Խուլ եղինջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խուլ եղինջ
Խուլ եղինջ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Բազմամյա
Ընտանիք Շրթնածաղիկներ
Ցեղ Խուլ եղինջ
Լատիներեն անվանում
Lamium album


Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 32538
NCBI 53159

Խուլ եղինջ (լատ.՝ Lamium album), եղինջամայր, անմեղ եղինջ, խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Աճում է հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն գոտում, նախկին ԽՍՀՄ-ում՝ ամենուրեք։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուլ եղինջ սպիտակ Բուսաբանական նկարազարդում Հ. Շտուրմանի Deutschlands Flora in Abbildungen գրքից, 1796

Ցողունը թույլ ճյուղավորվող է։ Բարձրությունը 30-60 սմ է։ Տերևները հակադիր են, ատամնաեզր (նման են եղինջի տերևներին, բայց զուրկ են գեղձային խայթող մազիկներից)։ Սղոցաեզր, ձևով նման են եղինջի տերևներին, բայց զուրկ են գեղձային խայթող մազիկներից։ Ցողունը թույլ ճյուղավորված է։ Ծաղիկներն անկանոն են, սպիտակ, հազվադեպ՝ վարդագույն՝ խմբված վերին տերևանութներում։ Ծաղկում է ապրիլ-սեպտեմբերին։ Պտուղը ընկուզիկ է։

Ծաղկի բանաձևը՝ Male and female sign.svg [1].

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Lamium album 001.JPG

Հայտնի է 40, ՀՀ-ում՝ 6 (7) տեսակ՝

  • խուլ եղինջ սպիտակ (L.album),
  • խուլ եղինջ բծավոր (L. maculatum),
  • խուլ եղինջ ցողունագիրկ (L. amplexicaule),
  • խուլ եղինջ թաղիքավոր (L. tomentosum) և այլն։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է ՀՀ գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է անտառներում, անտառեզրերին, մարգագետիններում, այգիներում, բանջարանոցներում և այլն։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեղրատու է։ Ծաղիկները և տերևները պարունակում են դաբաղանյութեր, շաքարներ, եթերային յուղ, սապոնիններ, ասկորբինաթթու։ Դեղաբույս է։ Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են աղաղանյութեր, շաքարներ, եթերայուղեր, վիտամիններ, սապոնիններ, ասկորբինաթթու։ Մատղաշ տերևներն օգտագործվում են սննդի մեջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ботаника: учебник для студ. образоват. учреждений сред. проф. образования/ [А.С. Родионова и др.]. — М: Издательский центр "Академия", 2006. — С. 256. — 288 с. — ISBN 5-7695-2245-3

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. Иллюстрированный определитель растений Средней России. Т. 3. — М։ Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований. — 2004. — С. 125. ISBN 5-87317-163-7.
  • Атлас лекарственных растений СССР. — М., 1962.
  • В. В. Решетняк, И. В. Цигура «Травник» 1999.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png