Իմանտ Զիեդոնիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իմանտ Զիեդոնիս
լատիշ․՝ Imants Ziedonis
LV-Mi-888.jpg
Ծնվել էմայիսի 3, 1933(1933-05-03)[1][2][3][4]
ԾննդավայրՌագացիեմս, Lapmežciems Parish, Էնգուրեյի շրջան, Լատվիա
Վախճանվել էփետրվարի 27, 2013(2013-02-27)[1][5][6][7] (79 տարեկանում)
Վախճանի վայրՌիգա, Լատվիա[8][9][10]
Մասնագիտությունբանաստեղծ
Լեզուլատվիերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Latvia.svg Լատվիա[11][12]
ԿրթությունԼատվիայի համալսարան և ՌԳԱ Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտ
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ՊարգևներՃանաչման Խաչ Երեք աստղերի շքանշան և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
ԱմուսինԱուսմա Զիեդոնիս-Կանտանե
Imants Ziedonis Վիքիպահեստում

Իմանտ Զիեդոնիս (լատիշ․՝ Laimonis Vāczemnieks, մայիսի 3, 1933(1933-05-03)[1][2][3][4], Ռագացիեմս, Lapmežciems Parish, Էնգուրեյի շրջան, Լատվիա - փետրվարի 27, 2013(2013-02-27)[1][5][6][7], Ռիգա, Լատվիա[8][9][10]), լատվիացի գրող, արձակագիր։ ԼԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1967)։ ԼԽՍՀ ժողովրդական գրող (1977), «Երեք աստղ» շքանշանի ասպետ (1995)։ Ռիգայի «Դայլես» թատրոնի դերասանուհի Աուսմա Զիեդոնիս-Կանտանեի ամուսինը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իմանտ Զիեդոնիսը ծնվել է 1933 թվականին Յուրմալայի Սլոկա շրջանում։ Ավարտել է Տուկումսկի միջնակարգ դպրոցը, 1959 թվականին՝ Լատվիայի համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։ 1964 թվականին գրականության բարձրագույն դասընթացներ է անցել ՌԴ ԳԱ Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտում։ Զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ, եղել է գրադարանավար, ճանապարհաշինարար, ուսուցիչ, խմբագիր[13]:

Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Հող և երազանք» (Zemes un sapņu smilts) տպագրվել է 1961 թվականին։ Տասնամյակի վերջում նա իր հաստատուն տեղն է ունեցել լատվիական գրականության մեջ՝ տպագրելով ևս երեք բանաստեղծական ժողովածուներ՝ «Սրտի ուժանակ» (Sirds dinamīts, 1963), «Մոտոցիկլ», (Motocikls, 1965) և «Ես գտնում եմ ինձ» (Es ieeju sevī, 1968

Միաժամանակ ստեղծագործել է արձակ ժանրում։ 1965 թվականին լույս է տեսել նրա «Պոետի սիրտը» (Dzejnieka dienasgrāmata), 1967 թվականին՝ «Փրփրակալած արահետով» ստեղծագործությունները, որից հետո Զիեդոնիսը գլխավորել է գրողների միության խորհուրդը և դարձել է Լատվիայի մշակութային հիմնադրամի նախագահը[14]: 1970-ական թվականներին ուսումնասիրել է լատվիական ժողովրդական մշակույթի արմատները։ Հաստատվել է Մուրյանի քաղաքից դուրս գտնվող գյուղական վայրում, որտեղ նաև տուն է կառուցել և գրել իր երեք քնարական և հեգնական մանրապատումների գրքեր («Epifānijas», 1971, 1974, 1994), որոնք նույնականացվում են որպես արձակ բանաստեղծություն[15]: Այս ժամանակաշրջանում Զիեդոնիսը հավաքել և գրել է ժողովրդական հեքիաթներ և մանկական գրքեր՝ «Գունավոր հեքիաթներ» (Krāsainās pasakas, 1973), «Արջերի հեքիաթը» (Lāču pasaka, 1976) և «Դատարկաբանություն և հեքիաթներ» (Blēņas un pasakas, 1980)։ Նրա «Ինչ է կոլխոզը» (Kas tas ir - kolhozs, 1984) գիրքը ուղղակիորեն հասցեագրված էր կոլխոզին կամ խորհրդային կոլտնտեսությանը։

Զիեդոնիսը եղել է Լատվիական ազգային վերածնունդ «Ատմոդա» շարժման նշանավոր դեմքերից։ 1990 թվականին ընտրվել է որպես Լատվիայի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի անդամ և մեկն էր այն անդամներից, ով կողմ է քվեարկել Լատվիայի անկախության հռչակագրի վերականգնման համար[16]:

Մահը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահացել է 2013 թվականի փետրվարի 27-ին Ռիգայում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 http://translation.babylon.com/english/Imants%20Ziedonis/
  3. 3,0 3,1 http://www.baltictimes.com/news/articles/32603/
  4. 4,0 4,1 http://www.discogs.com/artist/1512409-Imants-Ziedonis
  5. 5,0 5,1 5,2 http://translation.babylon.com/english/Imants+Ziedonis/
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.last.fm/music/Imants+Ziedonis
  7. 7,0 7,1 7,2 http://www.worldliteratureforum.com/forum/showthread.php/43669-Imants-Ziedonis
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.demotix.com/news/1849420/funeral-held-latvian-poet-imants-ziedonis
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.demotix.com/photo/1106889/waffen-ss-march-legionnaires-memorial-day-riga
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.demotix.com/photo/625761/waffen-ss-march-legionnaires-memorial-day-riga
  11. http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/latvia/lvfamous2.htm
  12. LIBRIS — 2012.
  13. Հանուն բարեկամության, «Բալթիական առավոտ», լատվիական պատմվածքների ժողովածու, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, 1983
  14. Skujins, Z: "Imants Ziedonis Opens Clocks", World Literature Today, Spring 1998.
  15. «Imants Ziedonis "Es ieeju sevī", "Taureņu uzbrukums", "Epifānijas" I un II by Guntis Berelis»։ kulturaskanons.lv։ Վերցված է 1 February 2015 
  16. «Poet Imants Ziedonis dies at 79»։ The Baltic Times։ 28 February 2013։ Վերցված է 14 January 2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]