Ծովային իգուանա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ծովային իգուանա
Գիտական դասակարգում
Լատիներեն անվանում
Amblyrhynchus cristatus
Հատուկ պահպանություն
Status iucn3.1 VU hy.svgԽոցելի տեսակ
Խոցելի տեսակ
IUCN 3.1 Vulnerable : ???
Արեալ
պատկեր

Ծովային իգուանա[3], կամ գալապագոսյան ծովային իգուանա[4] (լատ.՝ Amblyrhynchus cristatusիգուանա, բնակվող բացառապես Գալապագոսյան կղզիներում: Ժամանակակից մողեսների մեջ ունի եզակի հնարավորություն՝ անցկացնել ժամանակի մեծ մասը ծովում:

Կյանքի ձև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ափին մողեսը տաքանում է արևից, քարերի վրա մնալով իր հզոր ճանկերի օգնությամբ: Սև գունավորումը օգնում է տաք մնալ: Ավելորդ աղը, կուլ տալով սննդի հետ, դուրս է գալիս հատուկ գեղձային ծորանի օգնությամբ:

Սնունդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովային իգուանաները սնվում են հիմնականում տեղատվության և մակընթացության ժամանակ դուրս եկած խեցգետիններով, հանելով նրանց քարերի տակից:

Լող[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովային իգուանաները լողում են ալիքաձև շարժելով իրենց մարմինը: Սուզվել նախընտրում են մակընթացության ժամանակ, երբ ջուրն ամբողջությամբ տաքացած է արևից: Երիտասարդ կենդանիները պահվում են մակերեսային ջրում: Մեծահասակ կենդանիները հեռանում են ափից: Արուները ավելի են հեռանում ափից, քան էգերը: Ջրի տակ իգուանաները կարողանում են պահել շնչառությունը 1 ժամ: Լողալու ժամանակ թթվածնի համար նախատեսված արյունը գնում է միայն կենսական կարևոր օրգաններին:

Բացի սնունդ փնտրելուց, մողեսը կարող է սուզվել, որպեսզի պաշտպանվի գիշատիչներից կամ զովանա շոգից:

Բազմացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազմացման շրջանում էգերի մոտ հայտնվում են կարմիր հետքեր: Այս մոզեսը պիգմենտներ ստանում է սննդի միջոցով: Մրցակիցները պայքարում են, գլուխները շարժելով: Էգը հավաքում է ձուն ավազի մեջ գտնվող բնում կամ հրաբխային մոխրում, առնվազն ցամաքից 300 մ հեռավորության վրա, մի քանի օր հսկում է ձվերը, իսկ հետո թողնում այն: Ինկուբացիայի շրջանը տևում է շուրջ 95 օր:

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովային իգուանան հանդիպում է արշիպելագի բոլոր կզղիներում, հիմնականում ժայռոտ ափերում, աղոտ ճահիճներում և սաղարթախիտ անտառներում: Ծովային իգուանաները ապրում են միայն Գալապագոսյան Կղզիներում՝ Հարավային Ամերիկայի ափերին:

Թշնամիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինտրոդուկցիա (կենսաբանական) գիշատիչները, որոնցից իգուանաները գործնականում պաշտպանություն չունեն, ներառում են այնպիսի կենդանիների, որոնցից են խոզերը, շները, կատուները և առնետները: Շները կարող են հարձակվել մեծ իգուանաների վրա, ուտել երիտասարդ իգուանաներին և նրանց ձվերը[5]: Դա խոչընդոտում է նրանց վերատադրմանը և գոյատևմանը[6][7]: Շատ գիշատիչներ՝ գալապագոսյան կանյուկներ, սպիտակ բուեր, ճայեր, ձկնկուլներ և օձեր, որոնք կարող են որսալ ոչ մեծ ծովային իգուանաների[8][9][10] : Տեղի գիշատիչներից կանյուկը հավանաբար ամենակարևորն է համարվում[9], բայց ծովային իգուանաները ունեն հակագիշատչային դրսևորում, որը պակասեցնում է գիշատչի ազդեցությունը[11]: Ենթադրվում է, որ մեծ շնաձկները կարող են վնաս հանդիսանալ ափին կերակրվող իգունաների համար: Սակայն 20 տարի դիտարկումների ընթացքում նկատվել է, որ ոչ մի հաջողակ որս չի եղել: Հաճախ գալապագոսյան ծովային առյուծները կարող են պատահաբար շնչակտուր անել իգուանաներին, կամ էլ նրանց հետ խաղալ այնքան, մինչև նրանք սատկեն[12]:

Ծովային իգուանաները Գալապագոսյան կղզիներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Integrated Taxonomic Information System — 2000.
  2. The Reptile Database / P. Uetz — 2015.
  3. Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии|страницы=205
  4. Перечень видов млекопитающих, птиц, рептилий, амфибий, рыб и беспозвоночных, экспорт, реэкспорт и импорт которых, а также их частей или дериватов регулируется в соответствии с Конвенцией о международной торговле видами дикой фауны и флоры, находящимися под угрозой исчезновения (СИТЕС) // Справочные материалы по нормативно-правовому обеспечению деятельности зоопарков и питомников Российской Федерации (часть I). Вестник информационного центра ЕАРАЗА. — М.: Информационный центр ЕАРАЗА, 2005. — С. 253. — 274 с.
  5. «Marine Iguanas»։ Cornell University։ Վերցված է 2018-01-03 
  6. Berger, Silke; Wikelski, Martin; Romero, Michael; Kalko, Elisabeth; Roedl, Thomas Behavioral and physiological adjustments to new predators in an endemic island species, the Galapagos marine iguana(անգլ.) // Hormones and Behavior : journal. — 2007. — Т. 52. — № 5. — С. 653—663. — doi:10.1016/j.yhbeh.2007.08.004 — PMID 17904141.
  7. «Iguanas and Lizards»։ Galapagos Conservancy։ Վերցված է 2018-01-03 
  8. «Marine Iguanas, Amblyrhynchus cristatus»։ MarineBio։ Վերցված է 2018-01-03 
  9. 9,0 9,1 Jackson, M.H. (1993)։ Galapagos, a Natural History։ էջեր 121–125։ ISBN 1-895176-07-7 
  10. «From Planet Earth II, a baby iguana is chased by snakes»։ BBC։ 2016-11-15։ Վերցված է 2018-01-03 
  11. «Galapagos Marine Iguana»։ ARKive։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-11-24-ին։ Վերցված է 2018-01-03 
  12. Silke Berger, Martin Wikelski, L. Michael Romero, Elisabeth K. V. Kalko, Thomas Rödl Behavioral and physiological adjustments to new predators in an endemic island species, the Galápagos marine iguana // Hormones and Behavior. — 2007-12. — В. 5. — Т. 52. — С. 653—663. — ISSN 1095-6867. — doi:10.1016/j.yhbeh.2007.08.004

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]