Բաշկորտոստանի արգելոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Բաշկորտոստանի արգելոց
Pink mountain Masim.jpg
Տեսակբնության հատուկ պահպանվող տարածք, արգելավայր և Ռուսաստանի հատուկ պաշտպանվող տարածք
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՎարչատարածքԲաշկորտոստան
Հիմնվել էհուլիսի 11, 1930
Մակերես496,09 կմ²
ԲԾՄ685 մետր
Կոորդինատներ: 53°20′ հս․ լ. 57°46′ ավ. ե. / 53.333° հս․. լ. 57.767° ավ. ե. / 53.333; 57.767 և Կոորդինատներ: 53°19′59.988000099988″ հս․ լ. 57°55′0.012000100012335″ ավ. ե. / 53.33333000002777169° հս․. լ. 57.91667000002777854206° ավ. ե. / 53.33333000002777169; 57.91667000002777854206{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page
Բաշկորտոստանի արգելոցը գտնվում է Ռուսաստանում
Բաշկորտոստանի արգելոց

Բաշկորտոստանի պետական բնական արգելոց գտնվում է Հարավային Ուրալի լեռնաճյուղավորումներում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգելոցը կազմակերպվել է 1930 թվականի հուլիսի 11-ին։ Մակերեսը կազմում է 49 609 հեկտար։

Բաշկորտոստանի ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության նախարարության խորհրդի 1951 թվականի որոշմամբ արգելոցը լուծարվել է, վերջինիս տարածքում ձևավորվել է անտառային տնտեսություն և անտառը ինտենսիվ շահագործվել է։

1958 թվականի նոյեմբերին Բաշկորտոստանի առաջին արգելոցը վերականգնվեց[1]։ Մինչև 1986 թվականը արգելոցը բաղկացած էր երեք տարածքներից՝ Ուրալ Տաու, Հարավային Կրակ և Պրիբելսկի։ Վերջինս 1986 թվականին վերածվել է անկախ արգելոցի՝ Շուլգան Տաշ։

2006 թվականին Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կենտրոնի և Մոսկվայի պետական համալսարանի (աշխարհագրության ֆակուլտետի) աշխատակիցների և ուսանողների ջանքերով մշակվել է արգելոցի տարածքային համալիրների քարտեզը[2]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգելոցը գտնվում է Բաշկորտոստանի (Հարավային) Ուրալի կետրոնական մասում, Բաշկորտոստանի՝ Բուրզյանսկի, Աբզելիլովսկի, Բելորեցկի շրջանների տարածքում։ Հսկվող տարածքի բնական սահման են՝ Կագա գետը հյուսիսից, Ուրալտաու լեռնաշղթայի արևմուտյան լանջերը արևելքից, հարավից Ուզյան գետը և Կրակ լեռնաշղթայի հարավային հատվածի արևելյան լանջերը հարավից։

Արգելոցի ռելիեֆը լեռնային է։ Լեռնաշղթաներից շատերի գագաթները հարթ են և ծածկված են անտառներով։ Խիտ անտառային ծածկույթներին հաջորդում են հարավային լեռնաշղթայի տափաստանները, տարբեր բուսատեսկաներով հարուստ մեծ և փոքր մարգագետիններով։ Երկու տարածքներում էլ ռելիեֆն ունի իր առանձանահատկությունները։

Արգելոցի տարբեր տարածքներում կիման տարբեր է, բայց հիմնականում խիստ է, ջերմաստիճանն հասնում է մինչև -45 աստիճան։ Լեռներում ցրտահարություններ լինում են նույնիսկ ամռան ամիսներին։ Սառցահոսանք կարող է նկատվել ապրիլի առաջին կեսերին, իսկ ամսվա վերջին ձյունը հալվում է, պահպանվելով միայն լեռների հյուսիսային լանջերին։ Տեղումները ավելի քանի 500 մմ են, որոնց մեծ մասը տեղում է ամռան և աշնան ընթացքում։

Բուսական և կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգելոցում աճում են ավելի քան 700 տեսակ խոտային, թփային և ծառային բույսեր, բնակվում են կաթնասունների 51, թռչունների 155, ձկների 27, երկկենցաղների 4 և սողունների 6 տեսակներ։ Արգելոցի տարածքում հանդիպում են նաև բաշկորտոստյան վայրի մեղրատու մեղուներ։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Позднякова Э. П., Лоскутов А. В., Скокова Н. Н. Башкирский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 234—263.
  • Салихова Галина. Билет за границу «Седьмого климата».// Статья в ж.«Ватандаш». 2013, № 11.
  • Кучеров Е. В., Мулдашев А. А., Галеева А. Х. Охрана редких видов растений на Южном Урале. М., 1987.
  • Мартыненко В. Б., Соломещ А. И., Жирнова Т. В. Леса Башкирского государственного заповедника. Уфа, 2003.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]