Զոսիմայա դպրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զոսիմայա դպրոց
Zosimaia.jpg
Տեսակդպրոց
Հիմնադրված է1828
Անվանված էZosimades?
ԵրկիրFlag of Greece.svg Հունաստան
ՏեղագրությունIoannites Municipality?
Կայքgym-zosim.ioa.sch.gr/wp/

Յանինայի (Էպիրուս) Զոսիմայա դպրոց (հուն․՝ Ζωσιμαία Σχολή, Zosimaía Scholí), տարածաշրջանի Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանում (1828-1913) հունական միջնակարգ մակարդակի ամենակարևոր ուսումնական հաստատություններից մեկը: Զոսիմայան հիմնադրվել է 1828 թվականին, Զոսիմաս եղբայրների անձնական միջոցներով և դեռեւս գործում է որպես ավագ դպրոց՝ Հունաստանի կրթության նախարարության կանոնակարգի համաձայն:

Հիմնադրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլաոս Զոսիմասի կիսանդրին

Անկախության համար հունական պատերազմի տարիներին (1821-1830 թվականներ) և այն ժամանակ, երբ Եպիրուսի (Յանինա) տարածաշրջանում հակամարտությունները դեռևս բորբոքված էին, քաղաքը, որը հայտնի էր իր մշակութային և կրթական հիմքով և որը եղել է հունական կրթության գլխավոր կենտրոնը, ընկել էր կարճաժամկետ անկման մեջ:

Այդ պահին Զոսիմաս հինգ եղբայրները, ովքեր տեղափոխվել էին Ռուսաստան և հաջողակ առեւտրականներ դարձել, որոշում են կայացրել իրենց հայրենիքում զգալի ներդրում ունենալ, հովանավորելով նոր ուսումնական հաստատության հիմնադրումը: Zosimaia դպրոցը հիմնադրվել է 1828 թվականին և սկզբից գործում էր որպես քառամյա դպրոց: Յանինայի դպրոցի կոմիտեն, որը պատասխանատու էր քաղաքի կրթական հաստատության կառավարման համար, Զոսիմիայի ղեկավարման համար լիարժեք պատասխանատվություն ունի Զոսիմասների ընտանիքի ֆինանսական օգնության հետ միասին:

Անաստասիոս Սակելարիոսի վարչակազմը, 1833-1862[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական մուտքի տեսքը

1833 թվականին Զոսիմայի տնօրենն դարձավ Զագորիից Անաստասիոս Սակելարիոսը, Աթանասիոս Պսալիդասի նախկին ուսանողը` Հունաստանի կրթության հիմնական մտավորականը և Ալի Փաշայի խորհրդականը: 1840 թվականին դպրոցի կրթական ծրագրում ավելացվել է ավելի քան երեք դասընթաց:

Սակելարիոսի վարչակազմի հետ Զոսիմիան դարձավ Օսմանյան աշխարհի ամենահայտնի հունարեն դպրոցներից մեկը: Ուսանողների մեծ մասը եղել է Էպիրուսից, բայց շատերը Օսմանյան կայսրության հունական համայնքներից էին, օրինակ, Արևելյան Ռումելիայից[1]: Կային նաև տեղափոխված ուսանողներ այլ հայտնի դպրոցներից, ինչպիսիք են` Կոստանդնուպոլսում (այժմ` Ստամբուլ) Ֆեների հունական ուղղափառ դպրոցը (հուն.` Μεγάλη του Γένους Σχολή): Բացի այդ, մի շարք թուրքեր ու ալբանացիներ են ընդունվել Զոսիմայա, որոնցից ոմանք դարձան իրենց երկրներում ղեկավար անձնավորություններ[2]: Սակելարիոսի վարչակազմի ժամանակ ուսանողների թիվը հասնում էր 400-ի: Զոսիմիայի շրջանավարտներից շատերը շարունակում էին իրենց ուսումը, հիմնականում Աթենքի համալսարանում կամ դառնում էին ուսուցիչ Բալկանյան թերակղզում գտնվող հունական դպրոցներից մեկում: 1860 թվականին դպրոցի բարձր հեղինակության շնորհիվ Աթենքի համալսարանը թույլատրում էր Զոսիմայայի շրջանավարտների ընդունելությունն առանց որևէ քննության: Այնուամենայնիվ, 1862 թվականին Սակելարիոսը հրաժարական տվեց Յանինայի այլ դպրոցական պաշտոնյաների հետ տարաձայնությունների արդյունքում:

Ուշ օսմանյան ժամանակաշրջան, 1862-1913[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս ժամանակահատվածում դպրոցի տնօրեններն էին.

  • Սպիրիդոն Մանարիս (1863–1881), նրա ղեկավարման ընթացքում ուսումնական ծրագրին ավելացվեց հնգամյա ուսուցումը:
  • Միլտիադիս Պանտազիս (1881–1888), Մոնոդենդրիից (Զագորի)
  • Սպիրիդոն Մանարիս (1881–1888), Սիդիրոկաստրոյից, Աթենքի համալսարանի պրոֆեսոր
  • Գեորգիոս Սորիրիդիտադիս (1891–1893)
  • Դիմիտրոս Կոնստաս (1891–1893)
  • Անտոնիս Տրավլանտոնիս (1895–1896):

Ուսուցիչները բարձրագույն կրթություն ունեին և այդ ժամանակի մշակութային և կրթական գործունեության մեջ նշանակալի ներդրում ունեցան, օրինակ, Պանագիոտիս Արավատինոսը, որը գրել է բանաստեղծության և լեզվաբանության վերաբերյալ բազմաթիվ գրքեր:

1913 թվականից մինչ այժմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զոսիմայան շարունակաբար գործում է որպես հունական կրթության նախարարության կանոնակարգի համաձայն բարձրագույն կրթություն մատուցող ավագ դպրոց:

Նշանավոր շրջանավարտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ալի Ասլանի (1884–1966)
  • Էլմազ Բոչե (1852–1925)
  • Անաստաս Բիկու (?-1878)
  • Աբեդի Դինո (1843–1906)
  • Հասան Դոստի (1895–1991)
  • Նայիմ Ֆրաշերի (1846–1900)
  • Սամի Ֆրաշերի (1850–1904)
  • Մեհմետ Էսատ (1862–1952)
  • Գեորգիոս Հացիս (Պելերեն) (1881–1930)
  • Դիմիտրոս Հացիս (1913–1981)
  • Քազիմ Կոչուլի, (1887–1943)
  • Կոստանդին Կրիստոֆորիդի (1826–1895)
  • Կոստաս Կրիստալիս (1868–1894)
  • Քազիմ Մուլեթի, (1893–1956)
  • Սալի Նիվիցա (1890–1920)
  • Կարոլոս Պապուլիաս (1929)
  • Հասան Թահսին փաշա (1845–1918)
  • Իսմաիլ Քեմալի (1844–1919)
  • Հոդո Սոկոլի (1836–1883)
  • Դիմիտեր Տուտուլանի ( 1875–1937
  • Գեորգիոս Ցավելաս (1866–1961)
  • Քրիստակիս Զոգրաֆոս (1820–1896)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. This region is usually known as Northern Thrace outside Greece
  2. M. V. Sakellariou. Epirus, 4000 years of Greek history and civilization. Ekdotikē Athēnōn, 1997. 978-960-213-371-2, p 305: ""Albanians and Turks also studied at the Zosimaia School, some of whom became leading personalities, such as Esat Pasha, Hassan Taxim Pasha... "

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • http://www.zosimaia.gr/ Զոսիմայայի շրջանավարտների կազմակերպություն (Հունաստանում):

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]