Կաշուբներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կաշուբներ
Ընդհանուր քանակ
Բնակեցում
Լեզու(ներ)

կաշուբերեն, լեհերեն

Հավատք(ներ) = կաթոլիկություն, լյութերականություն
Հավատք(ներ)
Ծագել են
սլավոններ
Կաշուբների թվաքանակը Կաշուբիայում

Կաշուբներ (կաշուբերեն՝ Kaszëbi, լեհ.՝ Kaszubi; գերմ.՝ Kaschuben[1] ), արևմտյան սլավոնների էթնիկ խումբ (ռուսական աղբյուրներում երբեմն նշվել էեն որպես լեհեր)[2], որ ապրել և ապրում է լեհական Պոմորիեի մի հատվածում[3]։ Համարվում են Պոմերանիա պատմական մարզի Կաշուբիա անվանվող տարածքի բնիկներ[4]։ Խոսում են կաշուբերեն, որը դասվում է առանձին լեզուների շարքին[5], թեև բավականին մոտ է լեհերենին[6] և կարող է դիտարկվել որպես վերջինիս բարբառ[7][8]։ Ցեղանունը լատիներեն Cassubitae ձևով առաջին անգամ հիշատակվել է XIII դարի որոշ ձեռագրերում, մասնավորապես «Լեհաստանի, Ռուսիայի և նրանց հարևանների մասին մեծ տարգրություն»-ում, որը հայտնի է նաև «Մեծ Լեհաստանի տարեգրություն» խորագրով։ Կաշուբների մեծ մասը ըստ դավանանքի կաթոլիկներ են։ Որոշակի տոկոս են կազմում բողոքական-լյութերականները։

Կաշուբյան ազգային տարածքի ոչ պաշտոնական մայրաքաղաք է համարվում Կարտուզի քաղաքը։ Խոշոր քաղաքներից տոկոսային հարաբերակցությամբ համեմատաբար մեծ թվով կաշուբներ են ապրում Գդինիայում։ Կաշուբների մեծ մասի հիմնական զբաղմունքն սկզբնապես եղել է ձկնորսությունը, իսկ ներկայումս զբոսաշրջային բիզնեսն է։ Կաշուբների ազգային ինքնատիպության ու ավանդույթների պահպանման մասին հոգ տանող գլխավոր կազմակերպությունը Կաշուբա-պոմորյան միությունն է։

Ընդունված է համարել, որ Լեհաստանում ապրող կաշուբների թիվը տատանվում է 200.000-ից 300.000-ի միջև[9]
, կանադացի կաշուբների թիվը՝ 10—20 հազար[10]
: Ըստ այլ աղբյուրների այդ թիվը 50 հազարից մինչև 500 հազար Է։

Տարբեր շրջաններում ապրող կաշուբների մոտ նկատվել ու նկատվում են խոսվածքային և մշակութային տարբերություններ, որոնց հետևանքով առաջացել են համեմատական կարգով առանձնացվող ենթաէթնիկ խմբեր[11][12]։ Այդ խմբերի անվանումները, որպես կանոն, կապված են, նրանց բնակության վայրի տեղանքի բնույթի հետ. անտառաբնակներ (կաշուբերեն՝ lesôcë), ծովայինններ (mòrzanie), բարբառային առանձնահատկությունների հետ. բիլյակներ (bëlôcë), գոխեր (gôchë, gôchòwie), ինչպես նաև դասակարգային առանձնահատկությունների հետ. պարչանյան շլյախտա (parcanô szlachta)[13][14]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. " Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Kashubes»։ Encyclopædia Britannica 15 (11th ed.)։ Cambridge University Press։ էջ 693 
  2. Кашубы // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  3. PWN|3921048|Kaszubi
  4. Agata Grabowska, Pawel Ladykowski, The Change of the Kashubian Identity before Entering the EU, 2002 [1]
  5. «Język kaszubski - Mniejszości Narodowe i Etniczne»։ Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 22 
  6. Dicky Gilbers, John A. Nerbonne, J. Schaeken, Languages in Contact, Rodopi, 2000, p. 329, 90-420-1322-2
  7. Christina Yurkiw Bethin, Slavic Prosody: Language Change and Phonological Theory, pp. 160ff, Cambridge University Press, 1998, Կաղապար:Nobreak.
  8. Edward Stankiewicz, The Accentual Patterns of the Slavic Languages, Stanford University Press, 1993, p. 291, 0-8047-2029-0
  9. «Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011. Podstawowe informacje o sytuacji demograficzno-społecznej ludności Polski oraz zasobach mieszkaniowych» (լեհերեն)։ Warszawa: Główny Urząd Statystyczny։ 1995—2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 2-ին  Կաղապար:Проверено
  10. Дуличенко А. Д. Западнославянские языки. Кашубский язык // Языки мира. Славянские языки. — М.: Academia, 2005. — С. 383. — ISBN 5-87444-216-2
  11. «Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe pod redakcją Haliny Karaś» (լեհերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին  Կաղապար:Проверено
  12. «Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe pod redakcją Haliny Karaś» (լեհերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին  Կաղապար:Проверено
  13. «Kaszuby» (լեհերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին  Կաղապար:Проверено
  14. Скорвид С. С. Кашубы // Большая российская энциклопедия / Отв. ред. — С. Л. Кравец. — М.: «Большая Российская энциклопедия», 2009. — Т. 13. — ISBN 978-5-85270-344-6Կաղապար:Проверено

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Կաշուբներ հոդվածին