄50 վրկ, ​1⁄100 վրկ, ​1⁄200 վրկ և ​1⁄500 վրկ։

Շուտով գտնվեց այս խնդրի հանգուցալուծումը։ Որոշվեց ստացված կափարիչի արագությունը կրկնապատկել, որը կարող է կառավարել ոսպնյակից ներս թափանցող լույսի քանակը (f/2.8, f/4, f/5.6, f/8, f/11, f/16, և այլն)։ Ստանդարտացված 2:1 սանդղակը որոշվել է կափարիչի արագության համար, որպեսզի փականի բացվածքը և դադարեցումը մեկ քայլով նվազեցնեն կափարիչի արագության ժամանակային քանակը, որը հանգեցրել է միանման էքսպոզիցիայի։

Կափարիչի արագության նշանակությունը լուսանկարչությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որքան քիչ է կափարիչի արագության բացվածքը, այնքան ավելի քիչ է ստացվում էքսպոզիցիան, որի արդյունքում էլ ստացվում է խամրած պատկեր։ Էքսպոզիցիայի պահպանման համար կարևոր է բարձրացնել սենսորի զգացողությունը կամ ավելի մեծացնել դիաֆրագման։

Բացի էքսպոզիցիայից կափարիչի արագությունը ազդում է նաև շարժվող առարկայի ֆիքսման վրա։ Ավելի մեծ բացվածքը (սովորաբար ավելի քան 1/30) թույլ է տալիս հասնել «տեսանելի շարժման», որի արդյունքում առարկան ստանում է շաղախված տեսք։ Կարճ բացվածքի դեպքում (սովորաբար ավելի քիչ քան 1/500) ատցվում է «ստոպ կադր», առարկայի հստակ ֆիքսում։ Եթե էքսպոզիցիայի ուժգնությունը ճառագայթման ժամանակ փոփոխական է, ապա նկատվում է ամբողջական արդյունավետություն։

Ստեղծարար օգտագործում լուսանկարչությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կափարիչի արագությունը միակ գործիքն է, որի շնորհիվ հնարավոր է կառավարել կափարիչից ներս թափանցած լույսի քանակը։ Այն օգտագործվում է նաև ստացված վերջնական լուսանկարում վիզուալ էֆեկտների կարգավորման համար։

Դանդաղ կափարիչի արագությունը հաճախ ընտրվում է պահն ավելի դանդաղ ֆիքսելու համար։

Չափազանց մեծ բացվածքը կարող է լուսանկարվող առարկայի շաղախման պատճառ դառնալ։ Օրինակ վազքի պահը ֆիքսելիս կարող ենք ստանալ շաղախված պատկեր՝ կորցնելով պահը։

Որքան դանդաղ է կափարիչի արագությունը, այնքան երկար ժամանակ կպահանջվի կափարիչի լիարժեք բացվելու համար։ Շարժվող առարկան լուսանկարելիս, ժամանակային չափը ավելի շատ ընտրելու դեպքում կստանանք լղոզված պատկեր։

Մի փոքր դանդաղ արագության բացվածքը լուսանկարում կարող է առաջացնել շաղախվածության տարրեր։

Պատկերի այն հիմնական կետը, որը պետք է շաղախվի ետնանկարում, կախված է առարկայի արագությունից, որի ժամանակ առարկան շարժվում է, այն վայրից, թե ինչ հեռավորության վրա են ֆոտոխցիկն ու շարժվող առարկան և թե ի՞նչ հեռավորության վրա են ոսպնյակի ֆոկուսային հեռավորությունը թվային սենսորից։

Օրինակ հոսող ջուրը լուսանկարելիս, երբ դանդաղ բացվածքը ընտրված է մոտ կես րոպե, ապա ստացված պատկերում ջուրը կունենա մարախուղին նման ձև։ Այսպիսի լուսանկարները կարող է օգտագործվել ուղղահայց լուսանկարչությունում։

Զումային էֆեկտը տեխնիկա է, որն ավելի երկար ժամանակահատվածում հանգեցնում է խոշորացման, որն էլ իր հերթին հանգեցնում է ավելի երկար էքսպոզիցիայի։ Այն ժամանակահատվածը, որտեղ կափարիչը բաց է, ոսպնյակը խոշորացնում է առարկան, որն էլ փոփոխում է ֆոկուսային հեռավորությունը լուսային էքսպոզիցիայի ընթացքում։ Պատկերի կենտրոնը մնում է երեվացող, իսկ կենտրոնի մանրամասները `ռադիկալ շեղվածութուն են ստեղծում, ինչն ուժեղ տեսողական ազդեցություն է թողնում, պատկերը աչքի է ընկնում կենտրոնում[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Sidney F. Ray (2000)։ «Camera Features»։ in Ralph Eric Jacobson։ Manual of Photography: A Textbook of Photographic and Digital Imaging (Ninth ed.)։ Focal Press։ էջեր 131–132։ ISBN 0-240-51574-9 
  2. Lee Frost (2000)։ The Complete Guide to Night and Low-Light Photography։ Amphoto Books։ ISBN 0-8174-5041-6 
  3. «About Shutter Speed»։ Illustrated Photography