Զվենո (ռազմականացված կազմակերպություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զվենո
Звено
ՏեսակԲուլղարիայի քաղաքական կուսակցություն
ԵրկիրFlag of Bulgaria (1948-1967).svg Բուլղարիա
ՀիմնադիրKimon Georgiev? և Damyan Velchev?
Հիմնադրված1927
Լուծարված1949
Գաղափարախոսությունազգայնականություն, corporatism? և statism?
ՇտաբՍոֆիա, Բուլղարիա

Զվենո (բուլղար․՝ Звено),  Բուլղարիայի ռազմական և քաղաքական կազմակերպություն, որը հիմնադրվել է 1927 թվականին բուլղարական բանակի մի խումբ սպաների կողմից: Ունեցել է իր տպագիր պարբերականը նույն անվան տակ ։

Զվենո կազմակերպության անդամները ֆաշիստներ չէին, բայց միևնույն ժամանակ կողմ էին էթիստական և կորպորատիվ տնտեսության հաստատմանը։ Նրանք պայքարում էին ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպության ահաբեկիչների դեմ և դեմ էին հանդես գալիս մակեդոնական ազատագրական շարժմանը։ Զվենոն սերտորեն կապված էր նաև այսպես կոչված Ռազմական լիգայի հետ, կազմակերպություն, որը կանգնած էր 1923 թվականի պետական հեղաշրջման հետևում և պատասխանատու էր վարչապետ Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկիի սպանության համար:

1934 թվականին Զվենայի սպաները, ինչպիսիք են գնդապետ Դամյան Վելչևը և գնդապետ Կիմոն Գեորգիևը, բռնազավթել են իշխանությունը երկրում և ավտորիտար ռեժիմ հաստատել: Գեորգիեւը վարչապետ է դարձել։ Նրանք լուծարեցին բոլոր կուսակցություններն ու արհմիությունները և բացահայտ հարձակվեցին ՎՄՌՕ-ի վրա։ Նրանց կառավարությունը ներկայացրել է կորպորատիվ տնտեսությունը, նման նրան, ինչ եղել է Իտալիայում Բենիտո Մուսոլինիի կառավարության ժամանակահատվածում։ Ցար Բորիս III-ը, Զվենոյի հակառակորդը, հերթական հեղաշրջումն է կազմակերպել գեներալ Պենչո Զլատևի (միապետ, համոզմունքների համաձայն, նաև Զվենոյի անդամի) միջոցով, որը վարչապետ է դարձել 1935թվականի հունվարին: 1935 թվականի ապրիլին նրան փոխարինեց Անդրեյ Տոշևը, որը նույնպես նախկին միապետ էր: 1934 թվականի բուլղարական պետական հեղաշրջմանը մասնակցելուց հետո Զվենոյի կողմնակիցները հայտարարել են, որ մտադիր են անհապաղ դաշինք կնքել Ֆրանսիայի հետ և ձգտում են միավորվել Բուլղարիային Հարավսլավիայի կազմում[1]։ Զվենոն նաև աջակցում էր Ալբանիայի բռնակցմանը Հարավսլավիային[2]։

1943 թվականին Զվենոյի անդամները միացան Դիմադրության շարժմանը՝ Հայրենական ճակատին։ 1944 թվականի սեպտեմբերին Հայրենական ճակատի անդամները հեղաշրջում կատարեցին, որն ուղեկցվեց Բուլղարական կոմունիստական կուսակցության գլխավորած ապստամբությամբ։ Կիմոն Գեորգիևը վարչապետ է դարձավ և Դամյան Վելչևը՝ պաշտպանության նախարար։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 28-ին նրանց հաջողվեց հրադադարի մասին համաձայնագիր ստորագրել ԽՍՀՄ-ի հետ[3][4]։

1946 թվականին Վելչևը հրաժարական է տվել ի նշան կոմունիստների գործողությունների դեմ բողոքի, այն դեպքում, երբ Գեորգիևին փոխարինել է կոմունիստների առաջնորդ Գեորգի Դիմիտրովը, որից հետո Բուլղարիան դարձել է Ժողովրդական Հանրապետություն: Գեորգիևը կառավարությունում մնացել է մինչև 1962 թվականը, սակայն Զվենոն 1949 թվականին դադարել է գոյություն ունենալ որպես ինքնավար կազմակերպություն: Այն մնացել էր Հայրենական ռազմաճակատի շրջանակներում, սակայն մինչ այդ դարձել էր խամաճիկային կազմակերպություն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Khristo Angelov Khristov. Bulgaria, 1300 years. Sofia, Bulgaria: Sofia Press, 1980. Pp. 192.
  2. Plamen S. T︠S︡vetkov. A history of the Balkans: a regional overview from a Bulgarian perspective. EM Text, 1993. Pp. 195.
  3. «Борислав Гърдев - Противоречивият властник Кимон Георгиев (По повод 40 години от смъртта му)»։ liternet.bg։ Վերցված է 2017-10-27 
  4. «Соглашение о перемирии с Болгарией» (ռուսերեն)։ lektsia.com։ Վերցված է 2017-10-27 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]