Արմավաշուշան հալեատերև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արմավաշուշան հալեատերև
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Կարգ Շուշանածաղկավորներ
Ընտանիք Շուշանազգիներ
Ցեղ Արմավաշուշան
Տեսակ Արմավաշուշան հալեատերև
Լատիներեն անվանում
Yucca aloifolia
Lenius

Արմավաշուշան հալեատերև (լատիներեն՝ Yucca aloifolia ), շուշանազգիներ ընտանիքի, արմավաշուշան ցեղի բույս։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշտադալար թուփ է, որը հասուն տարիքում առաջացնում է չճյուղավորվող մի քանի բներ՝ մինչև 8 մետր բարձրությամբ և մինչև 30 սմ բնի տրամագծով։ Բունը ներքևի մասում մերկ է, վերևի մասում՝ տերևածածկ։ Ստորին, չոր և ավելի ծեր, կանաչ տերևները դեպի ցած են կախված, իսկ գագաթայինները ուղղված են դեպի վեր։ Տերևները հարթ են, ամուր, մսալի, ուղղաձիգ, գծանման, 33-57 սմ երկարությամբ և 2,5-4,5 սմ լայնությամբ, ներքևի կողմից անփայլ են, ամռանը մուգ կանաչավուն, կարմրերանգ եզրերով, (ձմռանը տերևների ծայրերն են կարմրավուն), մանր ատամնաեզր, ոլորված հիմքից դեպի գագաթը, վերևի կողմից փայլուն են։ Գագաթում տերևները աստիճանաբար սրանում են և ավարտվում փշով։ Հուրանները խիտ են, կոմպակտ, 30-ից մինչև 75 սմ երկարությամբ և 20-30 սմ լայնությամբ։ Ծաղիկները մոմասպիտակ են, ծաղկապատի արտաքին կողմի վրա կարմրագորշավուն բծերով և շերտիկներով։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, 1 ամիս տևողությամբ։ Տուփիկը մսալի է, 6 անկյունանի, մանուշակագույն պտղամսով, կպչուն և տհաճ հոտով։ Ունի մի շարք պարտիզային ձևեր, որոնք աչքի են ընկնում խայտաբղետ տերևներով (եզրերին դեղին շերտերով, տերևների վերին եզրերը դեղին են, ներքևում բաց դեղնավուն շերտիկներով) և տարբեր լայնության ու ձևի տերևներով։ Էկոլոգիական խումբը՝ II: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9, 20ա, 32[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի հարավարևելյան նահանգներում (Ատլանտյան օվկիանոսի և Մեքսիկական ծոցի ափերում), Բերմուդյան կղզիներում, Յամայկայում, մեծ մասամբ ցածրավայրերում։ Հայաստանի պայմաններում հաջողությամբ է աճում Իջևանում: 1957-1962 թվականներին փորձեր են եղել մշակել նաև Երևանի պայմաններում, սակայն մի քանի տարի մեղմ ձմռան պայմաններում աճելով, առաջին իսկ խիստ և երկարատև ձմռանը (1962-1963 թվականներ) իսպառ ոչնչացել են։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 328։