Լոտո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լոտո
Տեսակվիճակախաղ
Թողարկման տարեթիվ1530 թվական
Ժանրսեղանի խաղ
Խաղացողների քանակ2-8 խաղացողներ
Տարիքսկսած 5 տարեկանից
Տեղադրման ժամանակ3 րոպե
Պարտիայի տևողություն5-10 րոպե
Takarakuji Վիքիպահեստում
Շառլ Շապլեն, «Լոտո խաղ» (1865 թվական)

Լոտո, (ֆր.՝ loto իտալ.՝ lotto-и), մի շարք թվերով հատուկ խաղաքարտերով մոլեխաղ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ լոտոն ի հայտ է եկել Ջենովայում (Իտալիա), 16-րդ դարում: Խաղն անմիջապես ձեռք բերեց լայն տարածում, բայց որոշ ժամանակ անց արգելվեց Վենետիկի սենատի կողմից որպես ազարտային խաղ: Ռուսաստանում լոտոն հայտնվեց միայն 18-րդ դարում և անմիջապես մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց, սակայն հասանելի էր միայն ապահովված մարդկանց: Միայն 20-րդ դարում այդ խաղին կարողացան միանալ հասարակության այլ խավեր: ԽՍՀՄ-ում լոտոն ճանաչված էր որպես ընտանեկան և զարգացնող խաղ:

Խաղի կանոնները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խաղաքարտերի վրա 5 շարքով 3 տողերում և 9 սյունակներում տեղավորված են 15 պատահական թվեր, տասնյակները համապատասխանում են ձախ սյունակին՝ սկսած զրոյից, 90-ը տեղավորվում է վերջին սյունակում: Խաղը կայանում է նրանում, որ խաղացողները փակում են խաղաքարտի վրայի համարները հատուկ խաղանիշերի վրա նշված 1-ից մինչև 90 թվերը (ավելի հաճախ փայտե կամ պլաստմասե տակառիկներ): Խաղացողներից մեկը (սովորաբար հերթով ամեն շրջանում) հայտարարում է թիվը, որը նա կարդում է «մութ» պարկից հանած խաղանիշերի վրա: Հաղթում է այն խաղացողը, որն ավելի շուտ է փակում բոլոր թվերը կամ (ըստ համաձայնության) մեկ և ավելի հորիզոնական շարքեր իր խաղաքարտի վրա։ Վերջին դեպքում հաղթանակը, որը կախված է փակված թվերի շարքերից, կարող է կազմել միայն կես հաղթանակ կամ ընդհանրապես բացակայել՝ միայն ավարտելով ընթացիկ շրջանը և սկսելով նորը։

Խաղաքարերի վրա շատ թվեր ունեն ժողովրդական անուններ (օրինակ՝ 12 -դյուժին, 13 - սատանի դյուժին)։

Տարբերակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան լոտոյի տարբեր տեսակներ, երբ խաղաքարտերի վրա պատկերված են այլ սիմվոլներ։ Լոտոն դառնում է դիդակտիկ խաղ տարրական դասարանցիներին ճանապարհային երթևեկության կանոնները սովորեցնելու համար[1], միջնակարգ դպրոցի աշակերտների համար՝ համակցված մտածողության զարգացման համար[2]:

Լոտոն մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտոն Չեխովի «Երեխաները» պատմվածքում լոտո են խաղում երեկոյան առանց հսկողության մնացած երեխաները՝ 2 եղբայր, 2 քույր և խոհարարի որդին։ Նրանց խաղի մեջ ուզում էր «մտնել» նաև գիմնազիստ Վասյան, բայց քանի որ վերջինս որպես խաղադրույք 1 մանրադրամի փոխարեն դրեց 1 ռուբլի, երեխաները հրաժարվեցին նրան խաղի մեջ ընդգրկել։

Սովետական ժամանակաշրջանում խաղը քաղքենիության, «նախկինների», ձայնազուրկների խորհրդանիշն էր: «Լույս՝ Ռուսաստանի վրա» (1947) ֆիլմի հերոսներից Օպտիմիստը (դերակատար՝ Ռոստիսլավ Պլյատ) բացականչում է․ «Իսկ մենք եկեք․․․ լոտո խաղա՜նք։ Մեզ կգան վերցնելու, իսկ մենք նստած ենք և լոտո ենք խաղու՜մ»:

