Կարապետ Չոբանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարապետ Չոբանյան
Ծնվել էփետրվարի 25, 1927(1927-02-25)
Կարզախ, Ախալքալաքի մունիցիպալիտետ, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Վրաստան
Մահացել էհոկտեմբերի 15, 1978(1978-10-15) (51 տարեկանում)
Կիև, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանԵրևան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունճարտարագետ
Հաստատություն(ներ)Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան և ՀՀ ԳԱԱ Մեխանիկայի ինստիտուտ
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու

Կարապետ Սիրեկանի Չոբանյան (փետրվարի 25, 1927(1927-02-25), Կարզախ, Ախալքալաքի մունիցիպալիտետ, Սամցխե-Ջավախեթի մարզ, Վրաստան - հոկտեմբերի 15, 1978(1978-10-15), Կիև, ԽՍՀՄ (աճյունն ամփոփված է Երևանում), վրացահայ մեխանիկոս, ճարտարագետ, ինժեներ, գիտնական։ Ֆիզմաթ գիտությունների թեկնածու (1951):

Մարտուն Սուրենի և Սերգեյ Հակոբի Չոբանյանների հորեղբոր որդին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարապետ Չոբանյանի գերեզմանը Երևանում

Կարապետ Չոբանյանը ծնվել է 1927 թվականի փետրվարի 2-ին Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը: 1951-1960 թվականներին աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտում (1956-1960 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ), 1960-1973 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մեխանիկայի ինստիտուտում, 1973 թվականից՝ Հաշվողական կենտրոնում, 1973-1978 թվականներին՝ միացությունների ամրության բաժնի վարիչ[1]:

Աշխատանքները վերաբերում են համասեռ և անհամասեռ առաձգական մարմինների լարվածադեֆորմացիոն վիճակները պարզաբանող առաձգականության տեսության խնդիրներին: 1967 թվականին Չոբանյանը հայտնաբերել է «Թերլարվածության երևույթը» (1971 թվականին որպես գիտական հայտնագործություն գրանցվել է ԽՍՀՄ պետական գրանցամատյանում), 1978 թվականին հաստատվել (համար 102 հայտնագործություն): Նա հայտնաբերել է եռակցման նոր մեթոդ, որը կարևոր առաջընթաց է համարվել գիտության մեջ։ 1999 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Մեխանիկայի ինստիտուտում սահմանվել է Չոբանյանի անվան մրցանակ, որը 3 տարին մեկ շնորհվում է միացությունների ամրության և թերլարվածության հարցերին վերաբերող լավագույն աշխատանքների համար: Չոբանյանը հայտնագործությունը կատարել է Հայաստանում և Հարավային Կովկասում: Գյուտը գրանցվել է ԽՍՀՄ հայտնագործությունների գրանցամատյանում 102 համարի ներքո[2]:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահացել է 1978 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, Կիևում: թաղված է Երևանում:

Մեջբերումներ Չոբանյանի գյուտի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Չոբանյանի կողմից հայտնաբերված թերլարվածության երևույթը (որոշակի պայմաններում)` բաղադրյալ մարմնի միացման մակերևույթի եզրում նոր, մինչև այժմ անհայտ օբյեկտիվ երևույթ է` պայմանավորված բաղադրիչների առաձգական հատկությունների տարբերությամբ և նրանց զուգորդման որոշակի կոնֆիգուրացիայով: Այդ երևույթի հայտնաբերումը մեծ հիմնախնդրական նշանակություն ունի: Եվս մի սպիտակ կետի բացահայտում է, որը կնպաստի տեխնիկայի առաջընթացին:
- Ուկրաինայի Հանրապետության գիտությունների ակադեմիայի նախագահ, ակադեմիկոս Բ. Ե. Պատոն
Aquote2.png


Aquote1.png Ձեզ հաջողվել է կատարել այդ երևույթի մաթեմատիկական մոդելավորում և դրա շնորհիվ հայտնաբերել այնպիսի տարբերակ, որի դեպքում լարվածությունը կցվանքատեղում նվազում է: Եվ այսպես, կարելի է ստեղծել գերամուր կոնստրուկցիաներ: Ես կարծում եմ, որ Ձեզ լավագույնս կհաջողվի Ձեր տեսությունը մոտեցնել ամբարտակաշինության պրակտիկային, հատկապես ամբարտակը լեռնային ապարների հետ կցվող տեղերը հետազոտելիս: Ցանկանում եմ ՀԽՍՀ ԳԱ Հաշվողական կենտրոնին, ԵՊՀ-ին, ՀԽՍՀ ԳԱ Մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտի իմ թանկագին բարեկամներին շնորհավորել ձեր հանրապետությունում կատարված հայտնագործության համար առաջին դիպլոմն ստանալու առթիվ:
- Թիֆլիսի պետական համալսարանի Կիրառական մաթեմատիկայի ինստիտուտի ճարտարագիտական և ֆիզիկական խնդիրների բաժնի վարիչ, ամբարտակաշինության մասնագետ Ա. Ռ. Խվոլես[3]
Aquote2.png


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գրիգորյան Ս., «Չոբանյանի գործը», «Գարուն», համար 9, էջ 65-70, 1990:
  • Ղուկասյան Մ., «Չոբանյանի գործը» կամ նախնական քննություն, «Նորք», համար 1-2, էջ 14-62, 1992:
  • Հովհաննես Այվազյան, «Մի հայտնագործության պատմություն», 2009:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007, էջ 292:
  2. «Երկիր Զաբախա»` Կարապետ Չոբանյան
  3. «Սովետական Վրաստան», 1.05.1978, N 52 (11998)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]