Էդուարդ Վիլդե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էդուարդ Վիլդե
էստ․՝ Eduard Vilde
Eduard Vilde 1911.jpg
Ծնվել էմարտի 4, 1865(1865-03-04)[1][2][3]
ԾննդավայրՊուդիվեռե, Վեյկե-Մաառյա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Վախճանվել էդեկտեմբերի 26, 1933(1933-12-26)[4][1][2][…] (68 տարեկան)
Վախճանի վայրՏալլին, Էստոնիայի Հանրապետություն[4]
ԳերեզմանԱնտառային գերեզմանատուն
Մասնագիտությունդիվանագետ, գրող, լրագրող և երգիծաբան
Լեզուէստոներեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
ԿուսակցությունEstonian Social Democratic Workers' Party?
Eduard Vilde signature.jpg
Eduard Vilde Վիքիպահեստում

Վիլդե Էդուարդ (էստ․՝ Eduard Vilde, մարտի 4, 1865(1865-03-04)[1][2][3], Պուդիվեռե, Վեյկե-Մաառյա, Լյաենե-Վիրումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն - դեկտեմբերի 26, 1933(1933-12-26)[4][1][2][…], Տալլին, Էստոնիայի Հանրապետություն[4]), էստոնացի գրող։

Վաղ շրջանի գործերը կենցաղային են, հիմնականում՝ հումորիստական պատմվածք ֆելինտոններ են։ Վիլդեի «Դեպի անհյուրընկալ երկիր» (1896) վեպը պատմում է չքավոր գյուղացու ողբերգական ճակատագրի մասին, «Երկաթյա ձեռքեր» (1898) վեպը նկարագրում է պրոլետարիատի տառապանքները։ «Պատերազմը Մահտ բայում» (1902), «Երբ անիյացի գյուղացիները այցելեցին Տալլին» (1903) և «Մարգարե Մալասվետը» (1905—1908) պատմության եռերգության մեջ Վիլդե պատկերել է 19-րդ դարի 50-ական թթ․ վերջերի գյուղացիական շարժումն ընդդեմ ֆեոդ, ճնշման ու շահագործման։ «Բուրժուազիա, պրոլետարիատ և հեղափոխություն» (1905) հոդվածում Վիլդե աշխատավորներին կոչ է արել համախմբվել սոցիալիստական դրոշի տակ՝ ընդդեմ կապիտալիզմի։ Ստիպված տարագրվելով Ֆինլանդիա, շարունակել է պայքարը «Կաակ» («Անարգանքի սյուն», 1906) երգիծական ամսագրում։ 1906—1917 թվականներին եղել է Գերմանիայում, Դանիայում, Ամերիկայում։ 1913 թվականին Էստոնիայում լույս է տեսել «Քմծիծաղներ» պատմվածքների և ակնարկների ժողովածուն, «Տան ոգին» պիեսը, 1916 թվականին՝ «Մյաեկյուլցի կաթնավաճառը» վեպը։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո վերադարձել է հայրենիք։ Վիլդեն չի հասկացել Հոկտեմբերյան հեղափոխության նշանակությունը։ Գերմանիայում նացիստների իշխանության գլուխ անցնելուց (1933) և էստոնացի ֆաշիստների աշխուժացումից հետո կոչ է արել հակահարված տալ ֆաշիզմին։ Վիլդեի լավագույն գրքերն աչքի են ընկնում կոնֆլիկտների դրամատիզմով, գործողությունների լարվածությամբ, հուզական, կենդանի լեզվով։

Էդուարդ Վիլդեն հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Eesti biograafiline andmebaas ISIK (эст.)
  3. 3,0 3,1 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Вильде Эдуард // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 440 CC-BY-SA-icon-80x15.png