Հեռուստատեսային վիճակախաղեր և հեռարձակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սպորտլոտո, 1970 թվականի հոկտեմբերի 19, Օստանկինո 1-ին ալիք, 2004 թվականի հունվար, ՆՏՎ
  • Ռուսական լոտո, 1994 թվականի հոկտեմբերի 16, Ռոսիա 1, Սպորտ, ՆՏՎ - սա ժողովրդական «լոտոյի» առևտրական տարբերակն է։ Ունի պետական վիճակախաղի կարգավիճակ։ Մրցանակները լինում են ինչպես դրամական, այնպես էլ իրային (բնակարան, ավտոմեքենա և այլն)։ Խաղերը անցկացվում են ՆՏՎ հեռուստաալիքով ամեն շաբաթ։ Հաղորդավար՝ Միխաիլ Բորիսով[3]։
  • Բինգո-ՏՎ, հեռուստաալիք, 1997 թվական, Հինգերորդ ալիք (Ռուսաստան)
  • Ոսկե բանալի 1997 թվականի դեկտեմբերի 20-ից 2015 թվականի հունիսի 6, ՏՎ Ցենտր (20.12.1997 - 25.07.1998), Ռոսիա 1 (06.03.1999 - 19.08.2006), ՆՏՎ (02.09.2006 - 06.06.2015)
  • Ոսկե բանալի 36-ից 6, 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ից 2015 թվականի հունիսի 6, ՆՏՎ
  • Ձեր լոտոն, 2001 թվականի հուլիսի 14, «Բելարուս 2» ալիքի իսկական ժամանակը
  • Առատաձեռն լոտո, 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ից 2002 թվականի օգոստոսի 31, ՌԵՆ ՏՎ
  • Արդար խաղ, 2004 թվականի հուլիսի 8-ից 2007 թվականի մարտի 24, ՌԵՆ ՏՎ
  • Հաջողության խաղաքար, 2002 թվականի դեկտեմբերի 1-ից 2005 թվականի մարտի 20, ՆՏՎ (01.12.2002 - 29.08.2004), [[ՏՎ Ցենտր] (24.10.2004 - 20.03.2005)
  • Խաղում ենք Կենո, 2003 թվականի ապրիլի 27-ից 2004 թվականի փետրվարի 22, ՆՏՎ
  • Հաղթող խաղաքարտ, 2006 թվականի սեպտեմբերի 23-ից 2014 թվականի հունիսի 28, ՆՏՎ
  • Ոսկե խորանարդիկներ, 2007 թվականի հունվարի 20-ից հունիսի 28, ՆՏՎ
  • Ռուսական եռյակ, 2007 թվականի օգոստոսի 4-ից 2014 թվականի հունիսի 28, ՆՏՎ
  • Հաջողության ծածկագիր, 2011 թվականից 2014 թվականի հուլիսի 1
  • Ծնունդդ շնորհավո՜ր, 2007 թվականի սեպտեմբերի 23-ից 2008 թվականի փետրվարի 27, ՆՏՎ
  • Սուպեր լոտո, 2005 թվականի փետրվարի 27-ից ներկա օրեր, Ազգային առաջին հեռուստաալիք (Բելառուս)
  • Ոսկե լոտո, 2003 թվականի փետրվարի 22-ից ներկա օրեր, Ուկրաինայի ազգային վիճակախաղ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Меньшова И. В. Дорожное лото // Начальная школа. — 2009. — № 6. — С. 32-33.
  2. Бердникова Е. Е. Математические лото, кроссворды и кросснамберы как средство усвоения и контроля элементов комбинаторики в 5-6 классах // Информационно-коммуникационные технологии в педагогическом образовании. — 2014. — № 5 (33). — С. 1-5.
  3. «Русское лото»։ НТВ.ру։ Վերցված է 2017-04-24 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Лото // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]