Թեփուղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թեփուղ
Թեփուղի գլուխը
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Ճառագայթալողակ ձկներ
Կարգ Ծածանազգիներ
Ընտանիք Ծածաններ
Ցեղ Թեփուղ
Տեսակ Թեփուղ
Լատիներեն անվանում
Squalius cephalus
(Linnaeus, 1758)
Հատուկ պահպանություն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 163581
NCBI 8284

Թեփուղ (լատ.՝ Leuciscus cephalus), թեփուկ, ծածանաձկների ընտանիքի ձուկ։ Հայաստանում (Արաքս, Մեծամոր, Հրազդան, Արփա, Ազատ, Որոտան, Ախուրյան, Աղստև գետերում և դրանց ջրերով սնվող ջրանցքներում, ջրամբարներում) տարածված է թեփուղ կովկասյան (L.c. orientalis) ենթատեսակը։ Միջին չափի ձուկ է։

Արտաքին կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարմինն իլիկաձև է, երկարությունը՝ 15-25 (երբեմն՝ մինչև 40) սմ, զանգվածը՝ 1 կգ։ Գլուխը խոշոր է, լայն։ Բերանը մեծ է՝ դնչի ծայրին դեպի վեր ուղղված թեք կտրվածքով։ Պոչի լողակը մկրատաձև է։ Թեփուկները խոշոր են, կողագծում՝ 39-45 հատ։ Մեջքային լողակում կա 10-12 ճառագայթ, հետնալողակում՝ 11-12։ Կլանային ատամները երկշարք են։ Խռիկային առէջները կարճ են, սրածայր, 6-10 հատ։ Մեջքը մոխրագորշ է՝ կանաչավուն նրբերանգով, կողքերը՝ արծաթափայլ կամ ոսկեփայլ։ Փորիկը սպիտակ է։ Կողքերի և մեջքի թեփուկներն արտաքինից երիզված են մուգ, բարակ շերտագծով։ Մեջքային և պոչային լողակները մոխրագույն են, կրծքային, փորային լողակները և հետնալողակը՝ դեղնավուն կամ նարնջագույն։ Լողակների հիմքերը վառ գունավորված են։ Աչքի ծիածանաթաղանթը ոսկեգույն է կամ դեղնավուն։

Բազմացում և զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սեռահասուն է դառնում 1-2 տարեկանում։ Արուներն էգերից 1 տարով ավելի շուտ են հասունանում։ Սեռական երկձևությունը թույլ է արտահայտված։ Բազմանում է գարնանը, այդ շրջանում արուների գլխի և մարմնի վրա հայտնվում է մանր ալրագույն ցան։ Բեղունությունը հասնում է մինչև 120 հազար ձկնկիթ (այն դեղին է՝ 1, 2-1, 5 մմ տրամագծով), կպչուն, Դնում է ստորջրյա առարկաների կամ բույսերի վրա։

Սննդառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենդանակեր է. երիտասարդները սնվում են տարբեր անողնաշարավորներով՝ ջուրն ընկած միջատներով ու նրանց թրթուրներով, ջրալվերով, ջրային այլ անողնաշարավորներով, հասունները՝ մանր ձկներով, գորտերով, խեցգետիններով, առավել խոշորները՝ նաև մանր կաթնասուններով։  

Բնական ջրակալներում հաճախ վարակվում է մակաբույծ որդերով (փոկորդ և կարթագլուխ), որոնք մակաբուծում են թեփուղի որովայնի խոռոչում կամ աղիների պատերի վրա։ Արդյունաբերական նշանակություն չունի։ Սիրող, ձկնորսության օբյեկտ է։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png