Էդուարդ Վիլդե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էդուարդ Վիլդե
էստ․՝ Eduard Vilde
Eduard Vilde 1911.jpg
Ծնվել էմարտի 4, 1865(1865-03-04)[1]
ԾննդավայրՊուդիվեռե, Վեյկե-Մաառյա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Վախճանվել էդեկտեմբերի 26, 1933(1933-12-26)[2][1] (68 տարեկանում)
Վախճանի վայրՏալլին, Էստոնիայի Հանրապետություն[2]
Մասնագիտությունդիվանագետ, գրող, լրագրող և երգիծաբան
Լեզուէստոներեն[1]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
ԿուսակցությունEstonian Social Democratic Workers' Party
Eduard Vilde Վիքիպահեստում

Վիլդե Էդուարդ (էստ․՝ Eduard Vilde, մարտի 4, 1865(1865-03-04)[1], Պուդիվեռե, Վեյկե-Մաառյա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն - դեկտեմբերի 26, 1933(1933-12-26)[2][1], Տալլին, Էստոնիայի Հանրապետություն[2]), էստոնացի գրող։

Վաղ շրջանի գործերը կենցաղային են, հիմնականում՝ հումորիստական պատմվածք ֆելինտոններ են։ Վիլդեի «Դեպի անհյուրընկալ երկիր» (1896) վեպը պատմում է չքավոր գյուղացու ողբերգական ճակատագրի մասին, «Երկաթյա ձեռքեր» (1898) վեպը նկարագրում է պրոլետարիատի տառապանքները։ «Պատերազմը Մահտ բայում» (1902), «Երբ անիյացի գյուղացիները այցելեցին Տալլին» (1903) և «Մարգարե Մալասվետը» (1905—1908) պատմության եռերգության մեջ Վիլդե պատկերել է 19-րդ դարի 50-ական թթ․ վերջերի գյուղացիական շարժումն ընդդեմ ֆեոդ, ճնշման ու շահագործման։ «Բուրժուազիա, պրոլետարիատ և հեղափոխություն» (1905) հոդվածում Վիլդե աշխատավորներին կոչ է արել համախմբվել սոցիալիստական դրոշի տակ՝ ընդդեմ կապիտալիզմի։ Ստիպված տարագրվելով Ֆինլանդիա, շարունակել է պայքարը «Կաակ» («Անարգանքի սյուն», 1906) երգիծական ամսագրում։ 1906—1917-ին եղել է Գերմանիայում, Դանիայում, Ամերիկայում։ 1913-ին Էստոնիայում լույս է տեսել «Քմծիծաղներ» պատմվածքների և ակնարկների ժողովածուն, «Տան ոգին» պիեսը, 1916-ին՝ «Մյաեկյուլցի կաթնավաճառը» վեպը։ 1917Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո վերադարձել է հայրենիք։ Վիլդեն չի հասկացել Հոկտեմբերյան հեղափոխության նշանակությունը։ Գերմանիայում նացիստների իշխանության գլուխ անցնելուց (1933) և էստոնացի ֆաշիստների աշխուժացումից հետո կոչ է արել հակահարված տալ ֆաշիզմին։ Վիլդեի լավագույն գրքերն աչքի են ընկնում կոնֆլիկտների դրամատիզմով, գործողությունների լարվածությամբ, հուզական, կենդանի լեզվով։

Էդուարդ Վիլդեն հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Вильде Эдуард // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 440 CC-BY-SA-icon-80x15.png