Կարլ Ֆրիդրիխ Գոլշտեյն-Գոտորպսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարլ Ֆրիդրիխ Գոլշտեյն-Գոտորպսկի
գերմ.՝ Karl Friedrich zu Holstein-Gottorp և շվեդերեն՝ Karl Fredrik av Holstein-Gottorp
Դիմանկար
Ծնվել էապրիլի 29, 1700(1700-04-29)[1]
ԾննդավայրՍտոկհոլմ, Շվեդիա[1]
Մահացել էհունիսի 18, 1739(1739-06-18)[2][3][4] (39 տարեկան)
Մահվան վայրRümpel, Stormarn, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա
ԳերեզմանBordesholmer Kloster
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Կրոնլյութերականություն
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ
ԱմուսինՌուսաց Մեծ դքսուհի Աննա Պետրովնա
Ծնողներհայր՝ Frederick IV?, մայր՝ Հեդվիգ Սոֆիա Շվեդական
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու ասպետական շքանշան և Անդրեաս առաքյալի շքանշան
ԵրեխաներՊետրոս III
Charles Frederick of Holstein-Gottorp Վիքիպահեստում

Կարլ Ֆրիդրիխ Գոլշտեյն- Գոտորպսկի (ռուս.՝ Карл Фридрих Гольштейн-Готторпский, ապրիլի 29, 1700(1700-04-29)[1], Ստոկհոլմ, Շվեդիա[1] - հունիսի 18, 1739(1739-06-18)[2][3][4], Rümpel, Stormarn, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա), Հոլանդիայի դուքս Գոտտորպների տոհմից, ռուս կայսր Պյոտր III-ի հայրը, շվեդական թագավոր Կարլ XII-ի զարմիկը, Պետրոս I-ի և Եկատերինա I-ի փեսան։

Շվեդիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարլը երկու տարեկան էր, երբ հայրը՝ Շլեզվիգի դուքս Ֆրիդրիխ IV-ը մահացավ Հյուսիսային պատերազմում։ Դանիացիները օկուպացրեցին նրան պատկանող հողերը և Կարլը մոր հետ ստիպված էր տեղափոխվել Շվեդիա՝ մորեղբոր արքունիք։ 1718 թվականին մորեղբոր մահից հետո շվեդական գահի նկատմամաբ Կարլ Ֆրիդրիխի հավակնություններին խանգարեց Կարլ XII-ի կրտսեր քույրը՝ թագուհի Ուլրիկա Էլոնորան ։ 1720 թվականին շվեդների և դանիացիների հաշտությունը հօդս ցնդեցրեց Կարլի հույսերը՝ հետ բերել տոհմական կալվածքները[5]։

Ռուսաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շվեդական արքունիքում մնալով որպես խեղճ բարեկամ, դուքսը իր առաջին նախարար՝ Բասաևիչի խորհրդով1721 թվականին տեղափոխվեց Ռուսաստան, որտեղ Հյուսիսային պատերազմի ավարտից հետո ռուս-շվեդական հարաբերությունների բարելավման, ինչպես նաև սիրելով ամուսնացավ Պետրոս I-ի դստեր՝ Աննա Պետրովնայի հետ։ Հարսանիքից հետո նա մնաց ապրելու Պետերբուրգում, ընդ որում կայսեր մահից հետո առաջին տարիներին Գերագույն գաղտնի խորհրդի անդամ էր։ Կարլ Ֆրիդրիխի Ռուսաստան գալու մանրամասները հայտնի են դառնում նրա կադետ Բերխգոլցի օրագրից։ Նա մանրամասնորեն գրում էր , թե ինչ էր ամեն օր անում դուքսը, ինչպես էր ծոմ պահում, հիվանդանում ու բուժվում , որ ժամին էր դուրս գալիս տնից և այլն։ Ամենայն մանրամասնությամբ նկարագրում է դքսի պարերը, որոնցից առաջ նա շատ լավ որսորդ էր։

Հոլանդիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարլ Ֆրիդրիխը հեռացրեց Բասաևիչին և վերադարձվ Հոլանդիա 1727 թվականին, երբ պարզ դարձավ , որ իր կինը չի կարող ժառանգել թափուր գահը։ Նա տեղավորվեց Քիլում գտնվող պալատում, որտեղ ծնվեց նրա որդին՝ Կարլ Պյոտր Ուլրիխը՝ ապագա կայսր Պյոտր III-ը։ Մանկության տարիներից նա որդուն պատրաստում էր դանիացիների դեմ անխուսափելի պատերազմի՝ Շլեզվիգի հյուսիսում օկուպացված տարածքների համար։ Նա մահացավ 39 տարեկան հասակում և թաղվեց Բորդեսխոլմ քաղաքի նախկին վանքում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #104193360 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 Karl Fredrik (швед.) — 1917.
  3. 3,0 3,1 3,2 Lundy D. R. The Peerage
  4. 4,0 4,1 4,2 Bricka C. F. Dansk biografisk Lexikon (դան.) / C. F. Bricka
  5. Карл-Фридрих Голштейн-Готторпский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907