Իբրահիմ Շինասի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իբրահիմ Շինասի
Ibrahim-shinassi-effendi.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 5, 1826(1826-08-05)
Ծննդավայր Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել է սեպտեմբերի 13, 1871(1871-09-13)[1] (45 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Մասնագիտություն բանաստեղծ, լրագրող, հեղինակ, թարգմանիչ, գրող և դրամատուրգ
Լեզու օսմաներեն
Ազգություն Ռուտուլներ
Քաղաքացիություն Ottoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Şinasi Վիքիպահեստում

Իբրահիմ Շինասի (թուրք.՝ İbrahim Şinasi), օսմանյան գրող, թարգմանիչ, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ: Համարվում է թուրքական դրամատուրգիայի և նոր թուրքական գրականության հիմնադիրը[2][3]: Համարվում է Թանզիմաթի առաջին հեղինակներից մեկը: 1948 թվականին մասնակցել է Ֆրանսիայում տեղի ունեցած հեղափոխությանը[4]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էթնիկ առումով Շինասին Ռուտուլ է[5][6][7]: Ծագումով Ռուսաստանի Շինազ գյուղից է[5]:

Ծնվել է 1826 թվականի օգոստոսի 5-ին օսմանյան բանակի սպայի ընտանիքում[8]: Երեք տարեկանից մեծացել է առանց հոր:

Իբրահիմ Շինասին մեծացել է աղքատ ընտանիքում: Մանկուց եղել է շատ ունակ երեխա: Տղայի ունակությունը նկատել է ֆրանսիացի սպա կոմս Շատոնեֆը, ով արդյունքում ընդունել է իսլամ և հանդես եկել Մուստաֆա Ռեշիդ փաշա անունով:

Կադրային հոսքի արդյունքում Ռեշիդ փաշան և Շինասին ժամանել են Փարիզ, որտեղ զբաղեցրել է քաղաքատնտեսական և ֆինանսական գիտություններով, ուսումնասիրել ֆրանսերեն և ֆրանսիական գրականություն: Արտասահմանում Շինասին ապրել է հինգ տարի:

Վերադառնալով Ստամբուլ սկսել է աշխատել ֆինանսական կոմիտեում, որտեղ աշխատել է մինչև 1858 թվականը: Այդ ժամանակ Շինասիին հովանավորն էր հայտնի քաղաքական և պետական գործիչ Յուսուֆ Քեմալ փաշա: Հետաքրքրված է եղել ժողովրդի շրջանում եվրոպականության տարածմամբ, ինչպես նաև թուրքերենի բարեփոխումներով: Այդ բարեփոխումներին Շինասին հասել է մեծ ջանքերի գնով: Նա նշում էր, որ գրականությունը նախատեսված է ոչ թե ընտրյալների, այլ ամբողջ հասարակության համար:

Բացի դրանից, Շինասին Քեմալ Նամըքի հետ միասին զբաղվել է այլ նախագծերով ևս, հատկապես Օսմանյան կայսրության կառավարման համակարգի արմատական փոփոխությունը: Այն հայացքները Շինասիի մահվանից հետո մոռացվել էին և դրանց միասին հիշել են միայն Երիտթուրքերի ժամանականերում: Այդպես էլ Շինասին համարվում է Թանզիմաթի ստեղծողներից մեկը:

Անդամակցել է Նոր օսմաններ հասարակական- քաղաքական շարժմանը:

1865 թվականին գաղթել է Փարիզ և վերադարձել Կոստանդնուպոլիս մահվանից ոչ շատ առաջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]